Тәуелсіздік қиялымның қанаты ғылыми мақаласы

Тәуелсіздік – қиялымның қанаты

Дүниені дүр сілкіндірген тәуелсіздік туын ең алғаш көтерген, әйгілі 1986-ның желтоқсаны туралы шындықты білмейтін жан жоқ десе болады. Кейбір шындық араға сәл уақыт түсісімен көмескі тартып, жұрт есінен шыға бастайды, ал енді бірі ұзаған сайын қыр- сыры ашыла түсіп, мән-маңызы артып, жарқырай береді. Осындай өшпес ұлы оқиғаның қатарына қазақ үшін белгілі желтоқсан оқиғасы жатса керек.

1991 жылы 16 желтоқсан Қазақ мемлекетінің Тәуелсіздік күні деп жарияланды.

Желтоқсан оқиғасы сол басылып-жаншылған қалпында ескерусіз қалмады. Тұтастай ұлттық жеңіс – тәуелсіздіктің жеңісі оның ғұмырын ұзартты. Уақытына, халқына, ел болашағына керектігінен ол тарихи сипат алып, ұлы оқиға тұрғысында бағалануда. Оқиғаның өткенмен тамырластығы да, бүгінмен сабақтастығы да, ұлт мүддесімен үндестігі де осында.

Мынау ғаламда бір-бірінсіз қандай да бір оқиға іске асуы мүмкін емес кеңістіктің үш ұғымы бар. Олар:

Адам. Тарих. Уақыт. Адам ата мен Хауа анадан жаратылған адамзат баласы талай тарихты артқа тастап келеді. Уақыт деген тоқтаусыз, ұшы-қиырсыз кең ұғым. Ол ешнәрсеге бағынбайды. Тарихты жасап жатқан адам іс-әрекеті уақытпен өлшенеді.

Ал, тарих ше? Тарихта қандай кезең мен қилы тағдыр кездессе де, адам тарихына тәуелді деп айтар едік. Себебі, басыңнан өтетін тағдырыңа сенің мойынсұнбауға билігің жетер ме екен...

Ал, Адам... «Адамның қолынан келмейтін ешнәрсе жоқ» деп Абай дана айтқандай, шынымен тарихты жасайтын да осы адам емес пе?

Сұрақ: «Ақтабан шұбырынды, Алқакөл сұламасы» қай оқиғаға байланысты айтылады? «Елім-ай» әні қашан туған?

ХVIII ғасырдағы жоңғар шапқыншылығында қазақ халқының басынан кешкен тауқыметі жайлы көптеген оқиғалар есімізге түседі.

Жалғасып соғыс өрті сан ғасырға,

Біз көрдік хас дұшпанның балтасын да. Еліме тәуелсіздік келіп жетті, Мыңжылдық күрестердің арқасында. Жаңғырды халқымыздың мың өшкені, Бар мұнда сан ұрпақтың үлестері. Ел үшін мәңгілікке жалғасады, Ақыл ой, ар намыстың күрестері.

Тарихымызда ерекше орны бар, бәріміз куәсі болған халқымыздың қасіреті мен ар намысына, сонымен бірге мақтанышына айналған оқиға – 1986 жылғы желтоқсан оқиғасы.

Қазақ халқын дүниежүзіне танытқан бұл оқиғаның алғашқы құрбандары – Қайрат Рысқұлбеков, Ләззат Асанова, Жансая Сәбитова, Ербол Сыпатаевтардың еске алып, олардың рухына тағзым ету парызымыз.

Елбең, елбең жүгірген, Ебелек отқа семірген. Арғымақ мінген жаратып, Ақ сауыт киген темірден. Алатаудай бабалар, Аруағыңмен жебей көр! Осы айтылған ақтық сөз, Туың болсын әрдайым. Мойныма алып жазаны, мен болайын құрбаның.

Мен не етермін, не етермін, Мен келмеске кетермін. Көрмеген қош бол, таңдарым, Көре алмай мен өтермін. Қош, аман бол артымда, Ағайын, туған, азамат. Артымда қалған ата-анам, Ел-жұртым, саған аманат!

Тәуелсіздігіміз жарияланғаннан кейінгі аз уақытта бұрын өңіміз түгілі түсімізге енбеген оқиғалар болды. Сол жетістіктерді атап өтейікші.

1991 жылы 29 тамызда Семей полигоны жабылды