Тұлғаның қақтығысты мінез-құлқын диагностикалау әдістемесі

4 курс студенті:Кембаева Б.Б.

Оқытушы:Болтаева.А.М

Әл-Фараби ат.ҚазҰУ

ТҰЛҒАНЫҢ КОНФЛИКТІ МІНЕЗ - ҚҰЛЫҚҚА БЕЙІМДІЛІГІН ДИАГНОСТИКАЛАУ ӘДІСТЕМЕСІ

(К. Томас)

К.Томас қақтығыстан қашу арқылы келіспеуші екі жақ та жетістікке жете алмайды, деп есептейді. Бәсекелестік және ымыраға келу тәрізді әрекеттерде қатысушылардың біреуі ұтады, екіншісі ұтылады немесе екеуі де ұтылады, өйткені ымыраға келуге жол береді. Тек бірлесу жағдайында ғана екі жақ та ұтымды шешімге келеді.

Бұл әдістемені қолдану әртүрлі этностардың кикілжің жағдайға байланысты мінез-құлықтарыңа бақылау жасап, талдауға мүмкіндік береді. Мысалы, жолаушылар көлігіне бір масаң адам кіріп келсе, орыс тұрып орын берсе, қазақ ақыл-кеңес беруі, ағылшындар жақтырмай, жиіркенішпен қарауы, ал грузин болса, бірден төбелеске еніп кетуі мүмкін. Яғни, кикілжіңнің қандай деңгейде шешілуі, әр ұлтқа тән темпераментке де байланысты. Осы сауалнаманың қорытындысы негізінде К.Томас көрсеткен бес тәсілдің қайсысы қай ұлтта басымырақ танылатынын анықтап, салыстырмалы талдау жасауға болады.

К.Томас мінез-құлықтың әдеттегі қалпын анықтайтын сауалнамасында, атап өтілген бес нұсқаның әрқайсысын индивидтің қақтығыстық жағдайдағы мінез-құлқына байланысты 12 пайымдаулармен суреттейді. Олар әртүрлі үйлесіммен 30 жұпқа топталған, олардың әрқайсысында респондентке мінез-құлқының әдеттегі қалпын сипаттайтын пікірді таңдау ұсынылады.

Сауалнама

А.Кейде мен даулы сұрақты шешу мүмкіндігін басқа адамдардың жауапкершілігіне беремін.

Б.Мен екеуіміздің екі жақты пікірімізді талқылағаннан гөрі, екеуіміздің де келіспейтін жақтарымызға назар аударуға тырысамын.

А.Ымыраға келу шешімін табуға тырысамын.

Б.Мен мәселені басқаның және өзімнің де қызығушылығымды ескере отырып шешуге тырысамын.

А.Әдетте мен өз дегеніме табандылықпен жетуге ұмтыламын.

Б.Мен басқаны сабасына келтіріп, және бастысы, өзара қарым-қатынасымызды сақтап қалуға тырысамын.

А.Мен ымыраға келуге тырысамын.

Б.Кейде мен басқа адамның қызығушылығы үшін, өзімнің қызығушылығымды құрбандыққа шаламын.

А.Даулы жағдайды шешу кезінде, мен үнемі басқа адамның қолдауын табуға тырысамын.

Б.Тиімсіз шиеленісті тудырмаудың бар әрекетін жасауға ұмтыламын.

А.Мен өзіме келеңсіздіктер тудырмауға тырысамын.

Б.Мен өз дегеніме жетуге ұмтыламын.

А.Мен соңынан оны біржола шешу үшін, даулы сұрақтың шешімін кейінге қалдырамын.

Б.Мен бір нәтижеге қол жеткізу үшін, басқа бір жағдайға көнуге болады деп ойлаймын.

А.Әдетте мен табаңдылықпен өз дегеніме жетуге тырысамын.

Б.Мен бірінші кезекте, қамтылған қызығушылықтар мен сұрақтардың неден тұратынын нақты анықтап алуға тырысамын.

А.Қандай да бір пайда болған келіспеушіліктер уайымдауға тұрмайды деп ойлаймын.

Б.Мен өз дегеніме жету үшін күш саламын.

А.Мен өз дегеніме нақты жетуге тырысамын.

Б.Мен ымыраға келу жолын табуға тырысамын.

А.Мен бірінші кезекте, қамтылған қызығушылықтар мен сұрақтардың неден тұратынын нақты анықтап алуға ұмтыламын.

Б.Мен басқаны сабасына келтіріп және бастысы өзара қарым-қатынасымызды сақтап қалуға тырысамын.

А.Көбінесе мен дау туғызатын позицияны ұстанбауға тырысамын.

Б.Мен басқа адамға, егер ол менімен келіссе де, өз пікірінде қалуға мүмкіндік беремін.

А.Мен орташа позицияны ұсынамын.

Б.Мен, меніңше болғанын талап етемін.

А.Мен өзімнің көзқарасымды басқа адамға жеткіземін және оның да көзқарасы туралы сұраймын.

Б.Мен басқа адамға менің көзқарасымның логикасы мен артықшылықтарын көрсетуге тырысамын.

А.Мен басқаны сабасына келтіріп және бастысы өзара қарым-қатынасымызды сақтап қалуға тырысамын.

Б.Мен жағдайды ушықтырмаудың бар амалдарын жасаймын.

А.Мен басқаның сезімдеріне залал келтірмеуге тырысамын.

Б.Мен басқа адамды менің позициямның артықшылықтарына сендіртуге тырысамын.

А.Әдетте мен табанды түрде өз дегеніме жетуте тырысамын.

Б.Мен жағдайды ушықтырмаудың бар амалдарын жасаймын.

А.Егер ол басқа адамды бақытты етсе, мен оған өз дегенінде тұруға мүмкіндік беремін.