Түйе туралы ашық сабақ материалы, 2 сынып

Ана тілі 18.10.2011 ж.

Сабақтың тақырыбы: Түйе

Сабақтың мақсаты:

Білімділігі: Қазақ халқының ұлттық кәсібінің бірі төрт түлік малдың ішіндегі түйенің ерекшелігіне тоқталу. Түйе – өте киелі жануар, оның еті де, сүті де адамға шипалы екенін түсіндіру.

Дамытушылығы: Оқушылардың мәнерлеп оқу дағдыларын дамыту.Түйенің пайдасы туралы білімдерін толықтыру.Тіл байлығын, ой-өрісін, шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру.

Тәрбиелігі: Оқушыларды төрт түлікке деген құрметке, еңбексүйгіштікке тәрбиелеу.

Көрнекілігі: Төрт түліктің суреті, суреттер, мультимедия

Әдісі: сұрақ-жауап, түсіндіру,топтастыру.

Түрі: Жаңа білім беру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі:

ІІ. Қызығушылықты ояту. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.Оқушыларға 6 жолды тақпақ айтқызу.

Кел,балалар,ойнайық,

Ойнайық та, ойлайық.

Қандай сұрақ болса да,

Таппай оны қоймайық,

Екілікті алмайық.

ІІІ: Ой қозғау

Сиырдың пірі?

Сиыр төлін қалай атайды?

Сиырды қалай шақырады?

Сиырдың пайдасы.

Сиыр туралы өлең.

Зеңгібаба еті

(пірі)

Бұзау терісі

( төлі )

«Әукім» сүті

( шақыруы)

қаймақ

Сүті май

ірімшік

құрт

ІV.Мағына ашу. А) Жұмбақ шешу. 1. Түйе туралы түсінік 2. Түйенің пайдасы

Иір-иір денесі,

Сахараның кемесі.

Ащы шөптер – тамағы,

Шөлге шыдап бағады.

-Ендеше, балалар, бүгін біз төрт түлік малдың бірі – түйе туралы жырды өтеміз .

Қазақ халқының ұлттық кәсібінің бірі мал бағу. Өздерінің ең жақсы көретін балаларын сол түлік төлдеріне теңеуі де сондықтан.Мысалы: «Ботам», «Бота көзім» , «Құлыным» т.б деуі.Төрт түлік бізге кисек киім, ішсек тамақ, мінсек көлік екенін әрбір сабақта оқып үйрендік.

Төрт түліктің төресі – түйе. Түйе таптырмас көлік. Түйе - шөл мен аштыққа шыдамды. Ыстық – суыққа төзіп, ұзақ жүрісте қажымайды. Ол ұзақ уақыт ештеңе жемей, су ішпей жүре алады. Түйенің арқасындағы үлкен томпақты немесе екі томпақты өркеш дейді. Тамағы мен судың қоры өркешіне жиналады. Ол қос өркешті және сыңар өркешті болады. Сыңар өркешті түйені «нар» деп, айыр өркешті түйені «қаптағай» деп атайды.

Айыр түйе, қос өркеш(қаптағай) – түйе тұқымының бір түрі.

Аруана - сыңар өркеш түйе.

Айыр түйеден гөрі ыстыққа төзімді, сүті де мол (екі-үш есе), бірақ жүні аз болады төзімді келеді. Аруана Қазақстанда Атырау облысында ғана өсіріледі.

Желмая – жалғыз өркеш түйенің (нардың) жүйріктігіне байланысты аңызға айналған түрі. Қазақ аңызында өмір бойы «Жерұйықты» іздеп өткен халық мұңшысы Асан қайғының көлігі. Дана қарт желмаяға мініп, жетпіс жыл жаһан кезген деседі. Шөл мен аштыққа қырық күн шыдаған. Ыстық – суыққа төзіп, ұзақ жүрісте қажымайтын мықты болғаны үшін, халық желмаяны «қара жердің қайығы» деп атап…