Тараз бойтұмарлары саяхат сабағы қазақ тілі 7 сынып

Сабақ : №

Мектеп:

Күні:

Мұғалім:

Сынып: 7

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы:

Тараздың бойтұмары

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары:

Т1. Болжау

7.Т1.Мәтін үзінділері арқылы оқиғаның дамуын болжау.

Сабақ мақсаты:

Оқушылардың барлығы

Тараз бойтұмарларымен таныстыру, туған қаласының тарихын білуге оны қастерлей білуге баулу , бойтұмар сөзінің мағынасын түсіну,

Құндылықтарды игерту:

Өзіне және өзгелерге құрмет мұғалім мен оқушылардың бір-бірімен амандасуында, сыпайы, ойын ашық білдіріп, тыңдауда, сабақты уақытында бастап, аяқтауда, тапсырмаларды нұсқалық бойынша орындауда, бір-біріне қолдау көрсетуінде көрініс табады. Патриотизм мен азаматтық жауапкершілік уақытты пайдамен өткізу қажеттігін түсіну арқылы жүзеге асырылады. Өмір бойы оқу қағидасы ақпаратты өздігінен табу, сабақ мақсатын білуде, кері байланыс беруде, рефлексия жасауда, алған білімінің практикалық мәнін түсінуде көрініс табады.

Пәнаралық байланыс:

Әлеуметтану

АКТ-ны қолдану дағдылары:

PowerPoint таныстырылымы, аудио мәтін

Тілдік мақсаттар:

Оқушылар:

Тізбекте берілетін бірыңғай мүшелердің тыныс белгілерін (қос нүсте, нүктелі үтір) қолдану.

Пән лексикасы және терминология:

Жоспарлау, шаруа, шұғыл, бой жазу, сүйену, ұстану, ауытқу.

Диалог және жазылым үшін қажетті сөз тіркестер:

Біздің ойымызша, _______________. Мәтіндегі жауапта «_______» келтірілген.

Осыған дейін меңгерілген білім

«Мерейтой – өмірдің жаңа белесі» тақырыбындағы ресми құттықтау хатты жазды. Шырай түрлерімен танысып, қолданды.

Жоспар

Жоспарланатын уақыт

Жоспар бойынша орындалуы тиіс іс-әрекеттер

Дереккөздер

Сабақ басы

10 мин

Қызығушылықты ояту үшін миға шабуыл.

Қарахан кесенесі туралы мағлұмат беру

Слайд 1-5

Дидактика № 1

Сабақ ортасы

10 мин

20 мин

Тапсырма-1:

Бойтұмар тарихы Қазақ халқының күнделікті өмірінде тұмардың орны бөлек. Халық тұжырымында "көз тию" яғни "кінәрат" деген түсінік кең тараған және оған халық сеніп келген. Тұмардың қасиеті өзге жанның сұқ көзінен сақтап, сәбиді тілден, түрлі пәлекеттерден сақтайды және жақсы атқа да, жас балаға да, сүтті сиырға да көз тиеді деген ұғымнан туса керек. Бұл ырым қазірде бізбен бітесе жалғасып келеді. Тұмар негізінен теріден не матадан істеліп, арасына Құран сүресінен аяттар жазылған. Кейде зергерлер әшекейлеп темірден, күмістен құты жасаған. Исламға дейін тұмардың ішіне тұз, пияз, аюдың, иттің жүнін салған. Тілден, көзден әр түрлі пәлекеттерден сақтайтын тұмарлардың түрі көп болып, бірі ауру адамға тағылса, бірі әйелдерге, қыздарға, жас балаларға тағылған. Қазіргі кезде тұмар өз міндетін жоғалтпай, ұлттық сыйлықтық, сувенир, сәндік қатарына енді. Пайдаланатын шикізатына байланысты және көркем шығармашылық жағынан бойтұмар неше түрлі болып келеді.

. Ежелгі қалалардың бірі болып саналатын Тараз жерінде көптеген сан ғасырлық өмірге куә тарихи ескерткіштер бар. Егер арнайы осы өлкені аралау үшін жолға шықсаңыз, сізді сәулетімен тамсандыратын бірнеше орындар күтіп тұр.

Қарахан кесенесі – XI ғасырға саяхатКесененің тарихы тым тереңде жатыр. Мемориалдық кешен Айша бибі мен Бабаджа қатын кесенесімен тікелей байланысты сонау қараханиттер дәуірінде бой көтерген. Тарихшылар кесененің сондай шеберлікпен, отыз түрлі кірпіштен салынғанын айтады.

Сәулеті ерекше Бабаджа қатын кесенесі

XI-XII ғасырға жататын ерекше ескерткіштің екі қисық он алты қабырғалы шатыр төбесі бар. Мұндай шатырлы жабу орта ғасырлық, тіпті қазіргі сәулетті кесенелердің ешқайсысынан таппайсыз. Мұнда жерленген әйелдің кім екенін эпиграфиялық айшық көрсетіп тұр. Аңызға сүйенсек, Бабаджа қатын Айшаның күтушісі екен. Яғни, соңғы жолсапарында бастаушысы болған. Кейін бұл орын қасиетті мекенге айналып кетті.

Tектұрмаста жерленген хан

Талас өзенін бойлай, Тараз қаласының оңтүстік-шығысына, биік төбеге айналдыра салынған жер. Мұнда Махмуд хан жерленген екен. Кешеннің құрылысы сонау VІІІ-XI ғасырда қалана бастағанмен, 1935 жылы толықтай қиратылды. Қазір мұнда ортағасырлық үлгіні сақтап салынған жаңа кесене бар. Әлгінде айтлыған биік төбеден қаланы толықтай көруге болады. Осы жерде Х-ХІІІ ғасырларда керуеннің өтуін жүзеге асыратын тас көпір болған екен.

Айшықты – Айша бибі мазары

Есте жоқ ескі ғасырда елі мен жерін жаудан қорғаған Қарахан есімді хас батыр өмір сүріпті. Ол өзінің дұшпанының Айша есімді сұлу қызына қатты ғашық болып, әкесінің алдынан өтеді. Бұл сезімге көрікті арудың әкесі үзілді-кесілді қарсы шыққан екен. Бірақ, бұл қарсылық көңіл қосқан қос ғашыққа кедергі болмайды. Олар бақытты ғұмыр іздеп, елден қашып шығады. Мұны білген Айшаның әкесі өлтіруге бұйырып, артынан бір топ әскер жібереді. Ұзақ жол жүріп, шаршап шалдыққан ару Асу өзенінің бойында аяңдай тұруды өтінеді. Ал осы сәтте таяп қалған сарбаздар суға шомылуға кеткен қыздың сәукелесіне жылан салып қояды. Бақыттың құшағында жүрген қос ғашық бұл қитұрқы әрекетті байқамай қалады. Осылай сәукелесін кимек болған Айшаны жылан шағып, ажалдың аузында жатады. Сүйгенінің өлім мен өмір арасында жатқанына қатты қайғырған Қарахан жақын жердегі молдаға барып, некесін қидырып үлгереді. Санаулы минут қана некелі болған Айша осылай өмірмен қош айтысады. Ал Қарахан жары…