Таңғажайып Сұлтан Бейбарыс ғылыми жұмысы

Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігі

№7 жалпы білім беру орта мектебі

Ғылыми жоба

Тақырыбы: «Таңғажайып Сұлтан Бейбарыс »

Орындаған: Қайырбай Асланбек Нұрланұлы

Ғылыми жетекшісі: Рахимова Галия

Мұнайлы ауданы 2019

Мазмұны

І. КіріспеІІ. Негізгі бөлім

1. Сұлтанбейбарыстың шыққан тегі

2. Сұлтан тағында

3. Жеңістері.

ІІІ. ҚорытындыПайдаланылған әдебиеттер тізімі

Аннотация

Зерттеу пәні: Тарих

Тақырыбы: Таңғажайып Сұлтанбейбарыс

Жетекшісі: Рахимова Галия Сыдыковна

Орындаушы: Мұнайлы ауданы № 7орта мектептің 6 сынып оқушысы Қайырбай Асланбек Нұрланұлы

Зерттеудің негізгі мақсаты: - Тұлғалар мәдени мұрасын зерттеген еңбектерді оқып, талдау;

- тарихи тұлғалар ескерткіштерінің тұрған жерін, орнын анықтау, салыну ерекшелігіне мән беру;

Зерттеудің кезеңдері:

1) Тақырыпқа байланысты материалдар жинақталды.

2) Жинақталған материалдарға талдау жасалып, бір жүйеге келтірілді.

3) Жобаға көрнекіліктер дайындалды, жобаны қорғауға дайындықтар жүргізілді.

4) Атырау жеріндегі Сұлтанбейбарыстың ескерткішімен және мұражайға бару.

Қорытынды:

Кіріспе

Сұлтан Бейбарыс әл-Бундуқдари (1223-1277 жж.)

Қыпшақтан шыққан мәмлүк сұлтаны аз-Заһир Бейбарыс әл-Бундуқдари үлкен жетістіктері үшін тарихта аты қалған әміршілердің бірі әрі бірегейі. Ол Мысырдың, қала берді, күллі Ислам жұртының дамуына өзіндік үлес қосқан сұлтаны, барша мұсылманға ортақ тұлғалардың бірі. Оның дәуірінде Мысырда үлкен құрылыстар салынып, ел экономикасы дамыды, соның арқасында елінің даңқы артып, сұлтанның аты да тарихта мәңгі қалды.

Қазірде Мысырдағы Бейбарыс сұлтан дәуірінде салынған ескерткіштер сол замандағы елдің қаншалықты дамығанын, сұлтанның оған қаншалықты үлес қосқандығын айғақтайды.

Оның толық аты-жөні Рукнуддин Бейбарыс әл-Бундуқдари. Шамамен 1223 жылы Еділ бойындағы қыпшақ жұртында туылған. Бейбарыс жастайынан моңғолдардың тұтқынына түсіп, Шам-ның құл базарында сатылады. Оны Димашықтың әл-Ғаммад ас-Саиғ деген байы сатып алады. Сосын одан әмір Алауддин Айдекин әл-Бундуқдари сатып алады. Бейбарыс жаңа қожайынының лақабымен Бейбарыс әл-Бундуқдари деп аталады. Көп ұзамай Бейбарыс бұл әмірдің барлық дүние-мүлкін, құлдары мен күңдерін тәркілеген патша Нәжмуддин Аййубтың қол астына өтеді. Мұнда ол әмір Ақтайдың басқаруындағы бахри мәмлүк-тер жауынгерлерінің қатарына қосылады. Уақыт өте Бейбарыс әскерлер арасын-дағы жауынгерлік шеберлігімен ерекше көзге түседі. Әсіресе, әл-Мансурадағы крестшілермен шайқаста Бейбарыс бас-таған мәмлүктер жасағы дұшпанды тас-талқан етіп жеңіп, Франция патшасы ІХ Луисті тұтқынға алады. Сонымен бірге әмір Ақтаймен бірігіп ел ішіндегі бүліктерді басуда үлкен еңбек сіңіреді.

Нәжмуддин Аййубтан кейін билік тізгінін қолға алған Иззуддин Айбек жасақтарының қолбасшысы Сейфуддин Құттызға әмір Фарисуддин Ақтайды өлтіруге бұйрық беріп, Бейбарыстың әміршісінің көзін жояды. Осыдан кейін Бейбарыс пен оның жақтастары Шам еліне қашып кетеді. Шам шаһарларының бірінен біріне өтіп, көшіп-қонып жүреді. Мысырдағы сұлтан тағына Сейфуддин Құттыз отырған соң Бейбарысқа бас амандығын беріп, оны ел билігіне араласуға шақырады. Сөйтіп Бейбарыс Каир шаһарына қайта оралады. Сұлтан Құттыз оны қошеметпен қарсы алып, уәзірлер сарайына орналастырады, Қалюб аймағын бөліп береді, әскер қолбасшылығына тағайындайды. Расын-да да Бейбарыс соғыс өнерін өте жетік меңгерген қолбасшы еді. Ол көптеген әскери жорықтарда жеңіске жетіп, шынайы шеберлігін дәлелдеп шықты. Солардың ең үлкені 1260 жылы моңғол басқыншыларымен болған Айн Жалұт шайқасы. Осы жеңістен кейін Бейбарыстың әскер арасындағы, жалпы жұртшылық арасындағы беделі, атақ-даңқы өсе түседі. Батырдың қасындағы жақтастары енді оны Құттыз сұлтанды тақтан тайдырып, билікті тартып алуға үгіттейді. Бейбарыстың бойында марқұм ұстазы әмір Ақтайдың кегін қайтару бұрыннан бар еді. Бір жағынан сұлтан Құттыз моңғолдарды жеңсең, Халеб аймағына әм

Негізгі бөлім . Сұлтан тағында

Сөйтіп Бейбарыс Құттыздан кейінгі Мысырдың сұлтаны атанады. Оған «әл-Мәлик аз-Заһир» – «Жеңімпаз патша» деген лақаб ат беріледі. Билік басына келген жаңа әміршінің алдында елді дамытып, өркендету міндеті тұрды. Шынында да оның тұсында Мысырда тұрақтылық орнап, ел шаруашылығы алға басып, өркендей түсті. Бейбарыс сұлтан қасына әмірлерді жақындатып, оларға шен-шекпен үлестіріп, жерлер бөліп берді. Мысыр сұлтаны сонымен бірге бұқара халыққа оң көзбен қарап, олардан алынатын алым-салықты азайтып, зынданда отырған тұтқындардың көбін босатты.

Осындай жұмсақ саясатына қарамастан Бейбарыс сыртқы жауларға аса қатал болатын. Сонымен бірге ішкі жауларды, олардың бүліктері мен көтерілістеріне қарсы аяусыз күресті. Сол бүліктердің ішіндегі ең үлкені Димашықтағы Аламуддин Санжар әл-Халаби бастаған көтеріліс болатын. Ол өзін сұлтан деп жариялады. Бейбарыс оған қарсы жазалаушы әскер жіберіп, әскерін талқандап, өзін тұтқынға алды. Ал екінші бірі бүлік Каирдің өзінде орын алды. Онда шииттердің көсемі шииттердің басын қосып, билікке қарсы көтеріліс жасауды жоспарлап, аттар мен қару-жарақ жинайды. Сөйтіп әр жерде бүлік ұйымдастырады. Алайда бұл көтеріліс ұзаққа созылмады. Бейбарыс көтерілісті тез басып, оны ұйымдастырушы көсемдерін ел алдына шығарып дүре соқтырып жазалады.

Жеңістері. Бейбарыс сұлтанның дәуірі жетіс-тіктерге толы. Ол мәмлүк мемлекетінің негізін қалап, моңғолдар қиратқан Бағ-дадтағы аббасидтер халифатын қайта қалпына келтіруге тырысты. Аббасидтер әулетінің тұяғы Әбу Аббас Ахметті алып келіп, мұсылмандардың халифасы етіп жариялады. Оған Құран мен Пайғамбар сүннетіне амал ететіндігі туралы ант берді. Сөйтіп жоғалған мұсылман халифатын қайта…