Ұлттық құндылықтарды координаталық жазықтықта кескіндеу

КООРДИНАТАЛЫҚ ЖАЗЫҚТЫҚТА ҰЛТТЫҚ ҚҰНДЫЛЫҚТАРДЫ КЕСКІНДЕУ

Чикинаева Г.С.

Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті

Алматы, Қазақстан

Аннотация: бұл ғылыми мақалада жалпы координаталық жазықтықта ұлттық құндылықтарды «Pascal ABC» программасын қолдана отырып, кескіндеп көрсету , жалпы координаталардың біздің өмірдеде кездесуі, олардың шығу тарихы, түрлері, ерекшеліктері мен координаталық жазықтықта нүте салу алгоритмі, аналитикалық геометрия жайлы кең көлемде жазып көрсетілген.Берілген тақырыпқа бағытталған мақсат– қазіргі инновациялық технологияны пайдаланып, Паскаль бағдарламалау тілінің көмегімен, қазақ халқының ұлттық құндылықтарын координаталық жазықтықта кескіндеу және суреттеу тәсілдерін үйрету болып табылады.Бұл мақала негізінде ұлттық құндылықтарды кескендеудің геометриялық және программалау жолдарын түсінуге болады.

Кілтті сөздер: координаталық жазықтық , Рене Декарт, координаталық түзу, координаталар жүйесі, Паскаль тілі, аналитикалық геометрия.

Ключевые слова: координатная плоскость, Рене Декарт, координатная линия, система координат, язык Паскаль, аналитическая геометрия.

Key words: coordinate plane, Rene Descartes, coordinate line, coordinate system, Pascal language, analytical geometry.

Қазіргі ХХІ ғасыр заманауи инновациялық, ақпараттық коммуникациялық және компьютерлік технологияларды кезеңінде цифрлық сауаттылықты арттыру, ең бастысы, оқу-тәрбие процесіне кіріктіру арқылы сапалы білімді, заманауи, жан-жақты, креативті, сонымен қатар рухани бай ұрпақты қалыптастыруға бағыттау ерекше орын алады. Алайда осы технологияларды іс-жүзінде пайдаланбас бұрын, геометриядағы координаталық жүйенің жан-жақты зерттеп, анықтап тоқталу қажет. Аналитикалық геометрия– геометрияның қарапайым геометрия бейнелерді (түзулер, жазықтықтар, қисықтар, екінші реттік беттер) координаттар әдістерінің негізінде алгебралық амалдар арқылы зерттейтін бөлімі.Координаттар әдісінің пайда болуы 17 ғ-да астрономия, механика және техника ғылымдарының дамуымен тығыз байланысты. Координаттар әдісі мен аналитикалық геометрияның негіздері Р.Декарттың «Геометриясында» (1637) мейлінше толық және анық баяндалған.[1] Кординаталық түзу дегеніміз бұл санақ басы болатын О нүктесі және бірлік кесіндісі таңдап алынған, оң бағыты көрсетілген түзу. Координаталық жазықтық санақ басы О нүктесінде қиылысатын өзара перпендикуляр екі координаталық түзу тік бұрышты координаталар жүйесін құрайды. Сонда координаталар жүйес

Pascal ABC - бұл тікелей Паскаль тілі арқылы есептерді шешу және суреттер мен кесіндерді бейнелеуді Паскаль тілі арқылы жүзеге асыратын және оны сақтап, демонстрация жасауға, кодтарын түзетіп көрсетуге мүмкіндік беретін бағдарлама. Паскаль тiлiн 1968 – 1971 жылдары швейцариялық ғалым Никлаус Вирт оқып – үйренуге қолайлы программалау тілі ретінде ұсынған болатын. .[3]

Паскаль тілі бағдарламасының артықшылықтары, тиімділіктері:

Паскаль тiлi өзінің қарапайымдылығының және тиiмдiлiгiнің арқасында дүние жүзіне тез таралған болатын;

Қазiргi кезде барлық дербес компьютерлер осы тілде жұмыс iстей алады;

Паскаль тiлiнде жазылған программаның дұрыстығын компьютерде тексеру және жiберiлген қатенi тузету оңай;

Қате болса бірден айтылып, тіпті қызыл сызықпен қай жерде қате кеткені көрсетіліп тұрады;

Сонымен қатар бұл программада салынған әр объектіні әртүрлі түспен бояу және анимация қосу мүмкіндіктері бар;

Қазiргi кезде Паскаль кез келген күрделі есептерді шығара алатын, кең таралған стандартты оқу тіліне айналған;

Паскаль тіліндегі программалар белгілі бір мәселені, есепті шешуге мүмкіндік береді.

Pascal ABC программасындағы графика. Pascal ABC бағдарламасында графиктік процедураларды енгізу үшін GraphABC модулі қолданылады, арнайы процедуралар мен функцияларды пайдаланып нүкте, түзу, шеңбер, тікбұрыш және басқа фигураларды салуға болады.

«uses GraphABC» бағдарламаның бірінші түсінігі, графиктік режімді орнатады.

SetPixel(x,y,color) - (x,y) координатасы бойынша color түспен нүкте салады. Line(x1,y1,x2,y2) - (x1,y1) нүктесінен (x2,y2) нүктесіне дейін түзу кесіндісін салады.

SetPenColor(color) - color түсі бойынша қаламның түсін орнатады..

SetPenWidth(n) - n нүктеге тең қаламның қалыңдығын орнатады.

Rectangle(x1,y1,x2,y2) - (x1,y1) ,(x2,y2) коорд. бойынша тікбұрыштар салады. FloodFill(x,y,color) -(x,y) нүктесінен бастап color түспен ауданды бояйды.

SetBrushColor(color) – тұйық ауданды бояйды.

Ellipse(x1,y1,x2,y2) -(x1,y1) және (x2,y2) төбелері бойынша эллипс салады.