Төл теңгеміз тәуелсіздік тірегі тәрбие сағаты

Тақырыбы: «Төл теңгеміз – Тәуелсіздік тірегі»

Мақсаты: студенттерді Отанымызды сүюге, еліміздің ұлттық теңгемізді құрметтеуге; теңгенің 25 жылдағын еске сала отырып патриоттық тәрбие беру.

Білімділік: ақшаның пайда болу тарихы, өз ұлттық теңгеміздің айналымға кіруі, қалай,кімдер жасағаны туралы мағлұмат беру. Басқа ел валюталарымен таныстыру. Жаңадан айналымға енген ұлттық валюта, оны енгізудің қажеттілігі, безендірілуі туралы

кеңірек таныстыру.

Дамытушылық: студенттердің ақша туралы түсініктерін кеңейту, белсенділіктерін дамыту. Тәрбиелік: студенттердің Қазақстанның тәуелсіз мемлекет ретінде қол жеткізген жетістіктеріне мақтаныш сезімдерін ояту.

Көрнекілігі: теңгелер, монеталары бейнеленген плакаттар, ноутбук, слайд.

Сабақтың түрі: пікірталас ойыны

Мұғалім: Тұрманова Камшат

Жүргізуші: Абсат Айдос, Қаржы мамандығы, 3курс.

Мұғалім: Қайырлы күн, құрметті қонақтар, ұстаздар мен студенттер «Төл теңгеміз – Тәуелсіздік тірегі» атты пікірталас ойын сабағымызға хош келдіңіздер! Әр мемлекеттің өзіне тән белгілері болады. Бүгінгі сабағымызда сол басты белгілердін бірі Қазақстанның ұлттық валютасы теңге туралы әңгімелейміз. Қай халық, қандай ұлт болмасын өз еркіндігін аңсайды. Әр ел өзінің егемен, тәуелсіз болуын армандайды. Халқымыздың жылдар бойы аңсаған ізгі армандары жүзеге асып тәуелсіздігімізге қол жеткіздік. Бүгінгі ұлттық валютамыз теңгенің 25жылдығына орай өткізіліп отырған «Төл теңгеміз – Тәуелсіздік тірегі» атты сабағымызды бастаймыз.

Жүрг : ҚР мемлекеттік әнұраны орындалсын.

Қазақстан Республикасының

«Әнұраны» айтылады.

Жүрг : Төл теңгеміздің мерекесі құтты болсын! Осы азғантай уақыттың ішінде елімізді танытып, еңсемізді көтерген қаншама ұлы оқиғалар болды. Мемлекетіміздің тәуелсіздік алғаны жеткен жетістіктері ғасырға өте көп. Осы өткен өмір жолдарымызға қарасақ, әр жылдың өз шежіресі, сыры, тарихы, қасиеті бар. Биыл ұлттық теңгеге 25 жыл толды.

Слайд көрсету

Жүрг : Бүгінгі ашық сабағымыздың тақырыбын ашып алу үшін,қатысушыларымызды ортаға шақырғым келіп тұр. Яғни теңгеміздің тарихынан бастап, қазіргі уақытқа дейінгі жағдайына жалпы мәлімет беріп өтсеңіздер. Қатысушылармен таныс болыңыздар: Ахметжанов Нұржан ,Мусаев Құдайберген, Қаржы мамандығы 3 курс.

Абдулла Назерке, Төлбасы Данагүл, Қаржы мамандығы 2 курс.

Нұржан, Құдайберген: 1991 жылы 1 желтоқсанда Қазақстан Республикасының тұңғыш Президенті болып

Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаев сайланды. Теңге өмірге оңайлықпен келген жоқ. Елбасымыз өз теңгемізді шығаруға қаржыгерлерге арнайы тапсырма берді. Ұлттық валютамыздың өз дизайні, өз идеясы болуы керектігін қатаң тапсырылды.

Ел Президентінің Жарлығымен 1997 жылдан бері 15 қараша төл валютамыздың

туған күні әрі қаржыгерлер күні болып белгіленді.

Ұлттық Банк бастапқыда 1 теңгені сол кездегі 500 рубльге бағалаған болатын. Дегенмен, еліміздің саяси, әлеуметтік мәселелері және мемлекетаралық қатынастар ескеріліп 1 теңге 500 сомға бекітілді. Теңге бірінші айналымға кірген күні 1 доллар 4,75 теңге болып бекітілді.

1992 жылы тамыздың 2-сі күні Ұлттық банк теңге купюрасының үлгілерін бекітті. Бірінші бетінде қазақ халқының әйгілі ұлы тұлғаларының Әл-Фараби, Сүйінбай, Құрманғазы, Шоқан, Абайдың бейнелері басылды.Екіншіден бетінде ою-өрнектер, табиғат көріністері бейнеленіп, елтаңбамыз салынған. 1992 жылы елде төрт адамнан құралған дизайнерлер тобы жасақталды. Теңгенің авторы болу бақыты дизайнерші Тимур Сүлейменов, қылқалам шеберлеріҚайролла Ғабжалилов, Мендібай Әлин мен Ағымсалы Дүзелхановтың үлесіне тиді.

1993 жылдың күзінде Қазақстан ТМД елдерінің ең соңында рубль аймағынан шықты. Теңге Ұлыбританияның әлемге әйгілі әрі ең көне «Харрисон және оның ұлдары» деп аталатын банкноттық фабрикасында басылып шықты. Фабрика 400 жыл бойы Ұлыбританияда банкноталарды шығарады. Кэтрин Куртис («Харрисон

және оның ұлдары»), суретшілер Мендібай Әлин мен Қайролла Ғабжалилов, Джеф Стюарт.

Ұлттық валюта банкнот және монета түрінде айналысқа енгізілді. Банкнот – Ұлттық Банктің Алматы қаласындағы Банкнот фабрикасында, ал монета –Өскемендегі Монета сарайында шығарылады.

Назерке,Дана: Теңге алғаш айналымға түскен 1993 жылы қараша айында 1 АҚШ доллорының бағамы 4тенге 70 тиынды құрады. Бірақ алғашқы бір жарым ай ішінде теңге шамамен 12 есе құнсызданып 1 доллор бағасы 54 тенгеден асты.

Теңгенің бұдан кейінгі девалювацияға ұшырауы 1999жылы сәуірде болды.Теңге бір жыл бұрынғымен салыстырғанда 64,6 пайызға құнсызданып ,1 долллорға шаққандағы құны 138 тг 25тиын құрады.

2003 жылы бастап Қазақстанда тенгенің құны артып,доллор арзандай бастайды.2007 жылы доллор құны 120тг 30тиынға дейін түсті.2007жылдың соңына қарай әлемдік қаржы дағдарысы әсерінен тенгеге қауіп төне бастаған тұста Ұлттық Банк қордағы валютаны сатып тенгенің құнын түсірмей сақтап қалды.

2008жылы көмірсутегі шикізаттарының нарықтағы бағасы артып ,соның арқасында Қазақстан валютасы құны тұрақты болып тұрды.Осы жылдың соңында , шикізат бағасы арзандап ,тенгеге қауіп төнген кезде Ұлттық банк тағыда валюта қорындағы ақшаны жұмсады.

2009 жылы қаңтарда қайтадан деваливацияға ұшырап тағыда банк валюта бағамын ұстап тұрды. Бірақ ақпан айында банк валюта бағамын ұстап тұрудан бас тартып деваливация жасады.Мұның себебін Ұлттық банк мұнай бағасының төмендеуінен Қазақстанның сауда-саттық әріптестері саналатын елдердің валютасы құнсызданғаннан деп түсіндірді.

Жүрг: Көп рахмет! Тақырыпты ашып алдық деп ойлаймыз.

Олай болса пікірталасқа кезек берейік.

Жүрг: Қазіргі пікірталаста қатысушыларымыз 2 тарапта өз ойларын талқыға салатын болады,яғни жақтаушы жақ пен даттаушы жақ.

Пікірталас 15- 20 минут

Даттаушы

1.Долларды теңгенің орнына айналымға енгізгіміз келеді. Себебі, Қазақстандағы сауда-саттық , азық-түлік бағасы осы доллардың бағамының көтерілуіне байланысты күннен күнге қымбаттауда. Осыған орай ақырында долларға байланысты болады екен, оданда долларды айналымға енгізген жөн болады. Статистика бойынша доллар курсы

2010жылы қараша айында 147,49

2013 жылы қараша айында 154,23

2014 жылы қараша айында 180,87

2015 жылы қараша айында 307,20 тенгеге көтерілген

2016 жылы қараша айында 343,11 тенге

2017жылы қараша айында 332,33тенге

2018 жылы қараша айында 374,47тенге көтерілді, жыл соңына дейін 400 тенгеге дейін көтерілуі мүмкін деген мамандар болжамы бар.

Егер осылай теңге құнсыздана берсе онда халықтың тұрмыс жағдайы нашарлай түспек. Осы статистикаға сүйене отыра біз долларды теңгенің орнына айналымға енгізгіміз келеді.

Жақтаушы жауабы1:Қазіргі кезде бірнеше мемлекет долларды төлем құралы ретінде пайдалану мақсатында, өздерінің ұлттық валюталарынан бас тартып долларды енгізуді жолға қойды.Ол мемлекеттер өздерінің экономикалық-әлеуметтік жағынан артта қалды Әрине Долларды пайдаланытын ірі мемлекеттер бар,мысалыға Канаданы алуға болады,бірақ олар долларды ерте кезден енгізіп қойған. Сондықтан олар көп қиыншылықтар көрмейді. Егер қазіргі экономикалық-нарықтық жағдайда долларды енгізетін болсақ экономикамыз АҚШ –қа тәуелді болып қалады.

Жактаушы Сұрақ 1: Біз білетін 2 үлкен держава Қытай мен Түркия мемлекеттері доллордан бас тартып отырғанда Қазақстан неге доллорды енгізуі керек?

Даттаушы жауабы 1: Себебі, сіздер айтып отырған Қытай мен Түркия елдері экономикасы әлдеқайда жоғары дәрежеде дамыған мемлекеттер. Олардың сауда-саттығы мен тауар айналымы,кәсіпорындары дамыған.Мысалыға алатын болсақ, қарапайым өмірде шет елдерде,біздің еліміздеде киім дүкендері орналасқан(мысалы,Defacto.Flo.Lcwaikiki) Ол елдерге басқа елдің валютасы керек емес,Қытайдың экономикасының дамығаны сонша Қытайға барлық мемлекеттер қарыз.

Экономикалық жағдайдың әлсіреуіне байланысты шешім қабылдаушы органдар Ұлттық банкке сенбеудің әсерінен ақшаларын долларды сатып алып шет ел банктеріне салып жатыр.

Даттаушы Сұрақ2: Не себепті Қазақстан билігі тенгенің еркін бағамын енгізді, яғни 2014 жылы 180,17 тенгеден қысқа мерзім ішінде 2015 жылы 307,20 тенгеге біршама көтерілді. Себебі тенгені Еркін айналымға жібергеннен кейін теңге долларға тәуелді болды.