Мемлекеттік тілді өзге тілді топтарда оқыту мәселелері баяндамасы

Жамбыл облысы

Жамбыл ауданы

Аса ауылы

Юрий Гагарин атындағы орта мектебі

Тақырыбы: «Мемлекеттік тілді өзге тілді топтарда жаңа заман талабына сай оқытудың өзекті мәселелері»

Секция: Орыс тілді мектептердегі қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімдері

Қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі: Танаева Дилдаим Алимжановна

Юрий Гагарин атындағы орта мектебінен

С Ұ Р А Н Ы С Х А Т

Қатысушының аты-жөні

Ау дан

Мектебі, қызметі

Қатысу формасы (Секция атын көрсету)

Баяндаманың тақырыбы

Қатысушы ның мекен-жайы, байланыс телефонда ры

Танаева Дилдаим Алимжановна

Жамбыл ауданы

Юрий Гагарин орта мектебі,

қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

Орыс тілді мектептердегі қазақ тілі мен әдебиеті пәні мұғалімі

«Мемлекеттік тілді өзге тілді топтарда жаңа заман талабына сай оқытудың өзекті мәселелері»

Жамбыл ауданы Аса ауылы Жеті төбе көшесі №13 үй

Үй телеф.: 2-17-82

Ұялы тел.: 8-777-146-47-72

Мектеп директоры: С.Р.Джигитекова

ДҒӘІЖО: Н.Н.Карагулова

Мемлекеттік тілді өзге тілді топтарда жаңа заман талабына сай оқытудың өзекті мәселелері

Қазіргі заманда Қазақстанның өзіне ғана тән ұлттық сипаты бар білім беру жүйесін одан әрі дамыту, білім беру сапасында әлемнің басқа да алдыңғы қатарлы беделді де, белді елдерімен қатар жұмыс жасау, қазақ тілін дамытуда өзіндік үлес қосу, бүкіл әлемдік деңгейге көтеру, білім беру ісінде әлеуметтік кеңістікке шығу – алдағы тұрған міндеттер.

Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында: «Білім беру жүйесінің басты міндеті – ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтары, ғылым мен практика жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау, оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу,» - деп, білім беру жүйесін одан әрі дамыту міндеттері көзделген. Бүкіл дүниежүзілік білім беру кеңістігіне кіру мақсатында қазіргі кезде Қазақстанда білімнің жаңа жүйесі құрылуда. Бұл үрдіс педагогика теориясы мен оқу-тәрбие үрдісіне нақты өзгерістер енгізумен қатар, елімізде болып жатқан түрлі бағыттағы білім беру қызметіне жаңаша қарауды, қол жеткен табыстарды сын көзбен бағалай отырып саралауды, жастардың шығармашылық әлеуетін дамытуды, мұғалім іс-әрекетін жаңаша тұрғыда ұйымдастыруды талап етеді. Сөзім нақтырақ болуы үшін, Кембридж Университеті 3 айлық деңгейлік бағдарламалар курсынан оқып-түйгенімді айта кетейін.

Орта білім беру жүйесінде әлемдік жоғары деңгейге қол жеткізген анағұрлым танымал оқыту әдістемелері арасында сындарлы (конструктивті) теориялық оқытуға негізделген тәсіл кең тараған (Hattie, 2009). /1/

Бұл теория оқушылардың ойлауын дамыту, олардың бұрынғы алған білімдері мен жаңа немесе сыныптағы түрлі дерек көздерінен, мұғалімнен, оқулықтан және достарынан алған білімдерімен астастырыла жүзеге асады деген тұжырымға негізделген. Сындарлы теорияның тиімділігін жақтаушылардың басым бөлігі оны дайын білімді беруге негізделген оқыту тәсілдерінің білімді меңгеру былай тұрсын, олар бойынша терең түсінік қалыптастырып, бастапқы білімді жаңа біліммен өзара байланыстыруға да мүмкіндік тудыра бермейтінін тілге тиек етеді.

Дайын білім беруге негізделген «дәстүрлі» стиль арқылы алынған білім оқушылардың жинақтаған өзге білімдерімен тиімді сіңісе алмайды, сондықтан механикалық есте сақтау, үстірт блім алу жағдайлары орын алады. Дәстүрлі оқытудан алынған механикалық түрде есте сақталған мәліметтерді емтихан кездерінде ұтымды пайдалануға болады, бірақ мән-мағынасы терең меңгерілмей, жай ғана жатталғандықтан, тақырыпты оқыту немесе емтихан аяқталған соң керексіз болып қалады және оқушы оны өмірде тиімді пайдалана алмайды. Сындарлы оқытудың мақсаты – оқушының пәнді терең түсіну қабілетін дамыту, алған білімдерін сыныптан тыс жерде, кез келген жағдайда тиімді пайдалана білуін қамтамасыз ету.

Оқыту туралы сындарлы түсінік оқушыға нақты білім беруді мақсат тұтқан мұғалімнің өз сабақтарын оқушының идеясы мен білім-біліктілігін дамытуға ықпал ететін міндеттерге сай ұйымдастыруын талап етеді. Бұндай міндеттер оқушылардың оқыған тақырып бойынша білімдерін өз деңгейінде көрсетіп, кейбір болжамдар бойынша күмәнді ойларын білдіре алатындай, пікір-көзқарастарын нақтылап, жаңа ұғым-түсініктерін өрістетуге орайластырылып құрылады. Мұғалім қызметіндегі маңызды дүние – жекелеген оқушылардың тақырыпты қабылдау ерекшеліктерін, оқушылардың түсінігін жетілдіру немесе жақсарту мақсатында олармен жұмыс жүргізу қажеттігін ұғынуы, сондай-ақ кейбір оқушылардың тақырыпты өзіне оңтайлы бірегей тәсілдермен меңгеретіндігін жете түсінуі.

Құзырлы оқытудың негізгі факторы мұғалімнің оқушының тақырыптың мәнін өз бетімен меңгеруін түсінуі мен бағалай алуы болып табылады. Мұндай тәсіл бұл үдеріске оқушының өзінің де қатысуын талап етеді. Осылайша, оқушы да өзінің оқуы үшін жауапты болады. Оқушы мұндай жауапкершілікті көбіне сабақ беру барысында мұғалім қалыптастыратын ортада сезініп, қабылдайды. Сондықтан мұғалімде Шульман «мұғалімнің үш көмекшісі» (Shulman, 2007) деп атаған қасиеттер болған жағдайда ғана оқыту жақсы болып саналады. /2/

Ал орыс сыныптарында оқытылатын қазақ тілі пәнінің көздейтін негізгі мақсаты – оқушыларды белгілі дәрежеде қазақша сөйлеуге, өз ойын басқаға жеткізе алатын, біреудің сөйлеген сөзін, жазғанын түсіне алатын дәрежеге жеткізу. Осы мақсатты жүзеге асыру барысында жоғарыда айтылған сындарлы оқыту әдісін өз сабақтарымда қолданамын. Сабақты түгелдей дерлік интерактивті түрде өткізуге тырысамын.

«Интерактивті сабақ» дегенді көп мұғалімдер техникалық құрал – интерактивті тақтаны пайдаланып өткізу деп түсінеді. Меніңше, бұл – қате түсінік. «Интерактив» - «өзара белсенді» деген мағынаны білдіреді. Оқушылар топтасып, жұптасып…