Табиғи радиоактивтік бойынша ашық сабақ 11 сыныпқа

Түркістан облысы, Бәйдібек ауданы, Ақбастау ауылы

физика пәні мұғалімі Омарова Алмагуль №4

Сабақтың тақырыбы: §8.4 Табиғи радиоактивтік

Сабақтың мақсаты:

Оқушыларға радиоактивтілік, радиоактивті ыдырау, ығысу ережелері туралы түсінік қалыптастыру.

Оқушыларды өз бетімен ғылыми ой қорытындыларын жасай білуге жетелеу.

Жауапкершілікке, тиянақтылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.

Сабақ түрі: аралас

Сабақ әдісі: баяндау, сұрақ-жауап

Құрал-жабдықтар: сөзжұмбақтың сұрақтары, есептер жазылған кеспе қағаздар, интербелсенді тақта,Менделеев кестесі

Сабақ барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

Сыныпқа психологиялық ахуал туғыза отыра, сыныпты үш топқа бөлемін.

ІІ.Оқушылардың үй тапсырмасын қалай меңгергендерін сөзжұмбақ шешу арқылы анықтау.Оқушыларға кеспе қағаздар беріледі.

Атом ядросы туралы ұғымды енгізген ғалым

л

я

м

б

с

а

о

р

д

ф

р

з

е

И

Р

с

А

о

р

Д

з

ф

е

р

м

н

л

о

н

у

р

а

л

р

а

д

н

у

к

О

а

и

о

А

К

И

Т

к

р

з

а

р

т

п

о

т

н

Т

о

е

д

п

р

о

И

к

и

Ч

е

В

н

о

й

н

Т

м

т

і

е

н

ш

І

н

э

о

л

е

р

т

К

Атом ядросы туралы ұғымды енгізген ғалым (Резерфорд)

Ядроны сипаттайтын негізгі шама (масса)

Атомның негізгі бөлігі (ядро)

Ядролық физикада ұзындық бірлігі (ферми)

Протондар мен нейтрондардың жалпы саны (нуклондар)

Массалық сандары бірдей, зарядтың сандары әртүрлі нуклидтер (изобаралар)

Зарядтың өлшем бірлігі (кулон)

Оң зарядталған және оның заряды электронның зарядына тең шама (протон)

Ядролық зарядтары бірдей, ал массалық сандары әртүрлі элементердің атомдары (изотоптар)

Нейтронды ашқан ғалым (Чедвик)

Ядрода орналасқан заряды жоқ бөлшек (нейтрон)

Бір нуклонға сәйкес келетін байланыс энергиясының шамасы (меншікті)

Теріс зарядты бөлшек (электрон)

Сөзжұмбақтан Радиоактивтік деген сөз шығады.

ІІІ. Жаңа сабақ.

Өздігінен сәуле шығаратын химиялық элементті радиоактивті деп, ал сәуле шығару процесін радиоактивтік деп атайды.Радиоактивтіліктің ашылуына үлес қосқан ғалымдар интербелсенді тақтадан Сандар сөйлейді көрсетіледі.

1886 ж француз ғалымы Беккерель уран тұздарының люминесценциясын зерттеу барысында уран тұздары қағаз, ағаш, жұқа металл пластиналары арқылы өтетін белігісіз сәуле шығаратынын байқады.

1898 ж. Мария Складовская-Кюри уран рудаларын зерттеп, полоний, радийді тапты.

1908 ж. Резерфорд спектрлік анализ әдісімен радонды ашты.

Резерфорд пен Кюри радиоактивтік кезіндегі сәуле шығарудың табиғатын зерттеу барысында оның құрамы күрделі екенін анықтайды.

α- сәуле – оң заряталған бөлшектер ағыны(гелий атомының ядросы)

β –сәуле - өте шапшаң қозғалатын теріс зарядталған бөлшектер (электрондар)

γ – сәуле –электромагниттік сәулелену

Радиоактивті ыдырау түрлері:

α – ыдырау

Х –аналық ядроның белгісі

Ү – туынды ядроның таңбасы

Qа -ыдырау энергиясы

Qа =(Ma-MT-MHe)c2

α – сәуленің:

Өтімділігі төмен

Қалың қағазда жұтылады

Иондаушы қабілеті жоғары

Энергиясын тез жоғалтады

β –ыдырау.

Qβ -ыдырау энергиясы

Qβ =(Ma-MT)c2

β –бөлшекті өтімділігі жоғары