Ұлы Моғол империясының дағдарысы және оның ыдырауы

Ұлы Моғол империясының дағдарысы және оның ыдырауы

1. Мемлекеттің құрылуы мен негізін қалаушы

Негізін қалаушы: Бабыр (1526 ж.)

Шыққан тегі: Әмір Темір әулетінен (Ферғана, Кабул билеушісі)

Жауланған аумақ: Солтүстік Үндістан

Мемлекет атауы: Ұлы Моғол империясы

Діні: Ислам — мемлекеттік дін

Жергілікті халық: индуизм дінін ұстанған

2. Басқару жүйесі мен әкімшілік құрылым

Билік түрі: Әскери-феодалдық монархия

Билеуші атағы: Падишах

Әкімшілік бөлу: 19 суба (аймақ)

Басқару: суба басшылары — падишах тағайындаған

Билік тармақтары: әкімшілік, әскери, сот

Жер иесі: падишах (мемлекеттік меншік иесі)

3. Жер иелену түрлері

Түрі

Сипаттамасы

Кімге тиесілі

Ерекшелігі

Джагир

әскери қызмет үшін берілген жер

әскери қызметкерлер

салық төлеген, қызметтік иелік

Заминдар

жеке меншік жер

үнді ақсүйектері

шаруаларды пайдаланған

Инам

дінбасыларға берілген жер

мұсылман дінбасылары

салықтан босатылған

Уакф

діни орындарға берілген жер

мешіт, медресе, мектептер

салық салынбаған

4. Қоғамдық құрылым және касталық жүйе

Қоғам варналарға (касталарға) бөлінді:

Брахмандар – дін өкілдері

Кшатрийлер – билік, әкімдер, әскери адамдар

Вайшилер – қолөнершілер, көпестер, шаруалар

Шудралар – қызметшілер, құлдар

«Кесапаттылар» – ең төменгі, қоғамнан шеттетілген топ

Касталық жүйеде бір кастадан екіншісіне өту мүмкін болмады.

5. Экономика мен шаруашылық

Негізгі салалар: егіншілік, мал шаруашылығы, қолөнер, сауда

Қалалар: Бомбей, Мадрас, Калькутта

Өнеркәсіп: жібек, мақта мата, кеме жасау

Сауда: Еуропа – Үнді мұхиты арқылы, алтын мен зергерлік бұйымдар алмасқан

Тамаша сәулет үлгісі: Тәж-Махал (Шах Жахан салдырған, ЮНЕСКО қорғауында)

6. Дағдарыс себептері

Себеп

Салдар

Басқыншылық соғыстар мен ішкі қырқыстар

Мемлекет әлсіреді

Мұсылмандар мен индустар арасындағы қайшылық

Бірлік бұзылды

Салықтардың көбеюі, шаруалардың наразылығы

Халық көтерілістері

Әлеуметтік теңсіздік пен касталық жүйе

Қоғамдық тұрақсыздық

Экономикалық құлдырау

Ауыл шаруашылығы мен қолөнердің күйреуі

7. Ыдырау және отарлану

XVIII ғ. ортасы: Ұлы Моғол империясы ыдырады

Себеп: көтерілістер, діндік-ұлттық қайшылықтар

Нәтиже: Үндістан аумағын еуропалықтар отарлай бастады

8. Еуропалық Ост-Үнді компаниялары

Ел

Компания атауы

Нәтижесі

Ағылшындар

Ағылшын Ост-Үнді компаниясы

Жеті жылдық соғыстан кейін (1756–1763) жеңіп шықты, Үндістанды отарлады

Француздар

Француз Ост-Үнді компаниясы

Ағылшындарға жеңілді

Голландтар