Үйде оқитын баламен жұмыс жоспары, 1 сынып

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

Ы. АЛТЫНСАРИН АТЫНДАҒЫ ҰЛТТЫҚ БІЛІМ АКАДЕМИЯСЫ

ТҮЗЕТУ ЫРҒАҒЫ

Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) оқушыларға арналған

бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін

оқу бағдарламасы

Астана

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрінің 2013 жылғы 3 сәуірде №115 бұйрығымен бекітілген.

Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2013 жылы 10 сәуірде № 8424 тіркелген.

Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрінің 2015 жылғы 18 маусымдағы №393 бұйрығымен оқу бағдарламасына өзгерістер мен толықтырулар енгізілді.

Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2015 жылы 14 шілдеде № 11659 тіркелген.

Түзету ырғағы: Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) оқушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін оқу бағдарламасы – Астана: Ы. Алтынсарин атындағы ҰБА, 2015. – 12 б.

© Ы. Алтынсарин атындағы

Ұлттық білім академиясы, 2015.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің2015 жылғы «18» маусымдағы

№ 393 бұйрығына 18 – қосымша

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің2013 жылғы 3 сәуірдегі

№ 115 бұйрығына 123-қосымша

Есту қабілеті бұзылған (естімейтін) оқушыларға арналған бастауыш білім беру деңгейінің 0-4 сыныптары үшін «Түзету ырғағы» пәнінен типтік оқу бағдарламасы

1. Түсінік хат

1. Оқу бағдарламасы Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 23 тамыздағы №1080 қаулысымен бекітілген Орта білім берудің бастауыш мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына сәйкес әзірленген.

2. Естімейтін балаларда оқу мен іс-әрекеттің қалыптасуы, өзін-өзі реттеуі жоғары психикалық қызметтердің: есте сақтауы, зейіні, ойлауы, елестетуі мен сөйлеу тілінің жеткіліксіз дамуы аясында жүзеге асады. Сондықтан есту қабілеті зақымдалған балаларға арналған мектептер мен сыныптарда оқу жоспарына «Түзету ырғағы» пәнін кіріктірудің қажеттілілігін көрсетеді.

3. Естімейтін балаларға арналған «Түзету ырғағы» пәнінің мақсаты – ішкі және сыртқы жағдайларға бейімдей отырып, негізгі бұзылыстардың орнын толтыруға бағытталған керекті негізгі қимылдарды үйрету, музыкаға деген құштарлығын арттыру, музыканың әртүрлі жанрларын түсініп, есту қабілетін дамыту, сол арқылы эстетикалық сезімдерін тәрбиелеу. Сонымен қатар оқушылардың музыкалық мәдениетін қалыптастырып, көркемөнер мен шығармашылық қабілеттерін дамытады.

4. «Түзету ырғағы» сабағын жүргізу - музыка тыңдау, ән айту, музыкалық қимыл жасау, би билеу, музыка аспаптарында ойнау және т.б. іс-әрекет түрлерінен құралады. Ән айту барысында балалардың дауыс ерекшеліктері ескеріледі. Сондықтан хормен орындауға үйретудің алғашқы кезеңінде балалардың ән айту тәртібінің сақталуы жіті қадағаланып, ән айту барысында тынысты үнемді пайдалану тәсілі мен есту қабілетін дамытатын вокалдық тапсырмалар беріледі.

5. «Түзету ырғағы» пәнінің негізгі міндеттері:

1) пән арқылы естімейтін балалардың қоғамдық мәдениетін дамыту;

2) музыкалық білімдеріне сүйене отырып, естімейтін оқушылардың Отанға деген сүйіспеншілігін, эстетикалық көзқарасын тәрбиелеу;

3) естімейтін балалардың шығармалық білімі, ақыл-ойы мен дене дамуына ықпал жасау;

4) есту қабілетін дамыта отырып, өз бетінше сөйлеуін қалыптастыру.

6. Бағдарлама бірнеше бөлімдерді қамтыған:

1) музыка арқылы негізгі қимылдарды үйрету;

2) музыканы тыңдап, қабылдауға үйрету;

3) өлеңді, әнді мәнерлеп айту;

4) фонетикалық ырғақты пайдаланып, сөйлеу тілі дағдыларын қалыптастыру;

5) сөздік материал;

6) сөйлеу тіліне қойылатын талаптар.

7. «Түзету ырғағы» пәнінің оқу жүктемесі типтік оқу жоспарына сәйкес төмендегідей бөлінген:

1) дайындық сыныбы – аптасына 1 сағат, барлығы 33 сағат;

2) 1 сынып – аптасына 1 сағат, барлығы 33 сағат;

3) 2 сынып – аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат;

4) 3 сынып – аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат;

5) 4 сынып – аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат.

8. «Түзету ырғағы» пәні келесі оқу пәндерімен байланысты:

1) «Қазақ тілі», «Орыс тілі»: қазақ және орыс тілдерінде әндерді үйрену арқылы сөздік қорлары толығады; қазақ әндерін орындау арқылы қазақ тіліне тән дыбыстармен жұмыс жасалады;

2) «Бейнелеу өнері»: ән айту мен билеу кезінде бейнелік туындыларды қолданады;

3) «Дүние тану»: өмірлік тәжірибені қолдану, музыкалық туындылармен жұмыс барысында экскурсия материалдары; музыкада кездесетін қоршаған әлемдегі жануарлар мен тұрғылықты жерлерді аталуы, табиғат үлгілерінің қатынасы;

4) «Математика»: қарапайым математикалық түсініктер, қозғалыстарды талдаудағы білімдер мен ұғымдар (жоғары-төмен секіру, кең және тар адымдау...), музыкалық туындылардағы ырғақтық суреттерді құрастыру (метр, ырғақ, әдеп, буындар саны, шумақтар саны және т.б.);

5) «Дене шынықтыру»: негізгі қозғалыстың (иілу, бүгілу, тербелу....) дене шынықтыру бағдарламасына сәйкес музыкамен өткізілуі.

9. Музыкалық ырғақты тыңдау мен қабылдау аталған пәндерді жете түсінуге мүмкіндік туғызады. Басқа сабақтармен қатар түзету ырғағы сабақтарында да есту арқылы, көріп-есту арқылы қабылдау, дыбыстарды қадағалап дұрыс айтуды талап ету жұмыстары іске асыруы аса қажет.

2. Оқу пәнінің дайындық сыныптағы базалық білім мазмұны

10. Музыка арқылы негізгі қимылдар үйрету:

1) гиманстикалық және би қимылдарын музыка ырғағымен эмоциональды көңіл-күйді білдіріп, мұғалімнің көрсетуімен орындау;

2) жай гинастикалық қимылдарды (еңкею, басты, денені бұру, қолды әр түрлі жағдайда сезу, бүгу, т.с.с); жай сапқа тұру (қатар-қатар, дөңгелене);

3) би элементтерін үйрену. Музыка ырғағына сай ойындар ойнау. Музыканы тыңдап, қимылдарды музыкаға сай өзгерте білу; музыканың (қатты, жай, баяу) айтылуын ажырата білу.

11. Музыканы тыңдап, қабылдауға үйрету:

1) есту арқылы музыканың басталуын және аяқталуын ажырата білу;

2) есту арқылы қатты, тез музыкаларды ажырата білу;

3) есту арқылы (көңілді, көңілсіз) музыканы ажырату;

4) шағын музыкалық қойылымдарды тыңдап (көңілді, қайғылы) түрлерін, динамикасын, темпін ажырата білу.

12. Өлеңді, әнді мәнерлеп айту:

1) өлеңді тыңдауға үйрету;

2) 2-3 буынды өлеңдерді музыка ырғағымен айта білуге үйрету;

3) өлеңді жай, асықпай қарапайым дауыспен айтуға үйрету.

13. Фонетикалық ырғақты пайдаланып, сөйлеу тілі дағдыларын қалыптастыру:

1) 4-5 буынды сөздерді, 4-5 буынды қысқа сөйлемді, сөз тіркестерін дұрыс тыныстан бөлмей айта білу;

2) дауыс күшін, биіктігін және тембрін қайталап айта білу;

3) есту арқылы, ырғақтық-интонациялық сөйлеу қалпын сақтап, қайталау;

4) оқушының сөздік тіліндегі бар дыбыстарды, дыбыс тіркестерін сөздік материалдарда бекіту;

5) дауыспен айтылатын дауыссыз дыбыстарды (м, н, в, л, р) естіп қабылдау.

3. Оқу пәнінің 1-сыныптағы базалық білім мазмұны

14. Музыка арқылы негізгі қимылдарды үйрету:

1) гимнастикалық және би қимылдарын музыка ырғағымен эмоциональды көңіл-күйді білдіріп, дұрыс орындау;

2) мұғалімнің бұйрығына сәйкес адымдарын соза, қысқарта алып, тез, жиі басып жүру, жүгіру, орындықтардан, доптардан, үйілген төсеніштен аттап жүру, жүгіру, аяқтың ұшымен жүру, жүгіру, бірін-бірі қуалай жүгіру. Доппен, шеңбермен әртүрлі қимылдар жасау; бір аяғымен тұра білу;

3) музыка ырғағына сай аяқ, қол, дене иықтарымен әртүрлі қимылдар жасау, өз беттерімен билей білу; музыканың басталу және аяқталу ырғағына сәйкес, берілген қимылдарды өзгерту;

4) екі қолды желкеге ұстап жоғары созылу, екі қолды иыққа қойып, шынтақты айналдыру; қолды кеуде алдына ұстап тік тұрып, кеудені оңға, солға бұрып артқа серпу; қолды екі жаққа көтеріп, алға, артқа бірдей айналдыру; басты оңға, солға жай айналдырып бұру;

5) кеудені оңға-солға бұру, еңкейіп, шалқайып оңға, солға бұру; аяқты тік ұстап алға, жанға, артқа көтеру; қолды жерге тіреп, кеудені көтеру, аяқтың ұшымен бірнеше рет қатарынан көтерілу, аяқты кезек алға көтеріп, кезек айналдыру; аяқты алға-артқа созып, отырып, тұра білу. Жалауша, шеңбер, таяқшамен отырып, тұрып жаттығулар жасай білу;

6) музыка ырғағымен қол шапалақтап, әр түрлі қимылдар жасай білу;

7) би элементтерімен таныстыру, үйрету;

8) жай жүру. Оңға адымдау (жай, тез). Бір аяғымен кезек-кезек жер тебу және кезекпен оң және сол аяғымен қимылды қайталау. Оң жағымен айналу (екі қолын көтеріп);

9) қыздар орамалды қолдарына ұстап, көтеріп қимылдар жасау. Орамалды оңға, солға жоғары, төмен түсіру;

10) екі-екіден айналу;

11) би көрсету арқылы өз бетінше, айналып билеу, қуыршақпен билеу, екі-екіден билеу;

12) музыка ырғағымен ұлттық ойындар ойнау.

15. Музыканы тыңдап, қабылдауға үйрету:

1) есту арқылы қатты дауыспен берілген музыканы тез, жай, баяу, музыка темпін қабылдап, ажырата білу;

2) домбыра, даңғара, фортепиано, бубеннің, тағы басқа музыкалық аспаптардың дыбыстарын қабылдай білу;

3) музыка ырғағымен ойындар ойнау;

4) музыканың жеңіл, көңілді, қайғылы характерлерін түсініп, айта білуі керек.

16. Фонетикалық ырғақты пайдаланып, сөйлеу тілі дағдыларын қалыптастыру:

1) буын, сөз, сөз тіркестерін, сөйлемдерді дауыс ырғағына, екпініне келтіріп, дұрыс тыныстап айта білу;

2) дауыс биіктігін, күшін, тембрін дамыту;

3) дауыс күшіне (жоғары, төмен, баяу) және дауыс биіктігіне байланысты (биік, төмен, дұрыс) дауысты өзгертіп, көңіл-күйін білдіріп айту;

4) есту арқылы ырғақты-интонациялық сөйлеу қалпын қабылдап, қайталау;

5) сұраулы, хабарлы, лепті сөйлемдерді дауыс ырғағына, екпініне келтіріп айту және орфоэпиялық ережелері қолдана білу;

6) оқушының сөздік тіліндегі бар дыбыстарды, дыбыс тіркестерін сөздік материалда бекіту.

4. Оқу пәнінің 2-сыныптағы базалық білім мазмұны

17. Музыка арқылы негізгі қимылдар үйрету:

1) би қимылдарын музыка ырғағымен эмоциялық көңіл-күймен дұрыс орындау;

2) тік тұрып, жүресінен, аяқты созып, малдасын құрып отырып, тізерлеп тұрып, құрсау, доп, таяқша, серіппе, жіптермен қол, иық, дене, аяққа арналған жаттығулар жасау;

3) қолды жоғары-төмен сермеу; аяқтың ұшына көтеріліп, созылу; қолды иыққа қойып, аға, артқа айналдыру; қолды екі жаққа созып, кеудені оң-солға иілу; аяқты кезек сермеп, тізені бүгіп, солға көтеріп, отыру, тұру, қолды сермеп көмектесіп, бір аяқпен, екі аяқпен секіру, қолды кеуде астына ұстап етпетінен жатып, қолдың күшімен денені тік ұстап, көтерілу; оңға-солға аунау; екіден тұрып, жіп ұстап, шеңбер жасап тұрып, жаттығу жасау; қолды шапалақтап бірнеше отырып, тұру;

4) би элементтерімен танысу, үйрету;

5) секіріп аттау. Оңға, солға (тез, жай) секіріп аттау; жай аттау, кезекпен аттау; бір аяқпен, кезек екі аяқпен жерді тебу;

6) қазақ халқының билерінің қарапайым қимыл түрлерін жасау; жұппен әсем жүру әдісін білу;

7) музыка ырғағымен ойындар ойнау. «Қара жорға», «Шөжелерім»; доппен, шеңберлеумен эстафеталық ойындар ойнау (музыка ырғағына сай).

18. Музыканы тыңдап, қабылдауға үйрету: