Циклоалкандар тақырыбына 11-сынып сабақ жоспары

Күнделікті сабақ жоспары №_13

Күні: Пәні: Химия Сыныбы: 11

Сабақтың тақырыбы Циклоалкандар олардың изомерлері, атаулары, алынуы, қасиеттері.Сабақтың мақсаты. цилоалкандар және олардың химиялық қасиеттері жайлы білімді меңгерту

Сабақтың міндеттері:Білімділік: Циклоалкандардың құрамындағы тұйық тізбектің қасиеттерін білу;

Дамытушылық оқушылардың өз бетімен, ұжыммен жұмыс істеу біліктіліктерін дамыту; әр оқушының білімдік, ұжымдық қабілетін ояту;

Тәрбиелік: көпшіл, ұйымшыл болуға баулу; ынтымақтастыққа, өзін-өзі басқаруға, бақылауға, байқағыштыққа жетелеу; Көрнекі материалдар: оқулық, дидактикалық топтамалар.

Сабақтың барысы

І. Ұйымдастыру бөлімі (3мин)

1.Сыныпты сабаққа дайындау

2.Амандасу, сабақта жоқ оқушыларды журналға белгілеу

3. Сабақтың мақсатымен таныстыру

ІІ.Үй тапсырмасын тексеру(10мин):

1.Көмірсутектер дегеніміз не?

2. Алкандардың байланыс бұрышы, гибридтену типі?

3.Алкандардың химиялық қасиеттері

4.Алкандардың физикалық қасиеттері

5.Қолданылуы

ІІІ. Жаңа сабақ (12 мин)

Қаныққан көмірсутектердің тағы бір тобына циклоалкандар жатады. Циклоалкандар — құрамындағы көміртек атомдары өзара дара байланыстар арқылы байланысқан, жалпы формуласы СnН2n болатын циклді қаныққан көмірсутектер.

Жалпы формуладағы n ≥ 3. Циклоалкандар — молекуладағы көміртек атомдары өзара σ-байланыс арқылы жалғасқан алициклді көмірсутектер. Циклоалкандағы көміртек атомдары алкандардағы сияқты sp3 гибридтелген күйде болады.

Циклоалкандарды циклопарафиндер немесе нафтендер деп те атайды. Жалпы формуласынан циклоалкандар құрамының сәйкес алкандардан айырмашылығы — олардың молекуласында сутектің екі атомы кем болатынын байқауға болады. Ең қарапайым циклоалкан үш мүшелі сақинасы бар циклопропан С3Н6. Келесі мүшелері: циклобутан С4Н8 және циклопентан С5Н10, циклогександар С6Н12, т.б.

Циклоалкандардың тұрақтылығы мен химиялық қасиеттері көбінесе циклдегі көмірсутек атомдарының санына байланысты болады. Бұл көмірсутектердің ішіндегі химиялық ең тұрақтылары — құрамында бес және алты көміртек атомы бар циклоалкандар. Циклоалкандардың көміртек атомдары sp3 гибридтенген күйде болады. Молекуласының құрамында үш және төрт көміртек атомдары бар циклопропан мен циклобутандардың валенттік бұрыштары 109°28’-тан едәуір ауытқитын (кіші) болғандықтан, циклде кернеу пайда болады да, олар бес және алты мүшелі циклоалкандардай тұрақты бола алмайды.

Циклоалкандардың біраз қасиеттері алкандарға ұқсас: химиялық белсенділіктері төмен, жану және орынбасу реакцияларына түседі.

Алкандардан айырмашылығы — циклоалкандар қосылу реакцияларына түсе алады.