Төрт түлігім – ырысым тәрбие сағаты 1 сынып

Т ә р б и е с а ғ а т ы

Тақырыбы: Төрт түлігім – ырысым.

Мақсаты: Үй жануарларын таныстырып, төрт түлік жайлы түсініктерін кеңейту. Оқушылардың сөйлеу тілін дамыту, сөздік қорын байыту. Балаларға жануарларды күтіп бағуға сүйіспеншілігін ояту, оларға қамқорлық жасауға тәрбиелеу.

Көрнекілігі: Аңдар, үй жануарлары мен төлдердің суреттері, ұршық пен мал жүні, тоқылған киімдер (шұлық, жеңсіз) , айран, құрт, ірімшік, бренза, балқаймақ, шұбат, қымыз, май, арқан, тарақ, киіз, көрпе.

Сабақ барысы: 1. Ұйымдастыру кезеңі.

-Табиғаттағы тірі денелерді атайық

-Қандай жануарларды білеміз?

-Мына жануарларды қалай атаймыз?

-Жабайы аңдар.

- Мына жануарларды қалай атаймыз?

-Үй жануарлары, яғни төрт түлік мал дейміз.

-Олай болса, балалар, бүгін біз төрт түлік малдар және төлдері туралы айтатын боламыз. Малдардың пірлерімен, олардан алынатын өнімдермен танысамыз.Төрт түліктер туралы өлеңдер айтып, жұмбақ шешіп, мақал-мәтелдер айтамыз.

Мұғалім:-Қазақ халқы ерте уақыттан мал шаруашылығымен айналысқан Халық. Бабаларымыз төрт түлікке ерекше көңіл бөлген. Әрі ас-ауқаты, әрі киімі, әрі көлігі, қымызы ем, әрі жек-жат жұртымен жасайтын алыс берісінің көзі, байлығы болғандықтан, қазақ үшін осы төрт түлік мал аса қымбат дүние болғаны белгілі. Халық бірін-бірі көргенде «мал-жан аман ба?» деп амандық-саулық сұрасқан. Яғни қазақ халқының өмірі, салт-дәстүрі осы төрт-түлікпен тығыз байланыста болған.

Жұмбақ айту: Кезікті бір жануар,

Үстінде екі тауы бар.

Бұл қандай жануар? (Түйе)

-Олай болса, «Төрт түліктің төресі- түйе» туралы не білеміз?

Арайлым: Түйе-түлік басы. Түйе- көштің көлігі. Оған көбінесе жүк артады. Сүтінен

Шұбат, балқаймақ, құрт дайындайды. Жүнінен жылы киім тоқиды, көрпе

тігеді

Қожакелді: Түйе – байлық, салтанат

Түйе атасы - Ойсылқара.

Екі көзі танадай

Екі өркеші баладай

Елпеңдеген ойнақтап

Енесіне қарамай

Ойсылқара баласы

Ботақаным қайдасың?

Көс, көс.

Рамазан:Түйе төлі ботақан

Мөлдіреп көзі ойнаған.

Ең зор түлік түйемін

Тікенді шөпті сүйемін

Пайдалансаң, сүтім- шұбат

Дертке дауа, жанға қуат.

Ақбота: Шөлді жайлап, қыстаған,

Жалпақ табан, күс табан.

Ырысы бар адамның,

Ойсыл қара ұстаған.

Біздің байтақ өлкені,

Әрлі-берлі ең кемі

Бір айналып жүзетін

Ол адамның желкені.

Мұғалім:

-Өте жақсы.Түйе атасын қалай атаймыз?

-Түйе төлін қалай атаймыз?

Түйені қалай шақырамыз?

Түйе қалай дыбыстайды?

-Түйе сүтінен не дайындайды?

-Төрт түлік малдың ішінде ең қасиеттісі түйе болып есептеледі. Ол қырық күн шөлге шыдайды. Жүк артса- көлік, жесе – ет, ал жүні киімге жараған.

Мұғалім жұмбақ жасырады:

1. Көкке шаншып құйрығын, 2. Қамыс құлақ

Шауып келеді жүйрігім. Тостаған тұяқ

Бұл қандай жануар? Мінсең - қанат

Сүті – дәрі,

Еті - тамақ (жылқы)

Мұғалім: « Жылқы – ер қанаты» Жылқы туралы не білеміз?

Рамазан: Жылқы – төрт түліктің бірі. Саусаң – қымызы сусын, мінсең көлік.Суыққа төзімді. Оның майы салқында тоңазымайды. Еті де, қымызы да ем.

Расул: Жылқы – сәндік, мақтан.

Жылқы атасы – Қамбарата

Әжем жиі сауады

Боз биені баяғы

Сүті неткен көп еді,

Суалмай-ақ келеді.

Құлыны да тояды,

Сабамыз да толады.

Қанады әбден қымызға

Біздің үйдің қонағы.

Асылбек: Құлдыр-құлдыр құлыншақ,

Жібек жалды құлыншақ.

Жүйріктігі құйындай

Құлыншақты мінде шап

Құлыншағым - құндызым

Құлдырайды, шабады.

Жылтылдаған жұлдызым,

Құстай қанат қағады.

Нұрай: Жолға шықсам, көлігім,

Жапанда жүрсем, серігім.

Қамбар ата өсірген,

Құлыным менің, қайдасың?

Құрау, құрау!

Күмбірлеген әні бар,

Желкілдеген жалы бар.

Желкілдейді жүйрігім,

Желмен шапқан жануар.

Жылқы төлі – құлыншақ,

Тұяғы жерге ұрыншақ.

Мұғалім:

-Өте жақсы. Жылқы атасын қалай атаймыз?

- Жылқы төлін қалай атаймыз?

- Жылқыны қалай шақырады?

- Жылқы қалай кісінейді?

- Жылқының сүтіне не дайындайды?

Мұғалім: Қазақтың қасиетті малдарының бірі - жылқы. Жылқы - жүйрік жануар, көлік ретінде мінген. Жылқы малын аса жоғары бағалаған қазақтар, оны үлкен ас тойларда жарысқа салып, бәйгеге қосқан. Ер азаматтарға жасалатын сыйдың да үлкені ат мінгізіп, шапан жабу болған.

Жұмбақ: Айран берген, құрт берген,

Шелек-шелек сүт берген,

Айтыңдаршы балалар,

Бұл қандай мал, кім білген? (сиыр)

-Олай болса, сиыр туралы не білеміз?