Түркілердің рухани мәдениеті бойынша сабақ жоспары, 6-сынып

Ұзақмерзімді жоспар бөлімі:

Х-ХІІІ ғ. басындағы Қазақстан

Мектеп №69ЖОМ

Мерзімі:

Сынып: 6

Жалпы оқушы саны:

Мұғалімнің аты-жөні: Оразбаева Р

Қатысқандар:

Қатыспағандар:

Сабақ тақырыбы:

Түркілердің рухани мәдениеті

Зерттеу сұрағы:

Түркі мәдениеті әлем өркениетінің дамуына қандай үлес қосты?

Осы сабақтағы оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына

сілтеме)

Көшпелілердің қолданбалы өнердегі жетістіктерін суреттеу. Отырықшы халықтарға тигізген ықпалын анықтау.

Сабақ мақсаты

Оқушылар: түркі халықтарының мәдениеті, діни наным сенімдері, шаруашылығы мен өмір салтын зерттеу арқылы әлемдік өркениеттің дамуына қосқан үлесін түсінеді.

Ойлау қызметінің

деңгейлері

Білу, ұғыну, пайдалану, бағалау

Бағалау өлшемдері

Оқушы:

қолөнер мен сауда түрлерінатайды;.

отырықшы-егіншілік және көшпеліаудандардағы феодалдық қатынастар ұқсастықтарыменайырмашылықтарын анықтайды;

исламның бейнелеу өнерінің – әріптік өрнек пен араб графикасының дамуына ықпалынанықтайды.

Тілдік мақсаттар

Оқушы:

түркі кезеңіндегі қоғам туралы тарихи, философиялық және әдеби шығармаларды біледі;

түркі ғалымдарының математика, астрономия, география, медицина, логика ғылымдарына қосқан үлесінанықтайды;

әл-Фарабидің өмірбаянын біледі;

М. Қашғаридің «Түрік тілінің сөздігі» және Ж. Бала- сағұнидың «Құтты білік» еңбектерін орта ғасырлардағы ғылымның бағалы әдеби жәдігерлері ретіндебіледі;

түркі елдерінің әлемдік өркениетке қосқан үлесінбағалайды.

Құндылықтарға баулу

Оқушылартөмендегілексикаментерминологияны пайдалана алады: ғылыми және әдебиеңбектер.

Оқушылар диалогке/хатқа қажетті төмендегі сөз тіркестерін пайдалана алады: Қожа Ахмет Ясауи –

«Даналық кітабы», әл-Фараби – «Ғылымдардың жіктемесі туралы сөз», Әбу Райхан Бируни «Өткен буындардың ескерткіштері», «Масғуд кестелері», Жүсіп Баласағұни

«Құтты білік», Махмұд Қашғари «Диуан лұғат ат-түрк», Ахмет Иүгнеки – «Ақиқат сыйы».

Оқушылар төмендегі пайдалы тіркестерді пайдаланады:

X-XII ғғ. – түркі мәдениетінің «Алтын ғасыры» деп аталады, себебі…

Пәнаралық байланыс

Дүниежүзі тарихы, география, дінтану.

Тақырып бойынша осының алдындағыбілім

Оқушылар Ұлы Жібек жолының ортағасырлық Қазақстанның экономикалық және мәдени дамуына қалай әсер еткенін біледі.

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Сабақтың басы

5 мин

Ұйымдастыру бөлімі

Видеоролик арқылы сабақтың тақырыбын болжау.

Сабақтың тақырыбы таныстырылып, оқу мақсатын анықтау алдымен оқушыларға ұсынылады. Оқушылар жауабы, мұғалімнің дайындаған оқу мақсатымен салыстырылып, өзгешелік болса, ортақ оқу мақсаты жазылады.

Слайд № 1

Слайд №2-3

Сабақтың ортасы

5 мин

18 мин

Мұғалім тақырыпқа қысқаша шолу жасайды.

Түркі халықтарының дүниетанымы, діні, Тәңірлік (жерлеу ерекшеліктерін, наным-сенімдері).

Көшпелілер өркениеті мен отырықшы мәдениеттің жетістіктері (көшпелілердің тұрмыста қолданатын ыдыс-аяқ, қару-жарақ, ер тоқымның, ер адам киетін шалбардың және т.б. ойлап табулары).

Зерттеу

Оқушылар түрлі-түсті конфеттер арқылы төрт топқа бөлінеді. Топтар әрқайсысы шағын зерттеу жүргізеді. Топтардың міндеті өз тақырыптары аясында ақпарат жинақтап-сұрыптау.

«Джигсо» әдісі

1 топ:

Қазақстан аумағындағы ислам тарихы?

2 топ:

Исламның ықпалы?

3 топ:

Қажа Ахмет Ясауи (XII ғасыр)

4 топ:

Формативті тапсырма

Зерттеу нәтижелері зерттеу парағына толтырылып, топ ішінде талқыланады. Топ басшысы топ мүшелерін бағалайды.

Слайд № 4-8

Суреттер: құмыра, ғалым, ескерткіш, кітап

Слайд № 9-11

Оқушылар ақпаратты онлайн, оқулықтан немесе қосымша ақпарат қағазынан іздей алады.

Сергіту сәті

2 минут

Көңіл-күй картасы

Слайд №10

Қорытынды

5 минут

«Алма ағашы» сұрақтарға жауап береді

Сабақтың соңы

3 мин

Рефлексия. «Сөйлемді аяқта...»

- Мен үшін қызық болғаны...

- Мен үшін қиын болғаны...

- Мен ... туралы білгім келеді.

Слайд № 12

Үйге тапсырам

2 минут

Ашық тест тапсырмаларын орындап келу

Саралау – оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз?

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Сабақ бойы мұғалім қажет болған жағдайда оқушыларға жеке қолдау көрсетеді.

Топтық жұмыста оқушылар қызығушылықтары бойынша бөлініп, жұмыстанады.

Зерттеу парағын толтыру. Топ басшысы өз тобының оқушыларын бағалайды.

Топтық жұмыста оқушылар бір-бірін құрметтейді.

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме?

Жеткізбесе, неліктен?

Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?

Бұл бөлімді сабақ туралы өз пікіріңізді білдіру үшін пайдаланыңыз. Өз сабағыңыз туралы сол жақ бағанда берілген сұрақтарға жауап беріңіз.

Тексерілді:__________Г. Ашекова

1-қосымша. Мұғалімнің кіріспе сөзі

Бiз түркi тегiнен шыққан ғалымдар туралы бiлемiз, олардың басым бөлiгi мұсылмандық Шығыс – Бағдад, Хорезм сияқты iрi мәдени орталықтарда жұмыс iстедi. Олардың iшiндегi ең әйгiлiсi әл-Фараби болды, ол – ғалым-энциклопедист, философ, математик, физик және саясат туралы, аспан денелерi, ғылымның жiктелуi, қоғамдық құрылымның әр түрлi саласы туралы еңбектердiң авторы. Астрономия және математикамен Сабит ибн Курра және Фарабидiң жерлесi, отырарлық Аббас Жауһари айналысты. Қимақ қағанатынан шыққан географ Жанақ ибн Хақан әл-Қимақи да Бағдатта жұмыс iстеп, өз еңбектерiн араб тiлiнде шығарды. Ғылымға қомақты үлес қосқан Махмұд Қашғари. Ол түрiк тiлi туралы iргелi еңбегiн түрiк тiлiнде жазып, түрiк тiлiнiң араб тiлiнен кем еместiгiн дәлелдедi.

Х-ХII ғасырларда Орталық Азия «қалалары аумағының» ұшан теңiз мәдениетiнен бiздiң заманымызға жеткен жәдiгерлер өте аз, оған монғол шапқыншылығы және кейiнгi соғыстар салдарынан кiтапханалардың өртенiп, жойылып кетуi себеп болды. Сондықтан бiзге жеткен әл-Фараби, Қашғари, Баласағұни, Иүгнеки, Ясауи т.б. ғалымдар мен жазушылардың еңбектерi арқылы сол кездегi мәдениет деңгейiн айта аламыз. Бұл мәдениет жалпы өркениеттiк мұраны өзiне қамтып сiңiргендiгiмен маңызды. Бiз олармен құжаттар негiзiнде таныса аламыз.

2-қосымша. Мұғалім түсініктемесі