Үй жануарларымен достықтың бала тәрбиесіне әсері

Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым министрлігі

Атырау облысы Индер ауданы Елтай ауылы

М.Сиранов атындағы орта мектеп

Тақырыбы: «Үй жануарларымен дос болудың бала тәрбиесіне әсері»

Ғылыми бағыты: Қоршаған әлем – экология, жануарлар мен өсімдіктер әлемі

Секциясы: психология

Орындаған: 2ә сынып оқушысы Салдуова Фатима Еркінбекқызы

Жетекшісі: бастауыш сынып мұғалімі Бектурсинова А

Атырау -2017

М.Сиранов атындағы орта мектептің

2ә сынып оқушысы

Салдуова Фатима Еркінбекқызының

«Үй жануарларымен дос болудың бала

тәрбиесіне әсері» тақырыбындағы жұмысына

Пікір

Оқушыма ғылыми жоба жазайық дегенімде, өзінің ұсынысымен осы тақырыпты алған едік. Өйткені бұл тақырып алдымен оның жасына сай болса, екіншіден өзіне өте жақын әрі қызықты болды. Оқушы «Үй жануарларымен дос болудың бала тәрбиесіне әсері» атты жұмысында үй мысығы,олардың түрлері,пайдасы мен зияны туралы жан-жақты баяндай келе, мысықтар туралы қызықты жайттарға тоқталған. Қазіргі компьютерленген замандағы бала атаулының шынайы жан-жануарлардан гөрі виртуалды жан-жануарлармен ойнап кеткені бәрімізге белгілі.Фатима бұл жобада өз қатарластарына және олардың ата-аналарына виртуалды «Том» атты мысықтың олардың денсаулығына, эмоциясына, психикасына теріс әсер етенінін ,ал шынайы мысықтың баланың жетілуіне пайдасын тигізетінін дәлелдеп беруге тырысты.Сонымен бірге осы жұмысы арқылы балалардың бойында жан-жануарларға деген аялы көзқарасты дамытуға,бос уақытты тиімді пайдалануға шақырған. Және өзінің кішкентай жүрегінен шыққан балаң ұсынысын да білдіре алған.

Мектеп әкімшілігі 2ә сынып оқушысы Салдуова Фатима Еркінбекқызының «Үй жануарларымен дос болудың бала тәрбиесіне әсері» тақырыбындағы жұмысына оң баға беріп,аудандық ғылыми –жобалар сайысына ұсынады.

Жетекшісі: бастауыш сынып мұғалімі Бектурсинова Ардақ

Автор пікірі

«Үй жануарларымен дос болудың бала тәрбиесіне әсері» тақырыбына жазылған бұл ғылыми жобамда өзімнің екі айлық кезінен асырап алған мысығымның өсу кезеңін, дамуын зерттедім. Мысығымды ұдайы бақылай жүріп адамдар ау баста қалай және неліктен мысықтарды қолға үйретті екен, мысықтың қандай түрлері бар екен, мысықтың адамға тағы қандай пайдасы мен көмегі бар екен деген сұрақтар туындады. Сосын осы сұрақтарыма жауап алу үшін түрлі журналдарды, интернет беттерін ақтарып, сұрақтарымның жауаптарын таптым. Бұдан кейін әр кезең сайын мысығымның салмағын, бойын өлшей отырып және мінез-құлқындағы өзгерістерді кестеге түсіре отырып, интернет беттерінде берілген мысықтардың даму кестесін өз мысығымның даму кестесімен салыстырып жүріп, мысығымның дұрыс өсіп-жетіліп келе жатқанына көзім жетті. Мысығымды үнемі бақылай отырып ол өте ақылды, саналы тіршілік иесі екенін де аңғардым.

Көптеген құрбы-құрдастарымның ұялы телефондар мен планшеттердегі «Том» атты мысықпен ойнайтыны, ал шынайы жан-жануарларды жақсы көру, оларға көңіл бөлу, оларды аялау сияқты қарапайым адами қасиеттерден алшақтап бара жатқаны бәрімізге белгілі. Сол себепті осы ғылыми жобамды өзім сияқты балаларға ұялы телефондардағы жан-жануарлармен ойнаған денсаулыққа зиянды екенін, ал мысық сияқты үй жануарын дұрыс күтіп-баптап асырайтын болсаң оның баланың дамуына өз үлесін қосатынын дәлелдеп беруге тырыстым.

Аңдау хат

Менің бұл зерттеушілік жұмысымның мақсаты:

-мысықты қолға үйрету тарихын және түрлері туралы мәлімет жинастыру; мысығымның өсу кезеңіндегі іс-әрекетін, өзгеруін бақылау арқылы оған менің үйімде тұру жайлы ма екендігін анықтау; саналылығы туралы қорытынды шығару; құрбы-құрдастарыма ұялы телефондар мен планшеттерде өмір сүретін мысықтарды емес шынайы мысықты жақсы көру керектігін насихаттау;

Міндеттері:-интернет желісін, әдебиеттерді оқу арқылы мысықтың қолға үйретілуі және түрлері туралы мәлімет жинастыру.

-өз мысығыма ұдайы бақылау жүргізу.- жиналған мәліметтер бойынша қорытынды шығару.

Болжам:-осы жобамда қызықты да пайдалы мәліметтерді айта отырып, құрбы-құрдастарыма оларды саналы тіршілік иесі ретінде құрметтеу және жақсы көру керектігін түсіндіргім келеді; ал жалпы адамзат атаулы оларды өздері қолға үйреткендіктен олар үшін жауапты екендіктерін естеріне салу.

Зерттеудің өзектілігі: балалар тарапынан жан-жануарларға деген сүйіспеншілікті ояту

Зерттеу объектісі: өзімнің «Тұмар» атты мысығым.

Зерттеу жаңалығы: зерттеу барысында интернет желісін, әдебиеттерді оқу арқылы мысықтың қолға үйретілуі және мысық түрлері туралы мәлімет жинастырдым.Кішкентай кезінен асырап алған мысығыма ұдайы бақылау жүргіздім. Оның даму кестесін құрдым және оны салыстырдым. Қазіргі ұялы телефондар мен планшеттерде өмір сүретін «Том» атты мысықпен ойнауды және шынайы мысықпен ойнауды салыстырып, алғашқысының зиянды екенін және соңғысының пайдалы екендігін дәлелдедім.

Зерттеу нәтижесі:жиналған мәліметтер бойынша қорытынды шығардым.

Мазмұны1.КІРІСПЕ1.1 Асыранды мысықтар туралы мәлімет

2.Негізгі бөлім

2.1.Мысықтарды қолға үйрету тарихынан

2.2.Асыранды мысық түрлері2.3.Үй мысығының ерекшеліктері

2.4..Ғылым мен медицинада мысықты пайдалану. 2.5.Мысықтар туралы қызықты мәліметтер3.ҚОРЫТЫНДЫ

3.1.Мен жүргізген зерттеулер 4.ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

Кіріспе

Ауылда да, қалада да үйлерінде мысық ұстайтындар көп. Олардың кейбіріне мысық үйіне тышқан жоламауы үшін қажет болса, екіншілері мысықты өзіне серік етеді, үшіншілеріне асыл тұқымды, ерекше түр-сипаттағы мысық үйіне көрік, тұрмысына сән беруі үшін керек. Тіпті, мысықты қан қысымын басу тәрізді емдік шаралар, түрлі апат, тылсым күштерден хабар алып, сақтану үшін де ұстайтындар көп. Сонда кәдімгі үй мысықтарының таңғажайып қасиеттерге ие болғаны ғой.

Менің Тұмар есімді мысығым бар.Ол менде қайдан пайда болды дейсіздер гой? Мен бірде нағашымның үйінен осы бір кішкентай тіршілік иесін көрдім де, қаладым.Өзі кіп-кішкентай,бірақ сондай сүйкімді болды.Міне, содан бері ол менің сенімді досыма айналды.Мен оны,ол мені жоқтап тұратын болдық.Мектептен келерде үйдің алдынан шығып күтіп алады,құдды адамдар секілді.Мен оған мезгілімен тамағын беремін,жуындырамын. Өзіме әжем қандай жағдай жасаса,менде сол секілді Тұмарға барлық жағдайды жасап қойғанмын.Өзіне ыңғайлы жататын орын,тамақ ішетін ыдыс,астына төсеніш ,дәрет ететін ыдыс дегендей.Кейде таңғаламын,дауысым жылы шықса,алдыма келіп жата қалады,онысы еркелегені.Ал дауысым сәл қатты шықса,оны да түсіне қояды.Өзі сондай ақылды.Тығылып қалсам,қалайда тауып алады.Бір күні мысығыма қарап отырып,осы екеумізді жақындастырып тұрған не? Неліктен мысықты адамдар қолға ұстайды? Мысықтың қаншалықты пайдасы бар? Олармен жақын болу немесе дос болудың бізге тигізер пайдасы не? деген ойлар мені мазалады.Сүйтіп осы тақырып төңірегінде іздене бастадым.

Алдымен интернет желісінен асыранды мысықтың арғы тегі,олардың түрлері, оларды қолға үйрету жолдары,медицина саласында мысықты кеңінен қолдану және мысықтар туралы көптеген өзіме таныс емес төмендегідей мәліметтермен қанықтым.

1.1 Асыранды мысықтың арғы тегі ливиялық мысық болып саналады, оны Африка тұрғындары бұдан 5 мың жыл бұрын қолға үйреткен. Қолға үйретілген басқа жануарларға қарағанда мысық арғы тегінен онша өзгере қоймаған, сондықтан мысықтың қолтұқымдары көп емес. Мысықтың денесінен бас, мойын, тұлға, құйрық, алдыңғы және артқы аяқтарды ажыратуға болады. Аяқтары тұлғасынан екі жаққа тарбимай, тұлғаны тік көтеріп тұрады.Дене ұзындығы 46-191 см , құйрығы 15-91 см. Қуйымшағы шоқтығынан жоғары. Тырнақтары тартылған (суматр мысығынан басқаларында).Еркектері мауығу кезінде қатты таласып, ұрысып, шулайды.Кейбір түрлері жылына 2 рет тұқым береді. Күшіктері (3-4 ұялас балалары болады) дәрменсіз, соқыр туады. Жыртқыштар ұсақ омыртқалылармен, балықпен қоректенеді. Мысықтың басында екі құлақ қалқаны көрінеді. Бұл - оған тән ерекшелік. Қарашығы жарық сәулесінің күшіне қарай өзгеріп тұратын бадырайған үлкен көз, қабағы мен үстіңгі ерніндегі ұзын қылшық, ешқандай түгі жоқ тақыр мұрыннан екі танау тесіктері көзге түседі. Мысық - өте саққұлақ жыртқыш. Қорегін аулағанда дыбысын сездірмей, саусақтарының ұшындағы тырнақтарын майлы табанына жасырып алып, білдіртпей жүреді. Ол алдымен жер бауырлап, лезде арқасын бүге

2.1.Мысықтарды қолға үйрету тарихынан

Зерттеушілердің болжамы бойынша, жабайы мысықтарды қолға үйрету осыдан кемінде 5 мың жыл бұрын басталған. Негізінен, үй мысықтарының арғы тегі Либия мысығы болып саналады. Ең қызығы, ертедегі Египетте мысық қасиетті хайуан деп есептеліп, бальзамдалып, саркофагтарда жерленген. Мысықтарға ұқсас жыртқыш аңдарды мысықтәрізділер деп атайды. Олар жыртқыштар отрядының бір тұқымдасына жатады. Қазба қалдықтары жоғары олигоценнен белгілі бұл мысықтәрізділер жер бетінде кеңінен таралған. Тек Австралияда, Антарктидада, Жаңа Гвинеяда, Мадагаскарда, Сулавесиде, Гренландияда, тағы да басқа бірнеше аралдарда кездеспейді. Жер бетінде тек қана мысықтардың сексенге жуық түрлері тіршілік етеді. Олар: басы үлкендеу біткен, кержік танау, барақ жүнді парсы мысығы, дене тұрқы сыптығыр, түгі тарғыл жолақтанып келген король мысығы, Ман аралының шолақ құйрық мысығы, сібір мысығы, тықыр жүнді еуропа мысығы, түрік және сиам тобына жататын – сиам, бирман, абиссин мысықтары. Мұның сыртында мысықтар түр-түсі, мінез-дағдысы, көз жанарының түсі және басқа да белгілері бойынша ажыратылып, аталады. Көптеген елдерде мысыққұмарлар клубтары жұмыс істейді. Мұнда мысықтар тегі, түр-түсі бойынша арнайы кітаптарға тіркеліп,

2.2.Асыранды мысық түрлері

Мысықтар – ең сүйікті үй жануарларының бірі. Оларды қолда ұстап, ермек ету көптеген адамның арманы. Алайда, бұл жануарлардың да өзіндік түрлері мен оғаш қылықтары да жетіп артылады. Бірі қожайынына ұзақ уақыттан кейін үйренсе, енді бірі кекшіл болады. Сонымен әртүрлі мысықтың қанадай мінезі мен қызықтары бар екендігін тізімдеп көрейік.

Экзотикалық мысық. Қожайынының қолынан түспейтін, әрқашан тыныш әрі жұмсақ жүнді мысықтың түрі. Бұл жануар өзіне бірден барлық адамды жақын тартып тез арада ойнап кетпейді. Тіпті қожайынының өзін ұзақ уақыт бақылап, өзі сенімді болғаннан кейін барып ойнай бастайды. Сіз мысықтың бұл түрін таңдағаныңызбен, ол да сізді ұзақ уақыт назарда ұстайды.

Британдық ұзын жүнді мысықтар. Балалар үшін ең жақсы жануар болып есептелінеді. Сәбилер мұндай үрпек жүнді мысықтарды қатты жақсы көреді. Себебі оларды ойыншық ретінде пайдаланады. Олардың сабыры мен жақсы мінезі қожайындарына бірден ұнай кетеді. Мұндай мысықтар тіпті итпен де және өзге жануарлармен де жылдам тіл табысып кетеді.