Туған тілдің қадірі туралы тәрбие сағаты

«Туған тілім – тірлігімнің айғағы»

Мақсаты:

1. Оқушыларды өз ана тілінің қадір-қасиетін біліп, өз ана тілінің көркемдігін сезініп, сөз қадірін түсініп, оның адам өміріндегі маңызын ұғынуға үйрету.

2. Тіл әуезділігін, көркемдігін, байлығын, шешендігін көрсететін нақыл сөздер, мақал-мәтелдер арқылы оқушылар дүниетанымын, ой-өрісін дамыту.

3. Тіл тазалығын сақтау,мәдениетті сөйлеу,шешендік өнерде оқушылар бойына сіңіре отырып, ана тілге деген сүйіспеншілігін қалыптастыру, мемлекеттік тіл мәртебесін көтеруге атсалысуға шақыру.

Міндеттері:

Оқушыларды туған тілін сүюге, тез ойланып, жауаптарын тиянақты жеткізуге, жүйелі еркін сөйлеуге баулу, таза сөйлеуге тәрбиелеу.

Көрнекілігі: нақыл сөздер, карточкалар

Оқытушының кіріспе сөзі:

Құрметті оқушылар! Қазақстан Республикасының тәуелсіздігіне 28 жыл толуына байланысты біздің экологиялық – биологиялық орталығымызда шара өтуде.

Міне, бүгінгі «Туған тілім – тірлігімнің айғағы» тақырыбындағы зияткерлік сайысымыз да, осы мерекенің құрметіне байланысты болмақшы.

Халықтың тәуелсіздігінің ең басты белгісі – оның ана тілі, ұлттық мәдениеті жоқ ел өз алдына мемлекет болып өмір сүре алмайды. Біздің Қазақстан Республикалында қазақ тіліне мемлекеттік статус берілген.

Қазақстан тәуелсіз ел болып қалсын десек, онда ең алдымен ана тілімізді дамытуға күш салғанымыз жөн.

1-жүргізуші:

Армысыздар оқытушылар мен оқушылар! Бүгінгі тіл мерекесіне арналған «Туған тілім – тірлігімнің айғағы» атты сайысымызды бастайық.

2-жүргізуші:

«Тіл туралы тұңғыш Заң» 1989 жылы 22 қыркүйекте жоғарғы кеңестің сессиясында қабылданған болатын.

1-жүргізуші:

Тұңғыш Елбасымыз Н.Назарбаевтың 1998 жылғы 20 қаңтардағы жарлығына сәйкес «22 қыркүйек – Қазақстан халықтарының тілдері күні» ретінде аталып келеді.

Сүйемін ана тілді – анам тілін,

Бесікте жатқанымда-ақ берген білім.

Шыр етіп жерге түскен минутымнан

Құлағыма сіңірген таныс үнім

Ең бірінші сол тілмен сыртқа шықты,

Сүйгенім, сүйсінгенім, жек көргенім. (С.Торайғыров)

2-жүргізуші:

Тілім менің!

Ұлы Абай, Мұхтардай пірім менің

Тұнығым, рухани жан азығым

Ол бүлінсе , менің де бүлінгенім

Ана тілім, туған тілім, бал тілім.

Сен арқылы дүние танып талпындым.

Сен арқылы әлемге аян бар ісім.

Сен өмірде таусылмайтын алтыным.(Ш.Айтматов)

1-жүргізуші:

Құрметті оқушылар, бүгін біз 2 топ, яғни «Алғырлар» мен «Тапқырлар» қазақ тілі еліне сапар шегеміз. Алдымыздан көп бекеттер кездеседі. Ондағы тапсырмаларды орындаған топ мүшелері «Қазақ тілі елінің құрметті азаматтары» атағын жеңіп алады.

2-жүргізуші:

Рахмет!

Бүгінгі біздің бағдарлама 6 кезеңнен тұрады. Олар:

1. Таныстыру (топтың аты, басшысы,ұраны)

2. Білімді мыңды жығар (сұрақ-жауап)

3. Өнерліге өріс кең (2 топ оқушыларының өнерін тамашалау)

4. Мақал – сөздің мәйегі (мақалдарды жалғастыру)

5. Жеті жұрттың тілін біл (жұмбақты шешіп, жауабын 3 тілде айту)

6. Сұраққа жазбаша жауап беру.

Дұрыс берілген әрбір жауап балдық жүйемен есептелінеді.

1-жүргізуші:

Енді 1 кезең бойынша таныстыруға берсек. Әр топ өздерін таныстырып өтсе.

«Алғырлар» тобы

Топ басшысы __________________

Топ мүшелері _________________

Ұраны – Білімдіден сөз тыңдасаң, күш тасыр,

Үйренгенді желге ұшырмай, іске асыр.

«Тапқырлар» тобы

Топ басшысы __________________

Топ мүшелері _________________

Ұраны – Белгісі болса - жолдан жаңылмас,

Білімі болса – сөзден жаңылмас.

2-жүргізуші:

Рахмет, Әрі қарай 2 кезең бойынша берілген сұрақтарға жауап береміз.

Сұрақ «Алғырлар» тобына

Ата Заңға қай жылы қол қойылды? (1995 жылы 30 тамыз)

2-жүргізуші:

Сұрақ «Тапқырлар» тобына

Тіл туралы Заң қашан қабылданды? (1989 жылы)

1-жүргізуші:

Сұрақ «Алғырлар» тобына

Қазақ тілінде неше септіктер бар?оларды атаңдар.(7 септік, атау, ілік, барыс, табыс, жатыс, көмектес)

2-жүргізуші:

Сұрақ «Тапқырлар» тобына

Көптік жалғауларды атаңыздар.(лар, лер, дар, дер, тар, тер)

1-жүргізуші:

Сұрақ «Алғырлар» тобына

Бес асыл істі атаңыз (талап, еңбек, терең ой, қанағат, рақым)

2-жүргізуші:

Сұрақ «Тапқырлар» тобына

Бес дұшпанды атаңыз. (өсек, өтірік, мақтаншақ, еріншек, бекер мал шашпақ)

1-жүргізуші:

Сұрақ «Алғырлар» тобына

Қазақтың үш бәйтерегі кім? (Сәкен Сейфуллин, Ілияс Есенберлин, Бейімбет Майлин)

2-жүргізуші:

Сұрақ «Тапқырлар» тобына

Қазақтын үш данасы кім? (Абай Құнанбаев, Шоқан Уалиханов, Ыбырай Алтынсарин)

1-жүргізуші:

Сұрақ «Алғырлар» тобына

Республикамыздың рәміздері (Ту, Елтаңба, Әнұран)

2-жүргізуші:

Сұрақ «Тапқырлар» тобына