Тілді белсенді және өзара әрекетті оқыту әдістері

Тілді белсенді,интербелсенді оқытудың әдіс-тәсілдері!

Әдіс – қойылған мақсатқа жетудің жоспары. Ол жоспар зерттеудегі әрекеттерді үйлестіреді, бір жүйеге түсіреді. Кез келген жоспар қойылған мақсатқа жетуде бірнеше кезеңдерден, әрекеттердің бірізділігінен тұрады. Басқаша айтқанда әдіс – зерттеудің, танымның жалпы қағидаларына негізделген бірізді кезеңдердің жиынтығы. Кез келген зерттеу нысаны мен зерттеу әдісі арасында біржақты байланыс бар.

Тәсіл – ол бір әдістің ішіндегі одан гөрі ұсақ, одан гөрі нақтылау болып келген іс жүргізу амалы. Тәсіл қажетті материалды қалай жинауды, қалай сұрыптауды, қалай топтап жіктеуді айқындап береді. Бұл жағынан алғанда тәсіл әдістің көмекші құралы қызметін атқарады. Ол зерттеушінің зерттеу материалын қарастырудағы нақты іс-әрекеті. Бұл соңғы мақсатқа жету үшін қолданған тәжірибелік амал. Зерттеуші өзінің алдына қойған мақсатына жету үшін белгілі бір зерттеу әдісін, немесе әдістерін таңдап алады. Содан кейін қажетті материалды жинап алғаннан кейін оны сұрыптап, жүйеге келтірудің амал-тәсілдерін іздестіреді. Осындай зерттеудің амалдары мен жолдары зерттеудің тәсілі болып табылады. Тәсіл әдістен туындайды. Ол – зерттеушінің мақсатына жету үшін қолданған құралы. Тәсіл мен әдіс бір бірімен тығыз байланысты.

Оқыту мен оқу жаттанды ақпараттан гөрі, онда қойылған тақырыпты талдауға, салыстыруға, өз көзқарасын білдіруге, ой толғауға, өзінің және өзгенің әрекетіне баға беріп, рефлексия жасауға құрылуының қажеттілігі бүгінгі күн тақырыбына айналып отыр. Сондықтан да оқыту үдерісі тыңдаушының белсенді әрекетіне негізделуі тиіс. Сол себепті де әдістемелік құралда белсенді оқу мен оқытуда қолданылатын әдіс-тәсілдер мәтінді оқуға, сол бойынша ой толғанысын білдіруге, талдауға байланысты жіктеліп беріледі.

Оқытудың белсенді және интербелсенді үлгілерін енгізу – бүгінгі таңда өзекті мәселенің бірі. Себебі, тыңдаушы оқу үдерісіне белсенді араласқан кезде ғана берілген материалды жеңіл меңгеріп, жақсы есінде сақтайды, мәніне тереңірек үңіледі. Сондықтан да бүгінгі күн талабы – тыңдаушыны белсенді әрекетке тарту. Оқыту үдерісінде тұлға зерттеу тақырыбына, талқыланатын мәселеге, жағдаятқа белсене араласып, сәттілікке қуанып, сәтсіздікке реніш білдіріп отырса ғана оның ішкі уәжі оянады. Сонда ғана білімді саналы меңгеруге ынтасы пайда болады. Ал оны қалыптастыру үшін белсенді оқу мен оқытудың тиімді әдіс-тәсілдерін пайдалану қажет. Сол себепті де қазіргі қолданыстағы белсенді оқу, интербелсенді оқу, енжар оқу…