Тиімді сұрақтар қою туралы әдістемелік мақала

Бозой негізгі орта мектебі мектепке дейінгі шағын орталығымен» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің информатика

пәні мұғалімі Б.Мауленова

Тиімді сұрақтар қою арқылы оқушылардың ойлау қабілетін

дамытуға бола ма?

Тиімді сұрақтар Оқуды бағалау стратегияларында негізгі құрал болып табылады және оны бірқатар жауап алатындай етіп жоспарлау керек. Жақсы қойылған сұрақ оқушыны мазмұн (Кім? Не? Қашан?) мен үдеріс (қалай? неге) арасында теңгерім сақталған танымдық саяхатқа шақырады.

Тиімді сұрақтар қою неліктен маңызды?

Тиімді сұрақтар оқыту мен оқу үдерісінің негізгі аспектісі болып итабылады, өйткені біз қоятын сұрақтар өзіміз дамытып отырған ой деңгейін анықтайды. Сұрақтарды қолданған сабақтар сұрақтары жоқ сабақтарға қарағанда нәтижелерге жету үшін әлдеқайда тиімдірек. Жақсы сұрақтар оқушылардың ойланып, оған жауап бере алуы үшін біршама уақытты талап етеді және оқушылар оқуға қаншалықты белсенді қатысса, олардың қамту деңгейі де соншалықты үлкен болады.

Сабақ барысында сұрақтарды қою кезінде тақырыптан ауытқуға жол берілмеу керек, сонда оқушының ойы белгілі бағытта болады және сұрақтар арқылы тақырып талқыланады, оқуға мүмкіндік беріледі. Тапсырманы шешу барысында тапсырманың негізі құрылымдалады және оған басшылық жасалынады, оқушылардың оқуын бағалауға мүмкіндік туады. Сонымен қатар қате жауаптар қабылданып, мұғалім әрекеті оқушының сенімін жоғалтпай, ынтасын дамыту үшін шешуші мәнге ие болу керек. Ол оқытудың нақты мүмкіндігі ретінде қабылдану керек.

Сұрақтың түрлері.

Сұрақтың түрлеріне келер болсақ олардың төмендегідей түрлері бар.

Жабық сұрақтар 2. Ашық сұрақтар

Жабық сұрақ дегеніміз оқушылардың жадын тексеруге және фактілерді еске түсіру үшін қойылатын сұрақтар. Информатика пәнінен мысалы мынадай сұрақтар қоюға болады. Ең алғашқы программалау тілін енгізген кім? Логарифм сызғышын кім ойлап тапты? Жабық сұрақтардың әдетте бір ғана жауабы болады. Кейбір жабық сұрақтар оқушының үлгерімі туралы мазасыздық туындауы мүмкін, яғни дұрыс емес жауап берсем мені кемсітеді деген ой, сонымен оқушының белсенділігіне кері әсерін тигізуі мүмкін.

Ашық сұрақтардың әдетте бірнеше жауабы болады. Бұл оқушының жоғары деңгейде ойлау дағдысын қалыптастырады. Егер сұрақтар нақты дайындалған болса, онда оқушылардың алдыңғы тақырып пен қазіргі нақты мәселенің арасында байланыс орнаита отырып оқу тәжірибесін байытады. Мұндай кезде мұғалімдер оқушылардың білім мен түсінгендігін тексере алады және функционалдық сауаттылығының артқандығын байқайды, бағалауға мүмкіндік туындайды.

Сұрақ қою дағдысын қалыптастыру кезінде Блум таксономиясын қолдануға болады. Мысалы сұрақты қарапайымнан күрделіге қарай тереңдете отырып сатылап жоспарлау. Оларды былай қолдануға болады: Білім: Кім,не, неге, қайда, қалай? Түсіну: Сіз осы идеяны қалай түсінесіз? Қолдану: ... қалай үлгісі бола алады? ... бұл қалай байланысқан? Талдау: Алгоритм неден тұрады? Алгоритмнің қасиеттері қандай? Қасиеттеріне қарай жіктеңіз?

Бағалау: Алгорит орындалғаннан кейін не шығады? Сіз осыған қандай идея қосар едіңіз?

Жинақтау: Сіз осы алгоритмді құрған кезде жаңаша қандай тәсіл қосар едіңіз? Деген сияқты пәнге байланысты сұрақтарды түрлендіріп, тиімді етіп қойса, онда оқушының пәнге деген қызығушылығы…