Тіліміздің мәртебесі еліміздің мәртебесі мақаласы

Тіліміздің мәртебесі – еліміздің мәртебесі.

Тіл, ең алдымен, кез келген ұлттың белгісі, айырымы, символы саналатындықтан, тәуелсіздік алған еліміздің көкейкесті шешуші мәселесінің бірі ретінде алғашқы қадамын ана тілінің тұғырын нықтап, мемлекеттік мәселесін тиянақтауға кірісуден басталатыны белгілі. Шын азаттық алған ұлт ең алдымен ұлттық сананы оятып, халықтық болмысын танытатын, салт-дәстүрін толықтай қалпына келтіретін діні мен тілін жандандырып, көқарасын тиянақтайтың ұлттық тілін дамытуды көздейді. Өйткені анамыздың ақ сүтімен дарыған төл тіліміз – көркемсөздің құралы болуымен қоса, туған халқымыздың өз ерекшелігін, қасиетін, рухани байлығын, болмыс-бітімін танытатын асыл қазына.

Тәуелсіздікті алудан гөрі, оны сақтап қалу қиын екенін адамзат тарихынан білеміз. Егемендікке ие болған еліміздің алдында тұрған үлкен міндеттердің ең маңыздысы – ұлтымыздың бет-бейнесі мен болмысын айқындайтын асыл қазыналарын сақтау екені белгілі. Ана тілі қазақтын халық болып қалыптасып, ұлт деңгейіне дейін үздіксіз дамуына ұйытқы болып келген өзара қауымдаса тіршілік етуіне қажетті тіл дейтініміз тегін емес. Тәуелсіз мемлекет үшін оның әнұраны, туы, елтаңбасымен қоса әсіресе ұлттық тілі болуы қажет. Отанымыздың өркениеті, дамыған елге айналуы үшін ана тіліміздің көркейіп, қолдану аясын кеңейтуге мүмкіндік тудыратын мемлекеттік тіл мәртебесіне ие болуының зор маңызы бар.

1989 жылдың 22 қыркүйегіндегі Жоғарғы Кеңістің «Қазақ ССР-ындағы тілдер туралы» қабылданған Заңы бойынша қазақ тілінің жеке-дара мәртебе алған жұлдызды шағы еліміздің тарихындағы есте қалатын айтулы күндердің бірі болды. Мемлекттік тіл дегеніміз – көпұлтты, көптілді мемлекетте әдебиет пен баспасөзде, мәдениет пен өнерде, радио мен теледидарда, ғылым мен өндірісте, мектеп пен жоғары оқу орындарында, әскер бөлімдері мен сот істерін жүргізуде, ресми іс-қағаздарында, дипломатиялық қарым-қатынаста, құқық қорғау мен байланыс (почта, телеграф) орындарында – күнделікті тұрмыс-тіршіліктің бәрінде қолданыста болып қызмет ететін, міндетті деп саналатын саяси-құқықтық негізі нығайтылған мәртебелі тіл.

Мемлекеттік тіл көпэтносты елде әр тілде сөйлейтін халықтарды біріктіретін, бір елде топтастыратын ұлтаралық ортақ тіл ретінде танылды.

1997 жылы шілдеде «Тіл туралы» жаңа Заң, 1998 жылы қазанда – бірінші мемлекеттік бағдарлама, 2001 жылы ақпанда 2001 –2010 жылдар аралығындағы екінші мемлекеттік бағдарлама қабылданды. Жергілікті атқарушы билік орындарында «Тіл басқармалары» ашылды.

1989 жылы қазақ тілі мен әдебиетін, мәдениеті мен өнерін дамытуды көздейтін халықаралық «Қазақ тілі қоғамы» құрылды (4).

Мемлекеттік тілдің қолдану аясын барынша кеңейтіп, дамыту сайып келгенде, мемлекетті дамытып, егемендігімізді баянды ету тұрғысынан әр қазақтың, әр отандастарымыздың көкейінде еліміздің жарқын болашағына деген перзенттік жауапкершілігі нығайып, баланың ана тілін толық меңгеруге жағдай жасауы өзекті мәселеге айналып отыр.

Әр алуан халықпен араласып, достасып жаһандану үрдісінің әсерімен өмір сүріп жатқан жас буынның рухани ой дүниесінің аса күрделі жағдайда қалыптасып жатқанына орай қазақ рухының өзегін іздестіріп, оларды бірінші кезекте ана тілінің мол байлығына сусындатып, ата салты мен тарихынан хабардар ету арқылы…