Тұйық етістік тақырыбына арналған слайдтар 7 сынып

Тұйық

етістік

Тұйық, етістік —

етістіктің ерекше түрі.

Тұйық етістік етістіктің негізгі және туынды түбіріне, етіс және болымсыз етістік тұлғаларына -у жұрнағы жалғану арқылы жасалады . Мысалы : сұра-у, жүр-у, бар-у , шегеле-у , айт-қыз-у, сөйле-с-у, кел-ме-у , бөге-ме-у. Бұл сөздер сұрау, жүру, бару, шегелеу , айтқызу, сөйлесу, келмеу , бөгемеу, қимыл, іс-әрекеттерінің атын білдіріп , солардың атауы болып тұр. Сондықтан да тұйық етістік зат есім мәнінде жиі қолданылады . Тіпті , тұйық етістіктердің кейбірі белгілі заттың, көбіне құралдың атын білдіріп , зат есім болып кеткен .

Тілімізде көсеу ( отты , шоқты көсейтін құрал ), сабау (жүнді сабайтын таяқ ), егеу ( темірді егейтін құрал ), жасау (қызға жиналған дүние-мүлік ), қашау (ағашты кесетін , жонып , қырнайтын құрал ), тұсау (жылқының алдыңғы екі аяғына салатын құрал ), ою ( ойып салынған өрнек ) сияқты зат есімдер тұйық етістіктен жасалған. Мысалы : Көсеу ұзын болса қол күймейді (мақал ).

“Бір етістікпен

айтқанда қалай? ” ойны

Жалпаң қағу

Жалмаң қағу

Б үкшең қағу

Ы ржың қағу

Қ утың қағу

Қайқаң қағу

Сабы алтын болса да, көсеудің ... а ты қалмайды.

Қылыштың міндеті – ... ,

Қолдың міндеті – ...

«5 сұрақ» ойыны?

1.Тұйық етістік дегеніміз не?

2.Тұйық етістіктің жасалу жолдары ?

3.Тұйық етістікке қойылатын сұрақтар ?

4.Қандай етістіктерден тұйық етістік жасауға

болады?

5.Тұйық етістік қандай сөйлем мүшесі бола

алады?