Үйкеліс және сырғанау үйкелісі сабақ жоспары

Сабақ №11

Сабақ тақырыбы: Үйкеліс. Сырғанау үйкелісінің заңдары

Сабақ мақсаты:

1. Білімділік – білім алушылардың сырғанау үйкелісінің заңдарымен танысу және үйкеліс есептеулерін есептеу арқылы қасиеттерін саралау;

2. Дамытушылық – білім алушылардың логикалық ойлау қабілетін және ғылыми көзқарасын дамыту; өз мамандығына деген қызығушылығын арттыру;

3. Тәрбиелік – ортада (сабақта) өзін дұрыс ұстауға, болашақта жақсы маман иесі болуға тәрбиелеу.

Сабақ түрі: дәрістік

Сабақ көрнекілігі: интерактивті тақта, есептеуге қажетті нұсқаулықтар

Сабақ барысы:

1. Ұйымдастыру кезеңі(5 мин)

1. Білім алушылармен сәлемдесу,

2. Бөлмесінің сабаққа даярлығын тексеру,

3. Білім алушыларды түгендеу.

2. Үйге берілген тапсырманы тексеру(20 мин)

1. Күштің өске қатысты моменті

2. Қос күш теориясы. Қос күш. Қос күш моменті

3. Күштердің әртүрлі жүйелерінің тепе-тендік шарттары. Теңәсерлі күштің моменті туралы теорема

3. Жаңа тақырыпты түсіндіру(меңгерту 35 мин)

Жылжытушы күш өскен сайын үйкеліс күші -тің сан шамасы бастапқы уақыт t0 -ден дене қозғалысқа келе бастағанға дейінгі уақыт аралығында арта түседі. Үйкеліс күшінің өсуі дененің тыныштық күйінен шығып, енді ғана жылжи бастайын деген сәтке дейін жүреді. Осы сәтке сәйкес келетін үйкіліс күшінің мәні ең үлкен шамаға жетеді. Сондықтан оны деп белгілейді. Сонымен тыныштық кезіндегі үйкеліс күші -тің модулі (тыныштық үйкелісі) нөлден бастап max дейін өседі, яғни:

0 ≤ F ≤ Fmax (1.29)

2. Тыныштықтағы сырғанау үйкеліс күшінің максимальды мәні нормальдық қысымға (нормальдық реакцияға) пропорционал болады:

Fmax = f0N (1.30)

Сырғанау үйкелісінің коэффициенті f0, үйкелісетін беттердің материалына және олардың қазіргі физикалық күйіне (кедір-бұдырлығына, ылғалдылығына, температурасына т.б.) тәуелді болады. Оның сандық мәні тәжірибе жасаумен анықталады (1.32-сурет).

А денесі В денесінің бетімен қозғалған кезде сырғанау үйкелісі пайда болады. Оны сырғанаудың қозғалыстық, немесе динамикалық үйкелісі деп атайды. Ол күштің шамасы нормаль қысымға тура пропорционал болады, яғни:

F = fN. (1.31)

Мұндағы f сырғанау үйкелісінің динамикалық коэффициенті. Ол да статикалық коэффициент f0 сияқты үйкелісетін денелердің материялдарына және олардың беттерінің өңделу дәрежесіне, температурасына, майлануына тәуелді болып келеді. Сонымен қатар, ол дененің салыстырмалы…