Түргеш қағанатының ірі қолбасшылары 7 сынып ашық сабақ

Аты-жөні

Басқарған уақыты

Жетістіктері

1.Үшелік хан

Түрік тайпаларын бағындырды. Түргештер мен дулуды біріктіріп өзінің билігін орнатқан. Әкімшілік реформа жүргізіп, елдің басқару жүйесін қайта құрған. Қағандықты 20 аймаққа бөлді.Жетісудағы барлық ұсақ тайпаларды бағындырып, әскер санын 200 мыңға дейін жеткізді.

2.Сақал қаған

Шығыс түріктеріне Қарсы қытаймен одақтасады. Қытайдың бекінісі Аносиге шабуыл жасайды.

3.Сұлу қаған(сүзеген қаған)

Таң империясымен қарым- қатынас жасады.Қытай императоры билігін мойындаған. Олжа бөлісуде енгізген өзгерістері оның беделін ұлғайтты. Тибеттіктермен одақтасып, Қуша қаласын қоршайды. Үш жақты күрес жүргізген.Тәуелсіздік сақтауға тырысқан.

Түргеш қағанатының ірі қолбасшылары

Түрік қағанатының ірі қолбасшылары

(552-603ж)

Аты-жөні

Басқарған жылы

Жетістіктері

Бумын қаған

552ж басы - 552ж соңы

Ашина руының басшысы

Түрік қағанатының негізін салушы

Түрік қағанатының алғашқы қағаны

Жужандарды талқандаған қаған

«Елхан» деген атаққа ие болды

Қара-Еске қаған

552-553 жж

Түрік қағанатының екінші қағаны

Лайшаң тауының маңындағы жужандарды жеңіліске ұшыратты. Орхон өзенінің жоғарғы ағысындағы Бурхат тауларындағы аварларды жеңген.

Мұқан қаған

553-572 жж

Түрік қағанатының үшінші қағаны

Түрік қағанатын ең ұзақ басқарған қағаны

Жужандардың Дэн-Шуцзы қағаны талқандады

Жужандармен соғыста нүкте қойды

Территорияны ұлғайтты

Чжоу, Ци, Енисей қырғыздары мен қидандарды тәуелді етті

Иранға қарсы Византиямен одақтасып батыс шекрасын Әмужарияға дейін кеңейтті

Батыс Түрік қағанатының қолбасшылары

Аты-жөні

Басқарған уақыты

Жетістіктері

Тардуш (дато)

Батыс түрік қағанатын күшейтті. Қытай елінің шабуылынан әлсіреген Шығыс Түрік қағанатына шабуыл жасап,Алтайдағы теле тайпаларын басып алған.

Шегу хан

Батыс Түрік қағанатының саяси экон. жағдайы жақсарды. Өз шекарасын кеңейтіп, әскерін 100 мыңнан асырып 627-629 жылдары. грузин, армян, парсы әскерлерін талқандады.

Тон

Батыс және Орталық Азияны жаулады. Басып алған жерлеріне «селиф» сайлап,салық жинады «жасауылдар» бақылады.Византиямен одақтасып,627ж Иран Византиямен соғысқанда көмектесті.Нушебилер мен дулулар қақтығысында қаза тапты.

Юйгу Шад

(Оған «Ирбис Дулу хан» деген құрметті атақ берді)

638-651 жылдар аралығы

Юйгу Шадқа Жоңғариядағы басмылдар, Алтайдағы қыпшақтар, қырғыздар бағынды. Өзіне Тохарстанды, «Біріккен күштер» арқылы Самарқандты жаулады.

Ашина Мише шад

657-662 жылдар аралығы

Мише Тохарстанға шауып, Шуанхэ өзенінде Дженчу ханды талқандады.

Аты-жөні

Басқарған уақыты

Жетістіктері