Ұлы даланың ұлы тұлғалары туралы мақала 11 сынып

Ұлы даланың Ұлы тұлғалары

Еуразия даласы деген атуға ие болған Ұлы дала ,қазақтың бай және жарқын тарихы көрініс тапқан жер. Ғасырлар бойы талай өркениеттер бой көтеріп, құлаған,халықтың, мемлекеттің өмір үшін күрескен, үлкен маңызға ие мекен болды. Ұлы дала халқы -осы аймақтың тарихын құруда шешуші рөл атқарып, тәуелсіздік үшін бой бермей күрескен күші мен төзімділігінің айғағы болып табылады.

Тәуелсіздік- әрбір адам мен ұлт аңсайтын негізгі құқық. Бұл сыртқы араласусыз немесе бақылаусыз шешім қабылдау және өзін-өзі басқару қабілеті. Ұлы дала халқы тәуелсіздікке жету жолында ұзақ та қиын жолды бастан өткерді, олардың автономия үшін күресінің тамыры терең мәдени болмыс, өзін-өзі сақтау, өзін-өзі билеуге ұмтылумен байланысты.

Тарих Ұлы даланың тәуелсіздікке ұмтылуының ең негізг і нақты дерегі. Ертедегі ескертепелердің бірі осы аймақты мекендеген көшпелі тайпаларға жатады. Ежелгі тайпалар сыртқы әскерлерге тойтарыс беріп, өз мекені деп атаған ұлан-ғайыр жайылымдарын қорғап, өздерінің өмір сүру салтын аямай қорғады. Өз тағдырының иесі болу ұғымы болу, олардың мәдениетіне тереңнен сіңген.

XII ғасырда Ұлы дала өзінің ең үлкен сынақтарының бірі – Шыңғыс хан бастаған моңғол шапқыншылығына тап болды. Моңғолдар ұлан-ғайыр жерді жаулап алып, адамзат тарихындағы ең үлкен империялардың бірін құрды. Дегенмен, моңғолдардың билігі кезінде де Ұлы даланың әртүрлі халықтары өзіндік ерекшеліктерін сақтай отырып,тәуелсіздікке ұмтылуды жалғастырды. Бұл XIV ғасырдың аяғында Тоқтамыс бастаған Алтын Ордаға қарсы көтеріліс сияқты моңғол билігіне қарсы көптеген көтерілістерде айқын көрінді. Ұлы даладағы тәуелсіздік үшін күрестің ең елеулі тарауларының бірі – XV ғасырда Қазақ хандығының құрылуы болды. Түркі тілдес көшпелі халық қазақтар өз тілін, салт-дәстүрін, тұрмыс-тіршілігін сақтай отырып, өз мемлекетінқұрды. Көршілес Ресей империялары, Цин Қытай және Парсы Сефевидтері тарапынан сыртқы қауіп-қатерге ұшырағанымен, қазақтар үш ғасырға жуық тәуелсіздігін сақтап қалды.

XIXғасыр Ұлы даланың тәуелсіздігіне тағы бір сынақ толқынын әкелді. Бұл өлке кең байтақ жері мен Даланың байлығын иемденуге ұмтылған Ресей империясының кеңеюі үшін шайқас алаңына айналды. Қазақтар Орта Азияның басқа халықтарымен бірге Ресейдің отарлау әрекеттеріне табанды түрде тойтарыс берді. Қазақтың атақты батыры Абылай хан Ресей империясына қарсы бірнеше рет көтерілістерді басқарып,…