Сызықтық перспектива ережелері бойынша ашық сабақ

Сабақ: №9

Сабақтың тақырыбы:

Cызықтық перспектива. Сызықтық перспективаның ережелері.

Сабақтың мақсаты:

а) Білімділік: Оқушыларға тың мәліметтер беріп, білімді

қалыптастыру, жаңа мағлұмат беру және т.б.

ә) Дамытушылық: Сабақ оқытудың негізгі үрдісін есте қалдыру,

оқушы санасына терең сіңіру.

б) Тәрбиелілік: Сурет салдыру арқылы оқушыларды тазалыққа,

ұқыптылыққа үйрету.

Құрал-жабдықтар, көрнекті құралдар: Қағаз, қарындаш, өшіргіш, бояу түрлері және тағы басқа.

Сабақтың өту барысы:

Ұйымдастыру кезеңі.

Үйге берілген тапсырманы тексеру.

Жаңа тақырыпты түсіндіру.

Тапсырмаларды орындау.

Сабақты бекіту.

Үйге тапсырма.

Сабақтың барысы:

Қазақ суретшісі Т. Тоғысбаевтың мына натюрмортындағы заттар бір-бірінен белгілі қашықтықта орналасқан. Бізге жақын немесе алысырақ орналасқан заттардың өлшем айырмашылығын айыратындай олардың арақашықтығы айтарлықтай үлкен де емес. Соған қарамастан, картинадағы кеңістікті сезінуге болады.

Суреттегі заттар бір-бірінен әр түрлі қашықтықта орналасып, қағаз бетінде кеңістік пен тереңдік пайда болса, ол перспективалық бейнелеу деп аталады.

Итальян суретшісі Джентилле да Фабрианоның «Әулие Николайдың ғажабы» шығармасына мұқият назар сал. Сен картинаның алдыңғы қатарынан және бір- бірінен әр түрлі қашықтықта тұрған сұлбаларды көріп тұрсың. Олардың алыс тұрғаны сондай, өлшемдері де өзгеше. Алдыңғы және артқы қатардағы сұлбалардың өлшемдерін салыстыр. Денелер неғұрлым сенен қашықтау орналасса, олардың өлшемі кішкентай, ал саған жақынырақ орналасқандарының өлшемі үлкен болып көрінетінін байқаған боларсың.

Перспективалық бейнелеудің өз ережелері бар. Олармен танысу үшін мынадай тәжірибе жасап көрейік. Үлкендігі бірдей екі алманы алып, өзіңнен бірдей қашықтыққа қой. Олардың көлемін салыстыр. Содан соң біреуін үстелдің шетіне қарай ысырып қой. Енді анықтап қара. Өзіңе жақын тұрған алма алысырақ тұрған алмадан әлдеқайда үлкен болып көрінеді. Демек біз бұдан мынадай ой түйеміз.

Егер көлемі бірдей заттар әр түрлі қашықтықта орналасса, онда алыста орналасқан затқа қарағанда жақындағы зат үлкен болып көрінеді. Демек жақындағы затты алыстағы заттан үлкендеу етіп бейнелеу қажет. Бұл сызықтық перспективаның бірінші ережесі.

Егер мына көпірге қарайтын болсақ, бізден алыстаған сайын тарылып бара жатқанын анық байқауға болады. Бұл құбылыстар сызықтық перспективаға жатады. Ал біздің жасаған қорытындыларымыз сызықтық перспективаның ережелері болып табылады. Оны тағы да…