Тағам құрамындағы қоректік заттар ашық сабағы, 7 сынып

Бекітемін

С.Сейтмагулова

Ә.Дербісәлин атындағы Саралжын орта мектебінің химия пәні мұғалімі Жаманшина Динара Серікқызының қысқа мерзімдік жоспары

Ұзақ мерзімді жоспардың тарауы:

7.4A Адам ағзасындағы химиялық элементтер және қосылыстар

Күні:

Қатысқандар: Қатыспағандар:

Класы

Сабақтың тақырыбы

Тағам құрамындағы қоректік заттар.

№4-практикалық жұмыс. «Тағам құрамындағы қоректік заттарды анықтау»

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

7.5.1.1. тағам өнімдерін химиялық қосылыстардың жиынтығы деп түсіну.

7.5.1.2. тағамдық өнімдердің бір қатарын: көмірсулар( крахмал), нәруыз, майларды білу және анықтай алу.

Күтілетін нәтиже

Барлық оқушылар істеуге дағдыланған: Тағамның түрлерін біледі.Тағам өнімдерін топтарға бөле алады.

Оқушылардың көпшілігі істей алады: Тағамның құрамында химиялық элементтер бар екенін біледі.

Кейбір оқушылар істеуге қабілетті: Тағамдарды өзара салыстыра алады.

Бағалау критерийі

Тағам өнімдері химиялық заттың жиынтығы екеніне қорытынды жасайды.

Тілдік мақсаттар

Оқушылар орындай алады:

-адам ағзасындағы қосылыстар немесе элементтердің атауларын оқу және атай білу;

Пәнге тән лексика мен терминология

-нәруыздар,майлар,көмірсулар,дәрумендер,макроэлементтер және микроэлементтер тұрады,-пайызын құрайды.

Құндылықтарға

баулу

Индустрияландыру мен инновацияларға негізделген экономикалық өсу.

Экономикалық өсу – бұл біздің ең маңызды міндетіміз, Қазақстанның өңірлік және жаһандық бәсекеге қабілеттілігі осыған тікелей байланысты.

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

2 минут

3 минут

Ұйымдастыру. Амандасу.

Сергіту сәті. «Бүгінгі көңіл- күйіңізді қандай түспен бейнелейсіз?»

Сары- өзін де, өзгені де қуантып жүретін адам

Қызыл – алдына мақсат қойса, жетпей тынбайтын жігерлі адамдар

Ақ – мейірімді адамдар

Жасыл – жүрген ортасында белсенді адамдар

Көк – байсалдылық, қанағаттылық белгісі, қонақжай адамдар

Топқа бөлу. «Тағамдар». Берілген тағамдардың суреттері бойынша топқа бөлінеді.

І топ- «Нәруыздар»

ІІ топ-«Майлар»

ІІІ топ-«Көмірсулар»

Топтарға арналған өзіндік жұмыс.

Мына заттардың молекулалық массаларын есептеңдер:

І топ. Нәруыздар тобы.

Na2S, KBr, Al2O3, Mg3N2, MgO

ІІ топ. Майлар тобы.

H2S, KH, P2O5, Ca3N2, NO

ІІІ топ.Көмірсулар тобы.

FeO, BaCl2 , NO2 , SO2, K2S

Қалыптастырушы бағалау: Оқушылар бас бармақпен бағаланады.

Түсті –түсті жұлдызшалар, интерактивті тақта

Тағам суреттері

Үлестірмелі материалдар

Сабақтың ортасы

1 минут

2 минут

11 минут

2 минут

3 минут

5 минут

4 минут

3 минут

2 минут

«Ой қозғау» әдісі арқылы бүгінгі сабақты ашамын.

«Джигсо» әдісі (жеке, топтық жұмыс)

Мақсаты: Жаңа тақырып бойынша теориялық білімдерін және білімді шығармашылық тұрғыда қолдана білу қабілеттерін арттыру, сын тұрғысынан ойлауын қалыптастыру

1.Мәтінді жеке түсініп оқып алады;

2. Жұп болып талқылайды;

3. Топ болып постерге түсіреді және қорғайды;

1-топ. Нәруыздар тобы.

Нәруыздар – құрамына 20 аминқышқылы кіретін күрделі органикалық қосылыстар. Аминқышқылдары – көміртек С, сутек Н, азот N, оттек О, күкірт S сияқты элементтер кіретін күрделі органикалық заттар. Нәруыздар ұлпалар, жасушалар, мүшелердің түілуіне қатысып, адам организмінде әртүрлі қызметтер атқарады. Адам массасының 15-20%-ы нәруыздың үлесіне тиесілі. Сонымен қатар нәруыздар,организмнің әртүрлі жұқпалар мен вирустарға төзімділігін қамтамасыз ететін иммунитеттің қалыптасуына қажетті заттардың да құрамына кіреді. Адамға нәруыз жетіспеген жағдайда қан құрамы, ішкі мүшелердің қызметі бұзылады, иммунитеті төмендейді, баланың өсуі мен дамуы тежеледі. Нәруыздар ет, балық, жұмыртқа, сүт өнімдері, қарақұмық, сұлы жармаларында, жаңғақ, болады.

Адам организмінде нәруыз, май, көмірсулардан басқа дәрумендер, микроэлементтер және минералдар сияқты қоректік заттар болады. Тағамның құнарлылығы құрамындағы дәрумендерге байланысты анықталады. Дәрумендер азықтарда аз мөлшерде кездеседі, аз мөлшерде болса да, организмге өте қажет. Мысалы, дәрумендер мен минералдардың жетіспеуі адам терісінен байқалады. Әр заттың жетіспеуі организмге әртүрлі әсер етеді, жағымсыз әсері бірден білінбесе де, біршама уақыттан кейін белгілі болады.

2-топ. Майлар тобы.

Майлар – май қышқылдарынан және глицериннен түзілетін күрделі органикалық қосылыстар. Олардың құрамына көміртек С, сутек Н, оттек О элементтері кіреді. Майлар организмнің негізгі энергия көзі болып табылады. Май адам организміне қажет болғанмен, оның мөлшері адам қабылдайтын тәуліктік калорияның 30%-нан аспауы тиіс. Майдың артық мөлшері асқазан қызметін бұзады, артық салмақ пайда болады. Күнделікті тамақ рационында майдан гөрі нәруыздарды молырақ пайдаланған дұрысырақ.

Адам организмінде кездесетін элементтерді қолайлы болу үшін екі үлкен топқа бөледі: көп мөлшерде кездесетіндері – макроэлементтер және өте аз мөлшерде кездесетіндері – микроэлементтер. Макроэлементтердің организмдегі мөлшері әрқашан тұрақты, дегенмен қалыпты мөлшерден едәуір ауытқыса да, организмге аса қауіпті емес. Бұл топқа сутек, көміртек, оттек, азот, натрий, магний, фосфор, күкірт, хлор, калий, кальций жатады.

3-топ. Көмірсулар тобы.

Көмірсулар – құрамына көміртек С, сутек Н, оттек О кіретін күрделі органикалық қосылыстар, олар адам массасының 0,6%-ын құрайды. Көмірсулар өсімдіктерде күн сәулесінің әсерінен көмірқышқыл газы мен судан түзіледі. Адам организміне тағаммен бірге құрамы күрделі (полисахарид –крахмал) әрі қарапайым (фруктоза, глюкоза) көмірсулар түседі. Көмірсулар адам организміндегі майлар мен нәруыздардың алмасу реакцияларына қатысады. Көмірсулар да майлар сияқты энергия…