Түркі жазба ескерткіштері ашық сабағы, 8 сынып

Қысқа мерзімді сабақ жоспары

Ұзақ мерзімді жоспар бөлімі

Мектеп: №45 «1Май» жалпы орта мектеп

Күні:Көне түркі жазбалары және қазақ жазуы. Орфография

Мұғалімнің аты-жөні:Әбдиева Ақтоты Шайхықызы

Сынып: 8

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Түркі жазба ескерткіштері – ортақ мұра

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

8.1.1.1 - мәтіннен алынған дәйексөздерге, үзінділерге сүйене отырып, көтерілетін мәселені болжау

8.4.1.1 - тақырып бойынша бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды орфографиялық нормаға сай жазу

Сабақтың мақсаттары

Барлық оқушылар:

Берілген мәтіннің жалғасын болжайды.

Оқушылардың басым бөлігі:

Дәйексөздермен берілген үзінділер арқылы тақырыпты талдап, орфографиялық норманы сақтай отырып болжам жасайды.

Кейбір оқушылар:

Мәтінде көтерілген мәселені болжап, мәнін анықтайды, өмірмен байланыстыра алады.

Бағалау критерийлері

Үзінді, дәйексөздер негізінде көтерілетін мәселені болжайды

Бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды нормаға сай жазады.

Тілдік мақсаттар

Оқушылар:

Мәтін мазмұнынан бас әріппен жазылатын күрделі-құрама атауларды табады, орфографиялық нормаға сай жазады.

Негізгі сөздер мен тіркестер: Орхон, Енисей, түркі тайпалары, руна жазуы

Сыныптағы диалог/жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

Асыл қазына, елі мен жерінің тәуелсіздігі, ескерткіштер, Орхон, Селенг, Тола өзендері.

Талқылауға арналған сұрақтар

1. Бұл ескерткіштер неліктен көне түркі ескерткіштері деп аталады?

2. Өзің тұратын аймақта кездесетін ескерткіштер туралы аңыз-әңгімелер қаншалықта шындыққа үйлеседі?

3.Ол ескерткіштердің құпиясы неде?

4. Түркі ескерткіштері неліктен ортақ мұра делінген ?

Сабақта қамтылатын құндылықтар

Көне ескерткіштердің құндылығын дәріптеу арқылы тарихқа деген құрмет сезімін ояту

Пәнаралық байланыс

тарих, қазақ әдебиеті, география

АКТ қолдану дағдылары

Таныстырылым,интербелсенді тақта

Осыған дейін меңгерілген білім

Көне түркі ескерткіштері, Күлтегін батыр туралы біледі, әртүрлі ескерткіштердің айырмашылығын біледі

Жоспар

Жоспарланатын уақыт

Жоспар бойынша орындалуы тиіс іс-әрекеттер

Дереккөздер

Басы

7 минут

Психологиялық ахуал қалыптастыру:

«Көрші» әдісі арқылы сыныпта психологиялық ахуал қалыптастыру.

Мақсаты: әрбір қатысушының сол топтың бір мүшесі екендігін сезінуі, бір-біріне жылылық сыйлау. Оқушылар бір-біріне қарап әрекет етеді.

Нұсқаулық:

Көршіңді оң жақтан құшақта,

Көршіңді сол жақтан құшақта.

Оң жақтағы көршіңе бір жымиып,

Сол жақтағы көршіңе бір жымиып,

Бүгінгі тренинг барысы,

Біз үлкен отбасы.

«Көрші» әдісі арқылы оқушылардан қазақ халқының қандай тілдер тобына жататытын, мемлекетіміздің түркі тілдес көршілерін атауларын, түбі бір түркі ел екендігімізді сұраймын.

Сыныпты «Мозайка» әдісі арқылы топқа бөлемін. Мозайка Орхон- Енисей ескерткіш суреттерінен құрастырылады. Ол үшін сурет қиындыларын құрастыру арқылы топқа бірігеді. Интербелсенді тақтаға үш сурет көрсетіледі, оқушылар мозайка суреттері арқылы интербелсенді тақтада көрсетілген үш суретті құрастырумен үш топқа бірігеді.

Мұғалім оқу мақсаттары мен бағалау критерийлерін айтады және оқушылар сабақ барысында «Руна таңбалары» стикерлерін тапсырмаларды дұрыс орындау арқылы, сұрақтарға дұрыс жауап беру арқылы жинай алатындарын айтамын. Сабақ соңында жинаған стикер саны арқылы сыныбымыздың «Білімпаз» оқушыларын анықтайтынымызды айтамын.

суреттер

А 4 парағы, .

Интер

белсенді тақта

«Руна таңбалары»

Сабақтың ортасы

7минут

10минут

8 минут

5 минут

Тыңдалым алды: (Сыныппен жұмыс)

1-тапсырма:

Белсенді оқу әдісі:

«Болжау»әдісі арқылы дәйексөзге болжам жасап, сабақ тақырыбы мен мақсатын анықта.

Болмасын деп байлығы басқаға азық,

Кеткен бабам тарихын тасқа жазып.

(Б.Бәйітұлы)

Топ мүшелері осы дәйексөз бойынша ой қозғайды және әр топ оқушылары мозайка қима суреттерін дәйексөзбен байланыстырып, мағынасын ашады. Мұғалім тарапынан қойылған сұрақтарға жауап береді.

«Ой қозғау» сұрақтарын жеңілден күрделіге қарай оқушылардың деңгейлерін ескере отырып, сұрақтарды саралап ауызша қою.

1. Бұл ескерткіштер неліктен көне түркі ескерткіштері деп аталады?

2. Өзің тұратын аймақта қандай ескерткіштер бар ?

3. Ол ескерткіштердің құпиясы неде?

4. Егер бұл таңбалар тасқа қашалмаса, бүгінгі күнге жетер ме еді?

5. Жазуды оқи алмасаң да , тастағы бейнелер арқылы қандай ақпарат алуға болады?

6.Түркі ескерткіштері неліктен ортақ мұра деп аталады ?

Дескриптор:

Дәйексөз арқылы тақырыпты болжайды.

Бағалау:

«Шапалақ ұру» және «Руна таңбалары» стикерлер арқылы бағаланады.

Тыңдалым кезі: топтық жұмыс

2-тапсырма. (Сараланған тапсырма)

Белсенді оқу әдісі«Ойлан, жұптас, бөліс»әдісі.

Мәтіннен берілген үзінділердітопта оқиды.Жұп болып талқылайды, сұрақтар құрастырады. Сұрақтарға өмірмен байланыстыра отырып, жауап береді.

С деңгей

1.Берілген мәтіннің жалғасын болжайды.

В деңгей

2.Тақырыпты талдап, орфографиялық норманы сақтай отырып болжам жасайды.

А деңгей

3.Мәтінде көтерілген мәселені болжап, мәнін анықтайды, өмірмен байланыстыра алады

1-топ Мәтіннен үзінді

Орхон-Енисей жазбалары – Түркі халықтарының көне дәуірдегі ұзақ ғасырлық мәдениетімен тарихы тұрғысынан баға жетпес құнды дүние. VII-VIII ғасырларда жазылған, Орхон және Енисей өзен бойларында табылған. Енисей жазбаларының жалпы саны - 85 айналасында. Олардың ішінде кішігірім жазбалармен қатар ірі мәтіндер кездеседі. Енисей ескерткіштері көлемі жағынан негізінен шағын болып келеді. Ең үлкені 10-15 жолдан, ең кішісі 1-2 жолдан ғана тұрады. Түркі жазбаларының ішіндегі ең маңыздысы – Орхон жазба мұралары.

2-топ Мәтіннен үзінді

Орхон өзенінің бойынан табылған бұл ескерткіштердің ішінде тасқа қашалып жазылған 3 тарихи мұра ерекше аталады. Оның біріншісі - 732 жылы өлген хан інісі Күлтегінге, екіншісі – 735 жылы өлген Білге қағанға, ал үшіншісі – Тоныкөкке арналған ескерткіштер. Орхон жазбаларында Түрік қағанаты дәуіріндегі елдің білім, дүние танымы, түркі халықтарының тарихы мен тағдыры, қарым-қатынастары, жеңістері мен өкініштері, отаншылдық, ерлік, бірлік, намыс туралы түсінігі, наным-сенімі тәуелсіздік аңсары, осы жолдағы атқарған қызметтері жазылған. Жырларының негізіне түрік руларын біріктіру, нығайту, сыртқы жаулардан қорғау идеясы алынған.