Төлеген Момбековтің Салтанат күйі бойынша 3-сынып ашық сабағы

Төлеген Момбеков «Салтанат»

(ашық сабақ)

Сабақты тақырыбы: Төлеген Момбеков «Салтанат»

Сабақтың мақсты: Шертпе күйлерімен танысу және Т.Момбековтің шығармашылығымен таныстырып «Салтанат» күйін үйрету.

Сабатың жүрісі:

Ұйымдастыру бөлімі: Сәлемдесу, журнал толтыру, оқушының күнделігін қарап үй тапсырмасын сұрау.

Үй тапсырмасы: Құрманғазы «Адай»

Негізгі бөлім:

Үй тапсырмасын тексеру. Үй тапсырмасы «Адай» күйін оқушының орындауында тыңдап қателіктерімен жұмыс жасау. Оқушымен қосылып күйдің жылдамдығын, нюаныстарын сақтап ойнау.

Жаңа сабақ.

Т.Момбеков өмірімен шығармашылығы туралы түсінік беру.

«Салтанат» күйін үнтаспадан тыңдату.

Күйдің нотасын талдау.

Оқушыға күйді нотамен жүргізіп ойнатып жұмыс жасау.

Төлеген Момбеков 1922 жылы Шымкент облысының Соза ауданындағы «Сызған» совхозына қарасты Қозымолдақ дейтін жерде дүниег келген. Домбыраны жастайынан шерткен. Төлегеннің алғашқы ұстазы – туысқаны атақты күйші Бапыш. Төлегннің әкесі Назар шешен әрі жырау болған. Төлегеннің әкесі Момбекте өнерден құр алақан болмаған.Төлеген 1941 жылы Ұлы Отан соғысына қатысып 1942 жылы ауыр жараланып еліне оралады.

Төлеген – шертпе күйді шебер орындайтын шоқтығы биік домбырашы. Төлеген Момбеков Сүгір, Бапыш, Әлшекей күйлерін асқан шеберлікпен орындаған. Төлеген Момбеков күйші композитор оныңорындауыдағы күйлер бірнешекүйтабақболып жарық көрді. 1969 жылы Төлеген Момбековтің асыл жары Пернеш қайтыс болып, бес қыз, бір ұлымен артында қалған. Бұл қаза Төлегенге қатты батып, жан күйзелісіне толы осы жылы өмірге бірінен соң бірі төрт күй шығарады. Бұл төрт күй сезімі бір-бірінен ажырамай біртұтас күйлер. Бұл ұзақ науқастанып жатқан адамға алаңдап «Япырмай, бұл қалай болар екен» деген сезіммен «Бұл қалай» деген күй шығарады. Келесі күйі «Салтанат», «Қоштасу» және «Сағыныш» деп аталады. Осы күйлердің ішіндегі «Салтанат» деген күйі қызына арналған. Ендігі күйінің де шығу себебі осы күйлерге ұқсас. Бірде бала-шағамен бірге ас ішіп отырып, балалары тек анасы туралы әңгімелеп отырғанын байқап, аналарын қатты сағынып жүр екендеп бұл күйдің атын «Сағыныш» қойған. Төлеген Момбеков біраз күй шығардым, енді осыған қанағт тұтып, қорытылайын деген ниетпен «Қанағат» күйі шығады.