Түріктердің материалдық және рухани мәдениеті сабағы

Сабақтың тақырыбы: Түріктердің материалдық және рухани мәдениеті

Зерттеу сұрағы: Әлем өркениетінің дамуына түркі мәдениеті қаншалықты үлес қосты?

Әдістемелік нұсқау (2-сабақ)

Оқу мақсаттары:

6.2.3.2 – Әл-Фарабидің және басқа да ғалымдардың ортағасырлық ғылымның дамуына қосқан үлесін анықтау;

6.2.2.4 – түркі кезеңіндегі қоғамды бейнелеуде М.Қашғари, Ж.Баласағұни және А.Яссауи еңбектерінің тарихи құндылығын түсіндіру;

6.2.3.3 – «Кодекс Куманикус» сөздігінің халықаралық байланыстардағы рөлін анықтау.

Бағалау критерийі:

Ортағасырлық ғұламалардың еңбектерінің тарихи құндылығына баға береді.

«Кодекс Куманикус» сөздігінің халықаралық қатынастардағы маңызын түсінеді.

Тарихи концепті (фокусы): дәлел

Қосымша тапсырмалар:

Кестедегі ақпаратты тексеріңіз: ақиқат/ жалған

Араб әліпбиімен хатқа түскен сол заманғы еңбектер мыналар: Махмұд Қашқари "Диуани лұғат ат-түрік", Жүсіп Баласағүни "Құтты білік", Қожа Ахмет Йасауи "Диуани хикмет", Сүлеймен Бақырғани "Хикмет".

"Құтадғу білік" орта ғасырлар ескерткіштерінің ең көлемдісі және көркемдігі жағынан зерттеушілерін таң қалдырған әдеби-көркем туынды. Бұл кітап ел арасында тез тарап, авторы тірі кезінде-ақ абыройлы атаққа ие болған.

"Диуани лұғат ат-түрік" ("Түркі сөздерінің жинағы") деп атаған. Бұл "жинақ" "орта ғасырлардағы түркі тілдес халықтардың энциклопедиясы" деп атауға тұратын шығарма, сол кездегі тайпалар туралы нақты материалдардан құрастырылған үш томдық әйгілі еңбек.

Жүсіп Баласағұнидің өлеңмен жазылған "Даналық кітабындағы" жеңіл және түсінікті тілмен әсерлі жеткізілген осы қағидалар орта ғасырлардағы түркі халықтарының діни дүниетанымының, моралінің қалыптасуына үлкен әсері болды.

"Тарихи Рашидиді" Хайдар мырза 1544—1546 жылдар шамасында Кашмирде жазған. Ол он екі дәптерден, яғни екі бөлімнен тұрады.

Сызбада зерттеу тақырыбы бойынша жазба ескерткіш үлгісінің өз кезеңіндегі (ежелгі, орта ғасырларда) рөлін (адамдардың санасына әкелген өзгерістері) және қазіргі кездегі маңызына тоқталады.

Критерийлер:

Шығарманың /жазба ескерткіштің пайда болған кезеңдегі рөліне баға береді, адамдардың ой-санасына әкелген 2 өзгерісін көрсетеді.

Қазіргі кезеңдегі маңызына баға береді.

Болашақта...