Тыныс алу көрсеткіштері мен гигиенасы 8 сынып

Алматы облысы

Алакөл ауданы «Қарабұлақ орта мектебі мектеп жасына дейінгі шағын орталығы бар»

кмм Биология пәнінің мұғалімі Ахметова Инкар Мынбаевна

Мектеп Күні: Мұғалімнің аты-жөні: Ахметова Инкар Мынбаевна

Сынып: 8 Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны: Сабақтың тақырыбы

Тыныс алу көрсеткіштері мен гигиенасы

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары

8.1.4.2 тыныс алу және тыныс шығару механизмін түсіндіру

Сабақ мақсаттары Тыныс алу мүшелерінің аурулары : тұмау, өкпе туберкулезі және өкпе рагы туралы жаңа мәліметтермен таныса алады. Тыныс алу гигиенасы туралы ақпарат алады. Жасанды тыныс алдыру механизмі жайлы танысып, видео көріп алғашқы көмек көрсету шараларымен таныса алады.

Бағалау критерийлері

- Тыныс алудың маңызы, тыныс алу мүшелері туралы білім қалыптастырады Тыныс алу ауруларын атап, сипаттама бере алады. Түмау, өкпе туберкулез ауруларымен таныстыра алады. Тыныс алу ауруларын болдырмау үшін тыныс алу гигиенасы жайлы айта алады. Тұмау,өкпе туберкулезі және өкпе рагы аурулары жайлы тың мәліметтерді бере алады. Жасанды тыныс алдуру механизмі таныстырып, алғашқы көмек көрсете алады.

Тілдік мақсаттар Пәндік лексика және терминология:

 қозғалыс  Тыныс алу  өсу және даму  сезімталдық  көбею  бөліп шығару  қоректену Диалог құруға /жазылымға қажетті сөздер топтамасы: Тірі ағзалар тыныс алу барысында қоршаған ортадан\ ортаға… сіңіреді\бөледі. Тыныс алу жүйесі қызметі тарауын жүйелеу .

Құндылықтарды дарыту

Өзіне және айналадағыларға құрметпен қарау; табиғаттағы үдерістерді жан-жақты оқып, білу арқылы оны қорғауды үйрену Пәнаралық байланыстар

Биология

АКТ қолдану дағдылары

Интернет желісін қолдану

Бастапқы білім Табиғат нысандарын ажырата білу

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланға

н кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекеттер Ресурста

р

Сабақтың басы 0-3 мин

- Ұйымдастыру. Сәлемдесу. “Ыстық орындық” әдісі Ойынның ережесін түсіндіру және оқушыларды ойынға ұйымдастыру. Қатысушылар шеңбер құрып тұрады. Алдын-ала дайындалған сұрақтар қағазға жазылып, дөңгелек пішінде умаждап, ыстық картоп дайындаймыз. Қарқынды әуен қосылады да, қатысушылар ыстық картопты жылдам бір-біріне береді. Әуен тоқтатылған кезде ыстық картоп кімнің қолында болады сол адам тез қағазды ашып, жазылған сұраққа жылдам жауап беруі тиіс. Сұрақтар:

1. Өкпенің тіршілік сыйымдылығы дегеніміз не?

Оны қалай анықтайды? 2. Жүрекке жанама массаж жасау. 3. Тыныс алу қозғалыстары дегеніміз не? Кеуде

қуысы мен өкпенің көлемі қай кезде кеңейіп, қай кезде тарылады? Себебін түсіндір? 4. Көкет тыныс алуға қатысудан басқа қандай

қызмет атқарады? 5. Тыныс алудың гуморальдық реттелуі ненің

әсерінен болады? 6. Жасанды демалдыру. 7. Тыныс алғанда тек ауа тасымалдау қызметін

атқаратын мүшелер? 8. Тыныс алу дегеніміз не? 9. Тыныс алу тоқтап қалу немесе жүрек

талмасына анықтама бер арқылы өткен тақырыпты қайталау 1. Тыныс алу жүйесінің қызметі неге байланысты? 2. Тыныс алу жүйесі қандай мүшелерден тұрады? 3. Тыныс алу жүйесінің қандай мүшесінде газ алмасу жүреді? 4. Тыныс алудың мәні неде? 5. Көмейде дыбыс қалай түзіледі?Дыбыстың күші

Презент ация

Слайд 1

Слайд 2- 4

мен жуан-жіңішкелігі неге байланысты? Нені көрдің? Не естідің? Нені сездің? Сабақ мақсатымен және бағалау критерийлерімен танысу. Сабақ тың ортас ы

4-8 мин

8-12 мин

12- 15ми н

16- 20ми н

20- 23ми н

23- 26ми н

27- 30ми н

30- 34ми н

34- 37ми н

Жаңа сабаққа кіру -тапсырма. Жануарлар қорексіз және сусыз бірнеше күн өмір сүре алады, ал ауасыз 10 минут та тіршілік ете алмайды. Түсіндіріңдер:1.Неге адам ауасыз,тыныс алмай өмір сүре алмайды? 2.Тыныс алу мүшелерінің қызметін қалай түсіндіруге болады? 2-тапсырма.Атмосфералық оттектің тыныс алғанда өкпеге баратынын елестетіңдер. Мұрыннан өкпеге дейін осы молекула қандай жолдардан өтетінін ойланыңдар? 3-тапсырма. «Жануарлар» бөлімін оқыған кездегі білімдерін және «Жануарлар ароморфозы» кестесін негізге ала отырып, қандай жануарларда тыныс алу мүшелері алғаш пайда болатынын еске түсіріңдер? Омыртқалы жануарлардың тыныс алу жүйесі қандай эволюциялық өзгерістерден өтті? Тыныс алу жүйесі өте маңызды-газ алмасу қызметін атқарады, ал газ алмасусыз тіршілік ету мүмкін емес. Организм мен сыртқы орта арасындағы оттек түсіп, көмірқышқыл газының шығарылуымен байланысты жүретін газ алмасу процесі тынысалу деп аталады.Тыныс алу мүшелеріне мұрын қуысы, аңқа, көмей, кеңірдек, брохылар және өкпе жатады.Бұлар ауа тасымалдайтын жолдар. Танау арқылы ауа сүйек-шеміршек қалқасы арқылы екі бөлікке бөлінетін мұрын қуысына түседі. Мұрын қуысының барлық ішкі беті шамамен 100 см2. Мұрын қуысынан жылытылған

Қасиетт ер жайлы танысты рылым: http

Пікіртал ас http:// psylesso n.ru/ node/30

мм,өңештің алдында орналасқан түтік. Ол кеңірдек қабырғасының қабысып қалуына кедергі келтіретін шеміршекті жартылай сақиналардан тұрады. Кеңірдектің артқы жұмсақ қабырғасы өңешке жанасады да,астың өңешпен еркін жылжуына мүмкіндік береді. 5 кеуде омыртқасы деңгейінде кеңірдек негізгі екі бронхыға бөлінеді. Бронхылар оң және сол жақ өкпеге кіреді, содан кейін өкпеде тармақталып, бронхы ағашын түзеді. Ең ұшындағы жіңішке бұтақшалары бронхиола деп аталады да, альвеолалармен аяқталады. Кеңірдек пен бронхиола да сілемей бөлетін тербелмелі эпителиймен жабылған. Кірпікшелер сілемей мен микроорганизмдерді жұтқыншаққа бағыттайды да,сонда жұтылады. Өкпе кеуде қуысында орналасқан шымыр,кеуекті жұп мүшелер. Оң жақ өкпе бөлікаралық жүлгелермен бөлінген 3 бөліктен, ал сол жақ өкпе екі бөліктен тұрады. Өкпенің сыртқы дөңес бетін қабырғалар қоршайды,ал ішкі ойыс, жүрек жақ бетінде өкпе қақпасы орналасқан.Өкпенің сырты жұқа қабықшамен-екі жапырақшадан тұратын өкпеқаппен (плевра) жабылған. Өкпеқаптың сыртқы жапырақшасы кеуде қуысының ішін астарлайды, ал ішкі жапырақшасы бүкіл өкпені қаптайды. Өкпеге кіретін бронхылар тармақталып,бронх ағашын түзеді,бронх бұтақшаларының ұшында альвеолалар- өкпе көпір