Түбір мен қосымшаның жазылуы ашық сабағы, 4-сынып

Ашық сабақ

Куптлеуова Сауле Лепесовна

Хромтау ауданы

«Сәтпаев орта мектебі» КММ

Пәні: Қазақ тілі

Класы: 4қазақ

Сабақтың өтілу құрылымы.

1.Ізденіс жұмыс

2.Өздік жұмыс.

3.Жұптық жұмыс.

4.Топтық жұмыс.

5.Ұжымдық жұмыс.

6.Қорытынды жұмыc

Сабақтың тақырыбы: Түбір мен қосымшаның жазылуы

Білімділік: Түбір мен қосымшаның жазылу жолдарын түсіндіру. Сөз түрлі бөлшектерден тұрып, өзіне тән белгілі бір мағына мен қызмет атқаратындағы жөнінде оқушыларға теориялық білім беру.

Дамытушылық: Сөздер ойлату арқылы, сөздік қорын, тіл байлығын жетілдіру, жаттығу жұмыстарын орындау барысында оқушылардың шығармашылық қабілетін дамыту.

Тәрбиелік мәні: Адамгершілікке , ұлтжандылыққа ,ұлттық дәстүрге насихаттауға, ұқыптылыққа, таза, әдемі жазуға тәрбиелеу.

Сабақтың типі: ұлттық дәстүрге насихаттау ойын сабақ

Сабақтың түрі : Жаңа білім беру (дәстүрлі емес сабақ )Сабақтың әдісі: Сұрақ-жауап,ойын, тест, әңгімелеуКөрнекілік: слайдтар , оқулық, қима қағаздар

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі

а) Сабаққа назарларын аудару.

ә) Мақсатын хабарлау

б) Психологиялық дайындық.

Оқушылардың қызығушылығын ояту.

Қазақ тілі жайлы бір шумақ өлеңді хормен айтқызу.

Қазақ тілім-өз тілім, ана тілім,

Абай, Мұхтар сөйлеген дана тілім.

Қастерлейді ұл қызың мәңгі сені,

Болашағым, бақытым , дара тілім

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру 1. Ізденіс жұмыс.

Қоржыннан асық алу арқылы үй жұмысын және өткен материалды еске түсіру.

1). Дыбыстар нешеге бөлінеді? (2-ге дауысты, дауыссыз)

2). Дауыссыз дыбыстар нешеге бөлінеді? (3-ке қатаң,ұяң, үнді)

3) Дауысты дыбыстар дегеніміз не? Жауабы: Өкпеден шыққан дыбыс ешбір кедергіге ұшырамай айтылытын дыбыстарды дауысты дыбыстар дейміз.

4). Дауысты дыбыстар қалай бөлінеді?

а) Тілдің қатысына қарай жуан және жіңішке болып бөлінеді

(Жуан дауыстылар: а, о,ы, ұ, у. Жіңішке дауыстылар: ә, ө, ү, і, е, и)

ә) Еріннің қатысына қарай еріндік, езулік деп бөлінеді

Еріндік: о, ө, ұ, ү. Езулік : а, ә, ы, і, е, и

б) Жақтың қатысына қарай ашық, қысаң болып бөлінеді.

Ашық : а,ә,о, ө, е. Қысаң: ұ ,ү,у,ы,і,и

5). Оқу сөзі қандай сөз? (Түбір сөз )

6). Олай болса оқу сөзіне жұрнақ жалғап оқып көрейік + лық, +шы. сөздің мағынасы өзгерді ма? өзгерді. Мағынасы өзгерген сөзді қандай сөз дейміз туынды сөз дейміз. Сабақтың тақырыбы:

«Түбір мен қосымшаның жазылуы»

7).Туынды сөз дегеніміз не? Түбір сөзге жұрнақ қосылу арқылы жасалған сөзді туынды сөз дейміз. Мыс: таудай, тазалық, асхана, оқулық.

8).Түбір сөздерге қосымша жалғанғанда көбінесе сөздің түбірі өзгереді ма? өзгермейді.

9).Түбір сөздің соңғы буыны жуан болса, оған жалғанатын қосымша да қандай болады? (жуан болады.) Мысалы: домбыра+лар, тақта+да.

10).Түбір сөздің соңғы буыны жіңішке болса, оған жалғанатын қосымша да қандай болады? жіңішке болады.Мысалы: көше+де, терезе+ден.

Ережені толық қайталаймыз.

Түбір сөздің белгісі-

Жұрнақтың белгісі-

Жалғаудың белгісі-

Дәптерлеріңізді ашыңыздар Бүгінгі ай, күнді жазамыз.

ІІ. Өздік жұмысы

Садақ ату ойыны арқылы мұнда кім мерген екендігін анықтап.

Өздік жұмысын орындаймыз.

Оқулығымыздың 4 бетін ашамыз. 1-жаттығу. Жуан буынды сөздерді бір бөлек жаз. (Сөздердің түбірі мен қосымшасын тап.)

Жуан буынды сөздер Жіңішке буынды сөздер

Қуаныш, достар, тауға. Көршілер, теректер, үлгілі.

2-жаттығу. Сөйлемдерді көшіріп жаз. Қарамен жазылған сөздердің қосымшасы қандай буынды екенін айт.

1.Алматыда зергерлік бұйымдар көрмесі ашылды.2. Пілдер-өмір бойы аяғынан тік тұрумен өтетін жануар. 3.Мереке алдында метептің іші-сырты безендірілді.4. Болат ағасынан шахмат ойнауды үйренді.

3-жаттығу. Мәтінді түсініп оқы. Мәтіннен жуан, жіңішке буынды сөздерді топтап теріп жазыңыздар.

Жуан буынды сөздер Жіңішке буынды сөздер.

Қолға, құманы, шылапшыны, Үйге, Әлібектің,

қонақтар, бақытты. (т.б.) кісілер. (т.б.)

ІІІ. Жұптық жұмыс:

Күресу екі бала арасына 1 карточкадан беру бірігіп жұппен орындайсыздар. (жылдам орындап түсіндіріп бересіздер.)

№ 1карточка

Берілген сөздерге тұсындағы қосымшалардың тиістісін қосып жазыңдар. Бала + ге, ға есік + ты, ті Түрі +ның, нің қала + лік, лық

№ 2 карточка