Сырлы табиғат тақырыбындағы сыныптан тыс жұмыс

Қызылорда облысы

Жаңақорған ауданы

Аққұм ауылы

№221 негізгі орта мектебіның химия-биология пәнінің мұғалімі :

Айтөреева Ақмарал Бақытқызы

Сырлы табиғат

Өсімдікке,жалпы табиғатқа сән беретін-жапырақ.Олай дейтін себебім,жапырақ жер жүзіне адамды таңқалдыратын,көздің жауын алардай әсем көрініс береді.Сондықтан да,жапырақ және жапырақта жүретін түрлі өзгерістер-ең керемет құбылыстар.

Жапырақ-жоғары сатыдағы өсімдіктер өркенінің өсуі біршама шектелген бүйірлік мүшесі.Ол қыстырмалы меристемалардың белсенділігі нәтижесінде түп жағымен немесе барлық жағымен ұлғайып өседі.Ағаштар мен бұталарда бұл уақытша мүше.Тамыр мен сабақтан жапырақтың айырмасы ол өсуін ұшы арқылы емес,жапырақ тақтасының негізінде орналасқан қыстырма меристемасы арқылы жалғастырады.Мұқағали атамыз «Сап-сары жапырақтар...

Сал-сары жапырақтар...

Біреудің жанарында,

Біреудің табанында»,-деп айтқандай қазір күз мезгілі болғандықтан,барлығымыздың есігіміздің алды сары кілем төселгендей сап-сары болып тұр.Осы жерде әрбір адамды «Неге жапырақтар күз мезгілінде сарғайып,жерге түседі?Ал жазда не себептен жасыл болады?»-,деген сұрақтар мазалауы мүмкін.Жапыраққа ерекше жасыл түс беріп тұратын зат-хлорофил пигменті.Сәйкесінше,барлық жасыл түсті ағзалардың хлоропласттарында хлорофил бар.Оның ең басты атқаратын қызметтерінің бірі-фотосинтез.Ол өсімдіктің ағзасының ең басты қоректену тәсілі.Қарапайым тілмен сипаттайтын болсақ,өсімдік жапырағындағы пигменттер қоршаған ортадан көмірқышқыл газын,суды және күн сәулесін сіңіріп,глюкоза мен оттек жасап шығарады.Глюкоза өсімдіктің өзіне қорек болса,оттегі біздің демалуымызға жұмсалады.Сол өсімдіктердің жасыл пигментінің арқасында,адамдар жер басып,дем алады.Ал күн сәулесі азайған шақтарда бұл фотосинтез үрдісі бәсеңдейді.Осы кезде,өсімдіктер сарғайып,хлорофил пигменті өз күшін жоғалтады.Сол себептен,күз кезінде жапырақтар сарғайып,көктем кезінде жапырақтар жасылданады.Ал енді жапырақ туралы қызықты дерекке көз жүгіртсек,әлемдегі ең ірі жапырақ Рофия пальмасының жапырағы көріеді.Оның салмағы 20 кг екен.«Ағаш көрк

Өз ойымды қорытыдылап жазар болсам,жапырақ-өсімдіктің ең маңызды өсімді мүшесі және табиғаттың,қоршаған ортаның ерекше жаратылған бір көркі.Ендеше,осындай табиғатымыздың байлығын одан әрі көркейте берейік және бұл-әр адамның міндеті.