Түріктердің материалдық және рухани мәдениеті, 6 сынып

Мектеп:

Уақыты: Мұғалімнің аты-жөні:

Сынып: 6

Сабақ тақырыбы

Түріктердің материалдық және рухани мәдениеті

2-сабақ

Зерттеу сұрағы

Әлем өркениетінің дамуына түркі мәдениеті қаншалықты үлес қосты?

Сабақтың түрі

Жаңа тақырыпты меңгеру (зерттеу сұрағы)

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

6.2.3.2 – Әл-Фарабидің және басқа да ғалымдардың ортағасырлық ғылымның дамуына қосқан үлесін анықтау;

6.2.2.4 – түркі кезеңіндегі қоғамды бейнелеуде М.Қашғари, Ж.Баласағұни және А.Яссауи еңбектерінің тарихи құндылығын түсіндіру;

6.2.3.3 – «Кодекс Куманикус» сөздігінің халықаралық байланыстардағы рөлін анықтау

Сабақ мақсаттары

Орта ғасырлық ғұламалардың шығармашылық қызметтері мен еңбектерін талдау арқылы түріктердің әлемдік рухани мәдениеттің дамуына қосқан үлесі туралы қорытынды жасау.

«Кодекс Куманикус» сөздігінің маңыздылығын дәлелдеу

Бағалау критерийлері

Ортағасырлық ғұламалардың ғылым дамуына қосқан үлесі мен еңбектерінің тарихи құндылығына баға береді.

«Кодекс Куманикус» сөздігінің халықаралық қатынастардағы маңызын түсінеді.

Тілдік мақсаттар

1. Түрлі деректермен жұмыс жасайды (оқылым дағдысы);

2. Тарихи деректер мен мәтін бойынша алған білімдерін кестеге түсіреді (жазылым дағдысы)

3.Өз жұмыстарын қорғайды, ғұламалардың білім мен ғылым саласындағы жетістіктерін сипаттайды, сұрақтарға жауап береді (тыңдалым және айтылым дағдысы)

Пәнге қатысты лексика мен терминология

Білім мен ғылым, дін, қоғам, ғұламалар, «Кодекс Куманикус», сөздік, араб тілі, қыпшақ тілі, «Ұлы хас хажип», т.б.

Құндылықтарды дарыту

- патриотизм

- өз елі үшін мақтаныш

- отансүйгіштік

- өмір бойы оқу

Пәнаралық байланыстар

Дүниежүзі тарихы, Қазақ әдебиеті

АКТ қолдану дағдылары

Ақпарат сұрыптау, өңдеу, интерактвті тақтада тапсырмалар орындау

Бастапқы білім

Оқушылар Ұлы Жібек жолының ортағасырлық Қазақстанның экономикалық және мәдени дамуына сонымен бірге қала мәдениетінің өркендеуіне қалай әсер еткенін, материалдық мәдениет жетістіктері мен ортағасырлық сәулет өнері ескерткіштерінің ерекшеліктерін біледі.

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

2 мин

5 мин

3 мин

Ұйымдастыру бөлімі

Оқушылармен амандасу

Жоқ оқушыларды анықтау

Жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру:

-Көңіл-күй қалай?

-Сабаққа дайынбыз ба?

Үй тапсырмасын сұрау: «Таза тақта» әдісін пайдаланамын (тақтадағы стикерлердегі сұрақтарға жауап беріп, тақтаны тазартады).

1.ХІ-ХІІ ғғ қала махаллаларының қалдықтары табылды. «Махалла» деген не?

2.Ташнау дегеніміз не? Х-ХІІІ ғғ қай қаладан табылды?

3.Археологтар қала тұрғындарының монша салудағы жоғары мәдениетін атап атап өткен.Оны қалай дәлелдеуге болады?

4.Терракота дегеніміз не?

5.60 түрлі әшекей қолданылып,қазақ оюларымен безендірілген бұл кесенені Қарахан салдырған. Бұл қай кесене?

6.Алаша хан кесенесінің орналасқан аумағы

7.Тараз маңындағы ескерткіштердің ішіндегі ең көнесі туралы айт?

8. Қолөнер өндірісінің ең ежелгі салаларының бірі?

9.Зергерлік өнер қалай дамыды?

10.Қазақстанда шыны бұйымдарды өңдеу қай ғасырға жатады?

11.Гильом де Рубрук қазақтың киіз үйі туралы қандай мәлімет қалдырды?

12. Киіз үйдің ағаш және сүйек бөліктерін ата?

ҚБ: «Басбармақ»

Жаңа тақырыпқа шығу:

Түркі халықтарының мәдениетіне ортақ белгілері бар суреттер топтамасын ұсыныңыз (тәңірлік дін, отқа табыну, шаманизм, ғалымдар әл-Фараби, әл-Хорезми, Ж. Баласағұни, ою-өрнек, текемет, жылқы, үзеңгі, ыдыс-аяқ, зергерлік бұйымдар,киіз үй. Кесенелер т.б. ). Анықталған жетістіктерді материалдық және рухани жетістіктерге топтастырады.

Материалдық мәдениет жетістіктері

Рухани мәдениет жетістіктері

Оқушылар суреттерді сипаттау арқылы олардың ортақ байланысын анықтап, тақырыпқа шығуы тиіс

Презентация

Стикерлер

Кесте, тақта, бор

Сабақтың ортасы

3 мин

Барлығы -15 мин

7 мин

(М) Сынып бөлмесіне түркі әлемінің ғұламалары Әл Фараби, Ж.Баласағұни, М.Қашғари, А.Яссауи, Әбу Райхан әл-Бируни, А. Иүгнекидің суреттерін іліп «галерея» ұйымдастырып, оқушыларға таңдауға беремін. Сыныптағы оқушы санына байланысты 3топ құрып, таңдаған суретке байланысты оқушылар зерттеу тақырыбын алады.