Түбір мен қосымша ашық сабағы 6 сыныпқа

Тақырыбы

Түбір мен қосымша

Мектебі: «Зеленогай орта мектебі» КММ

Күні, айы:

Мұғалімнің аты-жөні: Ергалиева А.С.

6-сынып

Сабаққа қатысқан оқушылар саны:

Қатыспаған:

Сабақ мақсаты

Түбір мен қосымшаны бір-бірінен ажырата білуге дағдыландыру;түбір мен қосымша туралы ұғымдарын кеңейту; грамматикалық талдау арқылы оқушылардың ой-өрісін дамыту; қосымшалардың қызметтері әр түрлі болатынын байқату

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңдері

Жоспарланған жұмыс

ресустар

Сабақтың басы

- Қайырлы күн, қымбатты оқушылар!

Тренинг «Комплимент»

Жанара, «Қыз елдің көркі, гүл жердің көркі» демекші осындай көріктісің.

Марлен, қыз елдің көркі болса, сен елдің батыры бол!

Мұғалім: Сендердің бір-біріне гүл сыйлағандарыңды бақылаған қандай тамаша! Біз айтқан сөздеріңді ғана емес, жүрек жылуларын сыйлағандарыңды да сездік. Өздерінің туыстарың мен жақындарыңды, достарыңды жақсы көріңдер. Сендер тек қана гүл емес, жүректеріңнің жылуын да сыйлап біліңдер!

Балалар, бүгінгі сабақта әр тапсырманы түймедақ күлтешелері арқылы бағалайсыңдар. Тапсырма сайын критериялар ұсынылып отырады.

- Экранға назар аударыңдар, не айта аласыздар? (Флипчартқа керекті қосымшаларды қояды)

1-т

Гүл... бол... жер мұң...,

Күлкі... бол... ел мұң... .

Әр ата... өз ұл... бар,

Әр бұта... өз гүл... бар.

- Осы сөздерді байланыстыру үшін не қажет деп ойлайсыңдар?

Жұптық жұмыс

Балалар, ендеше түсіндірме сөздіктен түбір, жұрнақ, жалғау сөздерінің мағынасын біліп алайық.

Оқушылар тауып оқиды.

- Не түсініксіз, сендер үшін не жаңа болды?

Ендеше бүгінгі сабақтың тақырыбы мен мақсатын анықтайық.

Гүлдер,

Интербелсенді тақтада гүлдер суреттері

(- сіз, -са, - ды, -ды -сіз, -са)

(-ның, -нің, -ы, -і)

Оқушылар жауаптары

Түбір сөздер берілген

Сөздердің арасында байланыс жоқ

Сөздердің жеке мағынасы бар

Қосымша (жұрнақ, жалғау)

Сабақтың ортасы

Балалар, мен бүгін кішігірім гүлді бағымен айналысып жатыр едім. Менің ойыма бір нәрсе келді.Өсімдік пен сөздердің арасында байланыс бар сияқты. Сөздердің ағаштар сияқты өмірге қажетті бөлшектері бар. Мысалы, ағаштың түбірі – сөздің түбірі, сабағы – жұрнағы, бұтақтарын – жалғауға теңеуге болады. Ал жапырағы мен жемістері – сөздер.( Кактус гүлін көрсетіп)Бірақ жапырақсыз гүлдер сияқты, сөздерде жалғаусыз болады. Кез келген сөздің түбірі болады. Ол сөздің жүрегі. Ең маңызды бөлігі. Егер сөздің түбірі болмаса, біз айтқан сөздің мағынасын түсіне алмас едік.

Біз тәжірибе жасап көрейік. Тақтаға назар аударыңдар.

......... лар .....нің .... .... ...і ...ып ...ылады. ....дар ...ға ... ...ден-ақ ....шылық ....ып ...еді.

Ал мына сөйлем сендерге түсінікті ме?

(Дауыс қалпына келтіріп оқиды)

Орхидеялар әлемнің ең әдемі гүлі болып табылады. Адамдар орхидеяға өте ертеден-ақ қызығушылық танытып келеді.

(Сөздің бастапқы мағыналы бөлшегін түбір дейді.Қосымша жеке тұрғанда ешбір мағына білдіре алмайды.)

(Түймедақ күлтешелері арқылы бағалау)

2-т

- Балалар, оқулықтағы ережені топпен талқылап, ватман қағазына сызбасын құрып, қорғайсыңдар.

Оқулық бойынша жаттығу

35- жаттығуды орындайық. Әркім өзі іштей оқиды. (немесе кезектесіп оқиды)

Т-3

Мәтінге тақырып қойып, осы тақырыпты таңдау себептеріңді дәлелдеңдер.

Т-4

Мәтіннен құрамында жұрнақ та, жалғау да бар сөздерді теріп жазыңдар. Құрамына қарай талдаңдар.

Т-5

Ойын «Сөз ойла, тез ойла» ой – ойла-ойшыл, дана – даналық – данагөй, біл-білім- білгіш-білімді-білімпаз

Шаршағанда ырғалып,Гүлге ұқсап демалам.Қанатымды бір қағып,Гүлдей болып жайқалам.

( т- 6.)

Мәтіннен туынды сөздерді тауып жазып, оның жасалу жолын анықтаңдар

Т-6 Шығармашылық тапсырма( жұптық жұмыс)

Өзің тұрған жерде өсетін бір гүлді сипаттап жазыңдар. Оның әсемдігін, қасиетін ашып көрсетіңдер. Жазған мәтіндерінде күрделі сөздерді пайдаланыңдар.

(Оқушылар түймедақ күлтешелерін санап, тақтадағы бағалау шәкілі бойынша бағалайды)

Үй гүлдері

Түбір, жұрнақ, жалғау белгілері

Түймедақ суретін оқушыларға үлестіру

Соңы

Венн диаграммасы

Жұрнақ Ортақ Жалғау.

Сөздің мағынасын өзгертеді, жаңа сөз жасайды Екі түрі бар: сөз тудырушы, сөз түрлендіруші;

екеуі де қосымша , екеуі де жеке тұрғанда ешбір мағына білдірмейді.

Жалғаудың төрт түрі бар: Көптік, септік Тәуелдік, жіктік. Олар сөз бен сөзді байланыстырады.

ҮІ. Рефлексия. Оқушылар алдарындағы қызыл, сары, ақ түсті қызғалдақтарды сабақты түсінгендері бойынша көтереді.

Қызыл түсті қызғалдақ – түсіндім

Сары түсті қызғалдақ – орташа түсіндім

Ақ түсті – түсінбедім

немесе

«Синквейн» әдісімен өлең құрастыру.Не? ГүлҚандай? Әдемі, хош иістіНе істейді? Гүлдейді, аңқиды, құлпырады4 сөзден тұратын сөйлем Гүл өссе - жердің көркі.Синоним ӨсімдікЕлбасының халыққа жолдаған «Жасыл ел» бағдарламасын орындау жолында өз үлесімізді қосуымыз қажет. Ол үшін мектеп, өз үйіміздің айналасын көгалдандыру, жасыл желекке айналдыру - бәріміздің парызымыз.

ҮІІ. Бағалау. Түймедақ күлтешелерін санап, бағалау шәкілі бойынша бағаланады.

7-8 күлтеше – «5»

5-6 күлтеше – «4»

3-4 күлтеше – «3»

6 – сынып

Сабақтың тақырыбы: Түбір мен қосымша

Сабақтың мақсаты:

а) білімділік : Түбірдің бөлшектенбейтін түпкі қазық екенін, қосымшалардың түбір сөзге жалғану заңдылықтарын, жұрнақ пен жалғаудың атқаратын қызметін таныту

ә) тәрбиелік : өз Отанын , елін, ана тілін құрметтей білуге тәрбиелеу

б) дамытушылық: шығармашылық танымдық қабілеттерін, сөздік қорларын байыту, ой еңбегімен айналыса білуге жетелеу.

Сабақтың әдісі : сұрақ- жауап, сыни тұрғыдан ойлау, АКТ,

Сабақтың түрі: жаңа білімді меңгерту

Сабақтың көрнекілігі: тақырыпқа арналған кесте, кеспе қағаздар, интербелсенді тақта, түймедақ күлтешелер, гүлдер суреттері

Сабақтың өту барысы :

І. Ұйымдастыру Оқушылармен сәлемдесу, түгендеу

- Қайырлы күн, қымбатты оқушылар!

Қазақ тілінен онлайн сабаққа қош келдіңдер!

Қолымдағы гүлді беру арқылы топқа бөлу үшін лидерларын таңдаймын, ал көшбасшылар кезегімен өздеріне топ құрайды.

Жанара, «Қыз елдің көркі, гүл жердің көркі» демекші осындай көрікті бол.

Марлен, қыз елдің көркі болса, сен елдің батыры бол!

Мұғалім: Сендердің бір-біріне гүл сыйлағандарыңды бақылаған қандай тамаша! Біз айтқан сөздеріңді ғана емес, жүрек жылуларын сыйлағандарыңды да сездік. Өздерінің туыстарың мен жақындарыңды, достарыңды жақсы көріңдер. Сендер тек қана гүл емес, жүректеріңнің жылуын да сыйлап біліңдер!

Ал енді топтар орындарына жайғасыңдар.

Балалар, бүгінгі сабақта әркім өзін мына түймедақ гүлі арқылы бағалайды. Түймедақ күлтешелерін кім неғұрлым көп жинаса, соғұрлым ұпайлары көп болады. Ал күлтешелер мына критерийлер арқылы беріледі.

Ойын ашық, нақты айту

Сұраққа толық жауап беру

Ұқыпты, тиянақты, әдемі жазу

Бір-бірін тыңдау

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру

Өткен тақырыптарды тексеру үшін, алдарыңдағы карточкаларда ережелерді аяқтап жазу керек. (1 -тапсырма)

Лексиканың зерттеу нысаны - .... .

Фонетиканың зерттеу нысаны - ... ... .

Сөзжасамның зерттеу нысаны - ... ... .

Сөздің тұлғасы жасалуы мен тұлғасына қарай ........ немесе ....... болады

Сөз құрамы .... мен .... тұрады.