Тәуелсіздік жылдарындағы Қазақстан және көрме 9 сынып

Күні: 16.12.2019ж

Тақырыбы: Адам құқығы мен бостандығы

Мектеп:Ы.Алтынсарин

Мұғалімнің аты: Раимбекова Нағима

Сынып:9

Қатысушылар саны: 10

келмегендер:

Оқу мақсаттары

9.1.1.1.мәтін мазмұны бойынша дайындалған сұрақтарға болжаммен жауап беру , түпнұсқамен салыстыру .

Сабақ мақсаттары

мәтіндердің тақырыбын, қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігін салыстыра талдау жасау.

Бағалау критерийлері

мәтіндердің тақырыбын, қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігін салыстыра талдау жасайды.

Тілдік мақсаттар

Пән лексикасы және терминология: сөз бостандығы, адам құқығы, демократия, халықтық билік.

Диалог және жазылым үшін қажетті сөз тіркестер: менің ойымша..., өз көзқарасымда ... , менің байқауымша...

Құндылықтарды дарыту

өз құқығын қорғау

Пәнаралық байланыс

Құқық, тарих

АКТ қолдану

«қазақстанда адам құқығы сақталған ба?»

Осыдан бұрын алған білім

Алдыңғы сабақта «Адам. Қоғам. Құқық»деген тақырыпта оқушылар түрлі тапсырмаларды орындады, әртүрлі мәтіндермен жұмыс жасап,өз көзқарастарын ортаға салды, бір-бірімен ой алмасты.

Жоспар

Уақыт

Жоспарланған іс-шаралар

Ресурстар

Сабақтыңбасы

Миға шабуыл : «Өрмекші торы»

Сынып оқушылары «Қазақстанда адам құқығы сақталған ба?» деген тақырыптағы бейнежазылымды көреді.Көріп болғаннан кейін оқушылар үлкен шеңберге тұрып біріне-бірі жіп орамын лақтыру арқылы бейнебаян жайлы өз ойларын айтып, өрмекші торын құрады. Ең соңғы оқушы бұл белсенді оқу тәсілінің мақсатын айқындап, сабақтың тақырыбына болжам жасайды. Жасалған болжам бойынша оқушылар сабақтың тақырыбын анықтайды. Мұғалім оқушыларды сабақтың оқу мақсатымен таныстырады, бағалау критерийін жасайды.

Бағалау критерийі

Дескриптор

мәтіндердің тақырыбын, қызметін, құрылымын, тілдік ерекшелігін салыстыра талдау жасайды.

мәтіннің негізгі бөліктеріндегі (тірек сөздер, сөз тіркестері, сөйлем, абзац т.б.) ойды жүйелейді.

мәтінді абзацтар мен бөліктерге бөледі.

мәтіннің тілдік ерекшелігін салыстырып талдайды.

Мәтін , стикерлер, түрлі-түсті қарындаштар, интерактивті тақта

Сабақтың ортасы

Оқылымалды тапсырмасы

«Мәтінді талдау»әдісі

1-тапсырма

1. Әр оқушыға мәтіндер таратылады. Оқушылар мәтіндерді оқып болғаннан кейін, тақырыбын, қызметін, құрылымын салыстырып талдайды.

2.Жанындағы жұбымен тапсырманың дұрыстығын салыстырып, тексереді.

Адам құқығы білім саласы ретінде

Адам құқығы саласындағы алғашқы маңызды ұғымдардың бірі — XX ғасырдан белгілі демократия ұғымы. Қазіргі кезде кез келген саяси қозғалыстар бағдарламаларына өз елдерінде демократияны орнатуды басты мақсат ретінде енгізеді. Әлем бойынша демократияның алуан түрлі анықтамасы кездеседі, қазіргі тілде «демократия» сөзінің бірнеше мағынасы бар. Грек тілінен аударғанда бұл сөз «халық билігі» деген мағынаны береді, ал ежелгі гректер бұл ұғымды «халықтық билік» деп қабылдаған. Американдық мемлекет қайраткері А. Линкольн демократияны «халықпен сайланған және халық үшін халықтың басқаруы» деп санайды.

«Демократиялық мемлекет» дегеніміз -жалпы танылған адам және азаматтың құқығы, бостандығының құрылымы мен әрекеті, халықтың еркін білдіретін мемлекет. Халық биліктің қайнар көзі болып табылады.

Қазіргі кездегі мемлекеттерде, соның ішінде өкілеттік демократия өмір сүреді, яғни халық өз өкілдерін мемлекетті басқару үшін (мысалы, Президент, Парламент, жергілікті өкілетті орган депутаттары), халықтың әділетті өкілеттілігін қамтамасыз ету үшін ерікті, ашық және әділ сайлауды қажет деп есептейді. Барлық азаматтардың сайлауға қатысу құқығы демократияның маңызды принципі болып табылады. Сонымен бірге көпшілік тұрғындардың нақты еркін білдіретін депутаттар сайланады.

«Демократия» ұғымы, көбінесе «көпшіліктің билігі» деп те түсіндіріледі. Көпшіліктің билігі азшылық және жеке адамдарға қатысты алғанда қатал болуы мүмкін. Демократия көпшілікке ғана қатысты емес, сонымен бірге азшылықтың ұлттық, діни, т.б. құқықтарын сақтайды.

«Адам құқығы», «тұлға құқығы», «жеке тұлға құқығы» ұғымдары бірсарынды болғанымен, мағыналары әр түрлі. Адам, бір жағынан алғанда, табиғаттың бөлігі, екінші жағынан алып қарасақ, әлеуметтік тұлға. С.И. Ожегов анықтамасы бойынша, «жеке тұлға» - жеке, тірі ағза». «Тұлға» ұғымы адамның әлеуметтік маңызын білдіреді. Адам табиғи «биологиялық» және қоғамдық «әлеуметтік» бірлік, яғни «адам құқығы» ұғымы «жеке тұлға құқығы» (табиғат бөлігі ретінде) және «тұлға құқығы» (қоғамның бөлігі ретінде) ұғымдарын қамтиды. «Тұлға» ұғымының «азамат» ұғымына қарағанда мәні кең, себебі кез келген тұлға азамат болып табылмайды. Сондықтан Қазақстан Республикасының Конституциясы осы екі ұғымды қабылдай отыра, адам және азамат құқықтары мен бостандықтарын белгілейді.

Азамат құқығы мен адам құқығының айырмашылығы адамның тек қана мемлекетпен өзара қарым-қатынасын бір жақты қарастырудағы «азаматтық қоғам» және «мемлекет» ұғымдарының айырмашылығынан туындайды.

Адам құқығы мен бостандығы туралы қазіргі кездегі көзқарастар мемлекет пен бостандықтың өзара байланысы ғана емес, сонымен бірге бостандық пен демократияның өзара байланысының маңыздылығын айтады. «Бостандық нақты демократияның басты алғышарттарының бірі болып, халық бостандықтың мәнін ұғынып, оны қажет етуі, оны бағалай алуы керек және оны орынды іске асыра отырып, ол үшін күресе алуы қажет», - дейді орыс философы И. Ильин. Осының барлығы бостандық өнері ретінде бейнеленуі қажет: егер аталғандардың ешқайсысы да болмаса- демократияның да болмағаны.