ТЖБ, 10 сынып, Қазақ тілі мен Қазақ әдебиеті

В бөлімі

Тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары

1-ТОҚСАН БОЙЫНША ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ СПЕЦИФИКАЦИЯСЫ

Жиынтық бағалауға шолу

Ұзақтығы: 40 минут

Оқылым – 15 минут

Жазылым – 25 минут

Тыңдалым мен айтылым бөлек тексеріледі.

Балл саны: 30

Тапсырмалар түрлері

Көп таңдауы бар сұрақтар

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтар

Толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсандық жиынтық бағалаудың нұсқасы 3 компоненттен тұрады: Біріншісі тыңдалым

– айтылым және әдеби тіл нормаларын, екіншісі – оқылым және әдеби тіл нормаларын, үшіншісі жазылым және әдеби тіл нормаларын тексеруге арналған.

Тоқсандық жиынтық бағалау тапсырмаларының сипаттамасы (1-тоқсан)

*Тапсырма

Қамтылатын мақсаттар

Тапсырмалар түрлері

*Тапсырмалар сипаттамасы

*Орындау уақыты, мин

Балл

10.1.4.1 мәтінде көтерілген мәселені (қоғамдық-саяси) талдай отырып, негізгі ойды анықтау және ғаламдық мәселелермен байланыстыру;

10.1.2.1 мамандандырылған тар аядағы арнайы мәтіндердегі (дәріс) мақсатты аудиторияға арналған терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымдарды талдау; 10.1.3.3 тыңдалған мәтіндегі ақпаратты ғаламдық мәселелермен байланыстыра білу, астарлы ойды анықтау.

Толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Тыңдалым тапсырмасы жұппен орындалады. 200-250 сөз аралығында дайындалған мәтінді жеке оқып шығады. Мәтіннің мазмұнын түсінеді.

Тыңдаушы жұбы мәтіндегі ақпаратты ғаламдық мәселемен байланыстырып 2 сұрақ қояды.Көтерілген мәселені талдайды, негізгі ойды анықтайды. Екінші оқушы тапсырманы қайталайды. Баға екеуіне жеке қойылады.

Тыңдалым мен айтылым сабақтан тыс, қосымша уақытта өткізіледі (әр білім алушыға 3-5 минут беріледі).

10.2.2.1 ғылыми-көпшілік және публицистикалық стильді тілдік құралдар арқылы тану (терминдер, тілдік оралымдар, өзге стиль элементтері);

10.2.7.1 БАҚ, энциклопедиялық, ғылыми көпшілік деректерді ала білу, сілтеме жасау жолдарын білу; 10.2.3.1 көпшілікке арналған дәрістің құрылымы мен рәсімделуін білу, жанрлық ерекшеліктерін талдау; 10.2.6.1 белгілі бір мақсат үшін оқылым стратегияларын жүйелі қолдана білу.

Көп таңдауы бар, қысқа және толық жауапты қажет ететін сұрақтар

150-200 сөзден тұратын мәтін беріледі. Мәтінді оқып, стилін, жанрлық ерекшелігін, құрылымы мен рәсімделуін талдайды. Комментарий жасау арқылы оқылым стратегиясын жүзеге асырады. Сілтеме жасау жолын көрсетеді.

10.3.4.1 қажетті клишелер мен лексикалық құрылымдарды қолданып, көтерілген мәселе бойынша өз ойын дәлелдеп эссе жазу («келісу, келіспеу» эссесі); 10.3.4.1 қажетті клишелер мен лексикалық құрылымдарды қолданып, көтерілген мәселе бойынша өз ойын дәлелдеп эссе жазу (дискуссивті эссе)

Жазбаша толық жауапты қажет ететін сұрақтар

Бөлім бойынша ұсынылған 2 тақырыптың біріне «Келісу/келіспеу» немесе дискуссивті эссе жазады. Оқушының жазылым барысында жанрлық, стильдік ерекшеліктерді ұстануы, тілдік құралдарды орынды қолдануы, берілген жанрды талапқа сай жазуы бағаланады.

Барлығы

«Қазақ тілі» пәнінен 1-тоқсан бойынша жиынтық бағалау тапсырмалары «Тіл және алаш идеясы», «Әлем жаңалықтары: өнер және мәдениет. Сөз мәдениеті» бөлімдері бойынша

Тыңдалым мен айтылым

Тапсырма

Мәтінді оқып шығыңыз. Мәтіндегі көтерілген мәселені, негізгі ойды анықтаңыз. Өз көзқарасыңызды мысалдармен дәлелдеңіз және терминдер мен ұғымдарды, тілдік оралымды орынды қолданыңыз.

Өз жұбыңызды тыңдаңыз. Мәтіндегі ақпаратты ғаламдық мәселемен байланыстырып 2 сұрақ қойыңыз. Мәтіндегі астарлы ойды анықтауға белсене қатысып, пікір білдіріңіз. [10]

А мәтіні

«Тіл үшін күрес неге жүріп жатыр? Қазақ тілі деген не? Қазақ тілінің ар жағындағы жатқан мәселе – жер. Біз мына жерді қазақ болып, қазақша сөйлеп қана қорғай аламыз». Бұл Алашорда өкіметінің төрағасы, қоғам және мемлекет қайраткері Әлихан Бөкейхановтың айтқаны. Жалпы, Әлихан Нұрмұхамедұлының негізгі бес ұстанымы болған екен. Оның өзі жеке басына қатысты емес, ел мен жерге қатысты ұстаным еді. Оны жазушы, тарихшы Тұрсын Жұртбай былай деп баяндайды:

«Әлихан Бөкейхановтың бес ұстанымы болды. Ең бірінші – Алаш ұлттық демократиялық мемлекет болуы тиіс. Ол үшін ең алдымен «жер, жер және жер» болуы керек. Жерсіз Отан жоқ. Бөкейхановтың ұйғарымы бойынша, қазақтың байырғы жерін қашан қазақтың өзі ғылым мен техникаға сүйеніп, толық игермейінше, жер жекеменшікке, қоныс аударушыларға берілмеуі керек. Екінші ұстанымы – Алаш жерінің астындағы, үстіндегі, көгіндегі барлық байлық қазақтың өзіне қызмет етуі тиіс. «Бөкейхановтың сөзімен айтсақ, «қазақтың әрбір тасы қазақтың өңіріне түйме болып тағылуы тиіс». Үшінші ұстанымы – Бөкейхановтың жобасы бойынша, қазақтың жерінде өндірілген бір уыс жүн сол мемлекеттің азаматтарының үстіне тоқыма болып киілуі керек. Яғни, мемлекет толықтай экономикалық тәуелсіздікке қол жеткізуі тиіс болған. Төртінші ұстанымы – қазақ мемлекетінде мемлекет құрушы ұлттың тілі, діні, менталитеті өзге ұлттарға қарағанда үстем болуы керек дегенге сайды. Бұл идеологиялық ұстаным болатын. Ал, бесіншісі - ең негізігі ұстанымы бойынша ғылымға, соның ішінде тәуелсіз ғылымға, ұлттық дәстүрге негізделген, заңға сүйене отырып, Жапония үлгісіндегі ұлттық демократиялық мемлекет құрылуы керек еді. Алаш қайраткерлерінің бұл ұстанымыны

https://sarbaz.kz/history/16621158-aelihan-boekeyhanov---ult-koesemі/

Ә мәтіні

Көптеген елдерде ағылшын, француз, португал тілдері не негізгі ресми тіл, не негізгі ресми тілдердің біреуі ретінде мұрттарын балта шаппастан бұрынғы қалыптарында қолданылып келеді. Тіпті оларға ондай статус бермеген елдердің өзінде олар мектептердегі негізгі оқыту тілі ретінде қалып отыр. Ол тілдерде берілмеген білімге сенбейтіндер көп. Бұл, әсіресе, үстем тілдерге бауыр басып қалған өгей ене бауырсақ жағымпаз элита мен жаңа іскер қауым тарапынан жиі ұшырасады. Бұл бұрынғы жергілікті тілдердің білім беру тіліне айналуына кедергі келтіруде. Ал ондай қызметке ие бола алмаған ұлттық тіл қандай биік статус берілгенімен, өзін де, елін де дамытып қарық қылмайтыны белгілі. Билікші және дәулетті элитаның мұндай лингвистикалық "талғампаздығы" жас Африка тәуелсіздіктері түгілі, талайды көрген тарланбоз Грекияның өзіне көп қиындық туғызғаны мәлім.

Қазіргі грек тілі Платонның тіліне қазіргі итальян тілінің Цицеронның тұсындағы латын тіліне қарағанда, әлдеқайда жақын тұр. Бүгінгі мектеп шәкірті Платонды түпнұсқасынан оқи алады. Алайда, бұл үшін ол мектепте кафаревусу тілінде оқуы керек. Солай етсе, ғылым мен саясатта да жолы болады. Өйткені, осы заманғы Грекияда екі тіл бар. Біреуі - дұрыс грек тілі. Ол - әлгі кафаревусу. Онымен тек элита пайдаланады, екіншісі - димотику. Онымен бүкіл халық сөйлеседі.

Миллиондар сөйлейтін тілді шетқақпайлап, аз ғана билікші топ сөйлейтін тілді арнайы статус беріп, әдейі оздыру - өз бастарындағы артықшылықтан өлсе де айырылғысы келмейтін үстемдікшіл күштердің қашаннан бергі айласы еді...

https://abai.kz/post/3971

А мәтіні

Ұлт театры туралы С.Сәдуақасовтың жасаған ұсыныс-тары мен ойлары «Еңбекші қазақ» газетінің 1925 жылғы 26, 29 қазандағы сандарында, 1926 жылы Қызылорда қаласында басылып шыққан «Ұлт театры» деген кітапшасында жария-ланған. С.Сәдуақасов өзінің баяндамасында, онан кейін жарияланған мақалаларында болашақ қазақ театрының даму жолын, ұлттық ерекшелігін, шығармалық келбетін негізінен дұрыс анықтаған.Театрдың алғашқы даму кезеңінде С.Сәдуақасов алды-мен репертуар мәселесіне мейлінше көңіл бөледі. Труппалар сахнасында ойналып жүрген М.Әуезовтің «Еңлік – Кебек», «Бәйбіше – тоқал», Ж.Аймауытовтың «Шернияз», «Қанапия – Шарбану», Қ.Кемеңгеровтің «Алтын сақина», Ж.Шаниннің «Арқалық батыр» сияқты пьесаларының ойнауға жарайтындығын дәлелдеп, бұлардың арасынан «Еңлік – Кебек» пьесасының көркемдік шоқтығының биіктігін атап көрсетеді. Сонымен бірге театр мен жазушының шығармашылық ынтымағынан жақсы дүние туатынын, қазақ тарихынан драмалық шығармаларға қажетті материалдардың мол табылатынын ескертеді. «Қазақ жастарының тұрмысы, әйел теңдігі, төңкеріс заманындағы оқиғалар, 16-жыл, шәкірт өмірі, мұғалім тұрмысы, ұлт мәселесі, бай-кедей арасы – осының бәрі жазушыны күтіп отыр» [1,11], – деп сол уақыттағы

Алғашқы кезде театрдың үнемі драмалық шығармаларды қоя беруге шама-шарқының келе бермейтінін әрі көруші қауымды қызықтырып, театрға тартатын репертуарға көңіл аударуды ескертеді. Пьесамен бірге сахнада кейде екі ақынның айтысын, цирк ойынын, ән мен күй, би өнерін көрсетуге шақырады. Қазақ даласындағы өнерпаздардың, әнші-күйшілердің, ақындардың, тіпті Қоянды жәрмеңкесіндегі халық шеберлерін театрға шақыруды мақұл көреді. С.Сәдуақасовтың «тұңғыш қазақ театры барлық әдеби-мәдени өнерді бір жерге жинастыратын универсал болу» керек деген ойы бұған дейінгі үйірмелер тәжірибелерінен шыққан дұрыс пікір еді.

https://adebiportal.kz/web/viewer.php?file=/upload/iblock/687/6876b5f81cae499f942cf9532e3352bb.pdf&ln=kz

Ә мәтіні

2014 жылдың 2 шілдесінде Қазақстан Республикасы Ұлттық музейінің ресми ашылу салтанаты өтті. Орталық Азияда баламасы жоқ бірегей жобаның салтанатты ашылуына мемлекет Басшысы Н.Ә. Назарбаев қатысты. Көлемі 74 мың шаршы метрден асатын Ұлттық музейге Қазақстанның ерте ғасырдан бүгінгі күнге дейінгі археологиялық, этнографикалық жәдігерлері мен мәдени ескерткіштері жинақталған.Ұлттық мұражайдың экспозициялық кешендерінде Астана, Тәуелсіз Қазақстан, Алтын, Ежелгі және ортағасыр тарихы, Этнография, Тарих, Заманауи өнер залдары…