Ұлттық бірыңғай тестілеуге психологиялық дайындық бағдарламасы

Білім және ғылым министрлігі

Атырау облысы

Қызылқоға ауданы

Сағыз селосы

Оқушыларды ҰБТ-ға психологиялық тұрғыдан дайындау

Дайындаған: Жексенова Әйгерім

БАҒДАРЛАМА

элективті, қолданбалы курс

мектеп және оқушы компонентерін ұлттық біріңғай тестілеу алдында психологиялық жан-жақты зерттей отырып дайындауға, оқытуға арналған

11-сыныптарға арналған

(аптасына 1 сағат, барлығы 34 сағат)

Түсініктеме хат мазмұны

«Оқушыларды ҰБТ-ға психологиялық тұрғыдан дайындау»элективті курсы оқушылардың өзін-өзі басқаруға, өзін-өзі бағалауға, өзінің қабілеті мен таным деңгейін қалыптастырады. Стреске қарсы тұруына, сенімділікке, күш-жігерлілікке тәрбиелейді.

Психодиагностикалық, психокоррекциялық, психопофилактикалық бағытта зерттеу жұмыстары қаншалықты кең болса, олардың әдістері де соншалықты көп. Мысалы: мұғалім оқушылармен кейбір диагностикалық зерттеулерді, коррекциялық (түзету) жұмыстарды жүргізе алады. Осы психологиялық бағыттарды оқушыларды ҰБТ-ға дайындау кезінде кеңінен қолдануға болады. Сынып жетекшісі оқушының мінез - құлқын, әсіресе темпераментін анықтау керек. Арнайы берілген балалардың темпераменттік шкалалары бойынша әр оқушының ата-аналарының жауабына қарай оның темпераментін анықтауға болады. ҰБТ-ты тапсыру оқушы үшін үлкен стрес. Сондықта сынып жетекшісі алдын ала әр оқушының, Э.Ховардтың тестерін пайдаланып, стреске төзімділігін анықтап, ақыл-кеңес беруге мүмкіндігі бар. Сондай-ақ Л. Вассерман, С. Спилбергер сияқты ғалымдардың тестерін пайдаланып, оқушының жүйке жүйесінің тозу, өзін - өзі бағалау деңгейін анықтайды. Әрине бұл тесттер оқу жылы ішінде кем дегенде үш рет жүргізіліп, мониторинг жасау арқылы әр оқушыға пайдалы кеңес беру үшін пайдаланылады.

Бағдарламаның мақсаты:

Ұлттық бірыңғай тестілеуге дайындық кезеңіне оқушылардың мінез-құлық стратегиясы мен тактикасын өңдеуін, өзін-өзі реттеуін, өзін-өзі бақылауға дағдыландыруын және сенімділігін арттыруын жүзеге асыру

Бағдарламаның міндеттері:

1. Стреске қарсы тұруын арттыру;

2. Сенімді мінез-құлық дағдысын арттыру;

3. Эмоциялық ерік сферасын дамыту;

4. Эмпатия сезімін дамыту;

5. Ішкі резевтерді тірек етіп, өзін-өзі бақылау дағдыларын дамыту;

6. Іс әрекетін талдағанда, өз жауапкершілігін сезінуге көмектесі;

7. Конструктивті өзара әрекет дағдысына оқыту.

Бағдарламаның өзектілігі:

Маңыздылығы:

ҰБТ-ға әзірлік уақытында түлектердің өздерін ұстау әдіс-тәсілдерін ұйымдастыру, өздік бақылауды, өз-өздеріне сенімділікті арттыру.Жүктемегні көтере білуге машықтандыру. Күйзелу, абыржу, үрейлендіру сияқты стрестік жағдайлардың алдын-алу.

Қажеттілігі:

Бағдарламаның негізгі қажеттілігі қазіргі қоғамдық үдерісте бәсекеге қабілетті, логикалық ойлау қабілеті жақсы дамыған оқушылар даярлап шығару.

Р/с

Тақырып аттары

Сабақ саны

Түрі

Нәтижесі

Мектеп бітіруші түлектердің мәліметтерін жинақтау

Мәлемет жинақтау

Оқушылар туралы мәлімет алынады

Оқушылардың әлеуметтік жағдайын зерделеп, ата-аналар жиналысын өткізу.

Жиналыс

Оқушылардың әлеуметтік жағдайы сараланды.

Оқушылардын жеке басының қасиеттерін және мінез -құлқын анықтау

Зерттеу

Жеке басының қасиеттерін зерттейді.

Оқушылардың таңдау пәндерін және пәнге деген қызығушылығын анықтау

Сауалнама

Пәнге деген қызыушылығы артады

11- сынып оқушыларына сынып жетекшілерімен бірлесе отырып, психологиялық-педагогикалық мінездеме

мінездеме

Оқушылардың темперамент типтері анықтайды.

Э.Ховардтың тестерін пайдаланып, стреске төзімділігін анықтау.

тест

Стреске төзімділігін анықтайды.

Оқушылар мен ата-аналарға психологиялық кеңестер беру

кеңес

ҰБТ – ға дайындалудың тиімді жолдарын меңгереді

«Мамандық-өмір таңдауы» сыр-сұхбат оқушылар мен ата-аналарға .

Сыр-сұхбат

Мамандыққа деген қызығушылығы артады.

«Мен және менің мамандығым» эссе жазу

Эссе

Оқушылардың шығармашылық қабілеті артады.

Депрессиялық деңгейдi анықтауға арналған тест.

Тест

Депрессиялық деңгейін анықтайды.

«Өзіңе сен! Сен ҰБТ-да жеңіске жетесің!»

Тренинг

Мектеп түлектерінің ҰБТ-ға дайындығын тексере отырып, қорқыныш пен іштей қинаған сезімдерден құтылуға, адал болуға психологиялық көмек көрсете отырып, өзін-өзі реттеуін, өзі-өзі бақылауға дағдыландыруын және сенімділгін арттыруын жүзеге асырады.

«Сіз стресті бағындыра аласыз ба?»

Сауалнама

Стресті бағындыра алды.

«Көтеріңкі көңіл-күй жанға қуат береді»

Тренинг

Оқушылардың эмоционалдық көңіл-күйін көтеру, шаршағандықтарын басу, жағымды психологиялық ахуал қалыптастыру.

Өз мәселеңді дұрыс шеше аласыз ба?

сауалнама

Баланың деңгейін анықтау

С. Спилбергер тестерін пайдаланып, оқушының жүйке жүйесінің тозу, өзін-өзі бағалау деңгейін анықтау.

тест

Оқушының жүйке жүйесінің тозу, өзін-өзі бағалау деңгейін анықталды.

З. Филипстің мектептегі мазасыздықты анықтауға арналған тесті.

тест

Мазасыздық деңгейін анықталды.

«ҰБТ және Мен»

Тренинг

Оқушылардың ҰБТ-ге дайындық кезіндегі сенімділігін, мінез-құлық, эмоциялық ерік сфера дағдысын психологиялық тұрғыда қалыптастыру, оқу-танымдық қабілеттерін арттырады.

«ҰБТ-дан жүрексінбе, жас түлек» тақырыбында мақала баспасөз беттеріне жариялау.

Мақала, кеңес

Психологиялық жаттығулар ұйымдастыру .

Жаттығу

«Баланың мамандық таңдаудағы ата-ананың рөлі»

Тренинг

Отбасында баланың өсіп жетілінуіне , денсаулығына қамқорлық жасау, нығайту , бекіту. Тазалық дағдыларын қалыптастыру.

-Еңбек сүйгіштікке, еңбекті қажетсінуге баулу баланың күнделікті өмірін мәнді ұйымдастыру тұрмыстағы, үй шарушылығындағы еңбекке құлшынысын арттыру өзіне - өзі қызмет ету дағдыларына үйрету.

-Отбасы мүшелерінің өзара дұрыс қарым-қатынасын, тіл табысып түсінісуін, бірін-бірі тыңдап, ата-ананы, туған туыстарын, жасы үлкендерді сыйлап, құрмет тұтуға үйрету.

«Сенім – менің серігім»

Тренинг

ҰБТ – ге деген оқушылардың бойында сенімділік қалыптасады

Емтихан алдындағы мінез-құлықтарын бақылап, психологиялық кеңестер беру.

Кеңестер

ҰБТ – ге деген қорқыныш пен іштей қобалжудан арылуға мүмкіндік береді

Мекетеп психологы тарапынан қолдау хат

Қолдау көрсету

Темпераментті анықтау

1 Мен өз ойымды кез-келген жерде:

А) Асықпаймын, ойланып барып айтамын;

Ә) Айтуға жасқанамын немесе ұяламын;

Б) Ашық, бүкпесіз айтып, қалаған уақытта сұрақ қоя аламын;

В) Жан сала түсіндіруге тырысамын, түсіндіре алмасам қиналамын.

2. Мен көпшілік ортада:

А) Өзімді-өзім көтеріңкі, көңілді сезінемін;

Ә) Өзімді бірқалыпты, байсалды ұстаймын;

Б) Тыныш қана көзге түспей отырамын немесе мүлде көпшіліктен

аулақ болуға тырысамын;

В Тынымсызданып кетемін, бірақ өзімді топтың лидерімін деп санаймын.

3. Бастаған істі:

а). Тез бітіруге тырысамын, уақытынан бұрын аяқтағанды ұнатамын;

ә). Асықпай, соңына дейін тиянақты орындаймын;

б). Өзіме сенімсіздік білдірсем, аяқтай алмаймын;

в). Басшылық жасап, бағыттап отырмаса, тез суып, тастап кетуім мүмкін.

4. Әр нәрсеге:

а). Қызықсам ішімде сақтаймын, бірақ көпке дейін әсерімді жоғалта алмай жүремін;

ә). Қызықсам да тез ұмытамын, келесі де басқа нәрсеге көңілім ауады;

б). Қызығамын, в). Көрсеқызарлығым жоқ.

5. Өзгеге жағдайымды түсіндіргенде:

а). Аптықпай, асып-саспай сөйлеймін;

ә). Жылдам, ым-ишаралармен, анық, түсінікті етіп жеткіземін. Паузалар мен интонацияларды сақтап сөйлеймін;

б). Тез, қызу, айналамдағылардың назарын бірден аудара сөйлегенді жақсы көремін;

в). Тиісті жағдайда ғана ақырын сөйлеймін, немесе ештеңе айтпай, ішіме сақтауым да мүмкін.

3. Бастаған істі:

а). Тез бітіруге тырысамын, уақытынан бұрын аяқтағанды ұнатамын;

ә). Асықпай, соңына дейін тиянақты орындаймын;

б). Өзіме сенімсіздік білдірсем, аяқтай алмаймын;

в). Басшылық жасап, бағыттап отырмаса, тез суып, тастап кетуім мүмкін.

4. Әр нәрсеге:

а). Қызықсам ішімде сақтаймын, бірақ көпке дейін әсерімді жоғалта алмай жүремін;

ә). Қызықсам да тез ұмытамын, келесі де басқа нәрсеге көңілім ауады;

б). Қызығамын, в). Көрсеқызарлығым жоқ.

5. Өзгеге жағдайымды түсіндіргенде:

а). Аптықпай, асып-саспай сөйлеймін;

ә). Жылдам, ым-ишаралармен, анық, түсінікті етіп жеткіземін. Паузалар мен интонацияларды сақтап сөйлеймін;

б). Тез, қызу, айналамдағылардың назарын бірден аудара сөйлегенді жақсы көремін;

в). Тиісті жағдайда ғана ақырын сөйлеймін, немесе ештеңе айтпай, ішіме сақтауым да мүмкін.

6. Мен болған оқиғаға:

а). Сабырлы қараймын, ұстамдымын;

ә). Ашуландырса, жылап қаламын, ренжітсе, көпке дейін ұмыта ұмыта алмай жүремін;

б). Тез ашуланамын, бірақ тез сабырға келемін;

в). Ашулануға тұрмайтын нәрсе деп қараймын.

Менің қозғалыс жағдайым:

А). Батыл, шапшаң қимылдаймын;

Ә). Кейде шапшаң, кейде орташа қимылдаймын;

Б). Баяу қимылдаймын;

В). Баппен қимылдағанды ұнатамын.

8. Ойымдағы орындалмаған жағдайда:

А). Жолым болмады деп қатты қынжыламын;

Ә). Ештеңе етпес, бүгін болмаса ертең болар;

Б). Салқынқанды қараймын;

В). Ашуымды өзгеден алуым мүмкін, немесе шыдамсызданып кетемін.

Кілті:

сұрақтар

сангвиник

флегматик

Холерик

Меланхолик

Б

А

В

Ә

А

Ә

В

Б

В

Ә

А

Б

В

Ә

А

Ә

А

Б

В

А

Б

Ә

В

А

Б

Ә

Б

В

А

Холерик- Тез қимылдайтын,аумалы-төкпелі, ұшқары қасиет, тұрақсыз,ұстамсыз,ашуланшақ, шыдамсыз, адаммен қарым қатынастарда тіке қатты кетеді, бірбеткей,жұмысты салдыр-салақтау істейді,қолын сермелеп бет-әлпетімен бейнелеп,тез жалынды сөз сөйлей алады,шапшаң,қимылы жылдам,тез өзгеруге бейім

Сангвиник- Сабырлы,жылдам,,көңілді,қуанышты,,іскер,және қуатты,,өз мүмкіншілігін қайта қарап, бағалап түзете біледі,жаңалықты тез түйсініп қабылдай біледі,жаңа жағдайларға тез үйренісіп,жылдам бейімделіп кетеді,жаңа істі тез қолға алады да қызықсыз болса одан тез айниды,әрқашанда сергек,жұмысқа қабілетті,,кейде асығыс шешім қабылдай салады,,кейде жасап жатқан жұмысын ұмытып кетеді.

Флегматик-Күшті, салмақты, сабырлы, тым байыпты, тітіркендіруге тиімді жауап қайтара алатын, іске тындырымды, жұмысын жүйелі жасай біледі, аз сөзді, боссөзділікті ұнатпайды, парасатты, өзін күте біледі, байыппен түсіндіре алады, төзімді,бастаған ісін аяғына дейін жеткізеді, өз күш қуатын босқа шашпайды, қандай жағдайда болсын қалыптасқан күн тәртібін жұмыс ретін қатаң сақтайды, жаңа жағдайларға баяу бейімделеді, жаңа ортаға баяу бейімделеді

Холерик- Әлсіз, тітіркендіріге баяу жауап қайтаратын қасиет Ұялшақ, жағдайлайларға абыржып не істерін білмейді, өз күшіне өзі сенімсіз,жалғыздыққа тез үйренеді, өзімен-өзі болғанды ұнатады, тез шаршайды, баяу, кейде сыбырлап сөйлейді, сезімге тез беріледі,өзіне де, өзгеге де жоғары талап қояды, тез ренжиді, жасқаншақ,тіл алғыш,өзін қоршаған көпшіліктің өзіне назар аударып көңілін аулағанын ұнатады

Жасөспірімдердің оқуға деген қызығушылығын анықтайтын сауалнама

Оқушының аты-жөні:______________________________________________

Cыныбы: ____________

Мақсаты: Оқушылардың оқу әрекетіндегі басты қызығушылықтарын анықтау.

Мектептегі оқуға деген өзіңнің қызығушылықтарыңды көрсет.Өз таңдауыңның астын сыз.

Менің мектепте оқу себебім:

Қызықты болғандықтан.

Ақылды және парасатты болғым келеді.

Ата-анам талап етеді.

Кейін өмірде өз орныңды таба білуге жеңіл болады.

Қазір барлығы оқиды, сол себепті оқимын.

Мұғалім ұнайды.

Оқу, оқуға түсу-мәртебе.

Сауатты болғым келеді.

Өз Отаныма пайдалы азамат болғым келеді.

Ой-өрісімді кеңейткім келеді.

Жақсы баға алу ұнайды.

Толық және терең білімге қол жеткізгім келеді.

Өз бетімше жұмыс істеуге үйренгім келеді.

Бұл-менің парызым.

Жеке оқушыға педагогикалық – психологиялық мінездеме

1. Оқушыға жалпы сипаттама

а) Фамилиясы, аты, туған жылы, үйінің адресі, мектебі, сыныбы

ә) Тұрмыс жағдайы, семья құрамы, күн тәртібі, денсаулығы

2. Оқу әрекеті

а) Сабақ үлгерімі, алып жүрген бағалары

ә) Оқушының оқуға, жеке пәндерге қызығуы

б) Оқуды дұрыс ұйымдастыруы, күн тәртібін сақтау, өз бетінше жұмыс істей білу, өзін-өзі бақылау т.б

Сабақта және сабақтан тыс кездегі тәртібі

3. Оқушының психикалық дамуы

а) Оқуға зейінділігі, зейіннің тұрақтылығы, зейіннің бөлінуі

ә) Оқу матеиалдарын есте қалдыру тәсілдері

б) Оқу материалына байланысты оқушының қиялының , фантазиясының дамуы

в) Ой мен сөз жүйелігі, сөздік қоры, ойлау операциясының (анализ, синтез, салыстыру, жалпылау) дамуы және жүргізілуі

г) Оқушының мінезі, темпераменті, ерік қасиеттері

д) Оқушының құрбыларының арасындағы беделі

4. Оқушының қоғамдық жұмысқа қатынысуы

а) Қандай қоғамдық жұмыстар атқарады?

ә) Үйірме жұмыстарына қатынасы

б) Қоғамдық пайдалы еңбекке қатынасы

5. Еңбегі (сабақ үстіндегі, қоғамдық жұмыста, мектепте, үйде)

а) Жұмысқа көзқарасы

ә) Еңбекке ептілігі, оны қалай орындайды?

б) Еңбектің қандай түрін қалайды?

6.Оқушының жеке басының ерекшеліктері

а) Қызығулары

ә) Қажеттілігі

б) Мұраты ( идеалы)

в) Дүниетанымы

7. Оқушыға психологтың ұсынысы