Ұлы Отан соғысындағы Құрманғазы батырлары туралы материал

Ұлы Отан соғысына қатысқан Құрманғазылық батырлар

Баймағамбетов Ерлан Русланұлы

Фашистік Германия 1941 жылы 22 маусымда соғыс жарияламастан, тұтқиялдан КСРО – ға шабуыл жасады. Кеңес Одағының Ұлы Отан соғысы басталды. Тарихта Ұлы Отан соғысындай қасіретті соғыс болған емес...

...Ұлы Отан соғысының жеңіспен аяқталғанына да 70 жыл толды. Бұл сол кездегі кеңес халқының ержүректілігі мен төзімділіктерін паш ететін, тарихта мәңгілік қалатын күн. Бұл күнді соғыстың алғы шептерінде қайсарлықпен шайқас жүргізіп, ерліктің сан үлгісін көрсеткен, тылдағы қажырлы еңбегімен жеңісті шыңдаған, аяулы да даңқты әйелдеріміз – өздерінің әкелерін, ерлерін, ұлдарын және сүйіктілерін көзінен жасы сорғалай жүріп төзімділікпен күткен, олардың орнын жоқтатпаған аналарымыз, жанан қиып бақытты өмірін қамтамасыз еткен Ұлы жеңістің құрдастары, елі мен жері үшін жанын пида еткен, туған – туысқандарына, жақын – жарандарына, туған жеріне, ауылына оралмай қалған қаһарман ерлерді бүкіл елі болып еске түсіріп, тойлайды. Ұлы Отан соғысы миллиондаған адамның өмірін алып кеткен, талай боздақты қыршынынан қиып, ананы жесір, сәбиді жетім еткен қанды шайқастарға толы 1418 күн мен түн ешқашанда ұмытылдық емес. 1941 – 1945 жылдар аралығындағы Ұлы Отан соғысына 35 млн адам, соның ішінде 1,5 млн қазақстандық қатысты. Бұл республика халқының 18 бен 50 жас аралығындағы ересектердің 70 пайызы. Ұрыстардың алғы шебінде Қазақстаннан жіберілген 23 бірлестік, 50 шақты полктар мен батальондар шайқасты. Қаз

Филипп Савельевич Мазуров Кудряшев ауылының тумасы. Балықшы отбасында дүниеге келіп, кәрі Каспийден су маржанын тізген ол есейе келе Астраханға барып балық комбинатына жұмысқа орналасып, балық өңдеудің шебері атанды. «Стахановшы» деген атақ алып, еңбек екпіндісі ретінде марапаттарға ие болды.

Соғыс басталғаннан кейін ол 1942 жылы әскер қатарына шақырылып, қысқа дайындық курсынан өтіп, І Украин майданының құрамында майданға ефрейтор шенімен сапер болып түседі.Гомель, Чернигов қалалары маңындағы шайқастарда ерлігімен көзге түсіп, бас қолбасшының Алғыс хатымен марапатталады. «Жауынгерлік ерлігі үшін» медалін омырауына тақты.

1943 жылғы қазанның 3-інен 4-не қараған түнінде толассыз атқылаған оқ астында қолдан жасалған салмен Днепр өзенінің қарсы жағына 9 рет шығып, арғы бетке мұздай қаруланған 55 қызыл әскерді және 6 қару – жарақ пен оқ – дәрі тиеген жадыраны шашпай алып шығады. Теңіздік өренің осы көзсіз ерліктерінің нәтижесінде Кеңес әскерлері сол жерге бекініп, өз учаскесінде жауға жойқын соққы беріп, алға жылжиды.

Сол ерлігі үшін Филипп Савельевич Мазуров 1944 жыл Кеңес Одағының батыры атанды. Содан кейін де қайсар рухты азамат талай шабуылдарға қатысып, өзінің хас батыр екенін бірнеше рет дәлелдеп, жеңіс туын желбіретуге лайықты үлес қосты.

Соғыстан кейін ол Астрахан қаласында тұрмыс қажетін өтеу комбинатында жұмыс жасап, жарақат зардабынан 1954 жылы бақилық болды.

Александр Никифорович Афанасьев Ганюшкин селосында балықшы отбасында 1914 жылы дүниеге келген. 1942 жылы 5 мамырда әскер қатарына шақырылды. Алғашқы дайындықтан өткеннен соң ол Воронеж майданында алғашқы рет жаумен ұрысқа түседі. Аз уақыттан кейін оның батылдығы мен ұқыптылығы, қаруластар арасындағы беделі ескеріліп, ол взвод командирлігіне тағайындалады. Александр Никифоровичтің ұйымдастырушылық қабілеті Днепрден өту кезінде айқын байқалады. Аса маңызды тосқауыл болған үлкен өзенді жапу қалай да Кеңес әскерлеріне бермеуге тырысты. Екі жақтан да оқ қарша жауды. Рота командирі оққа ұшқаннан кейін А.Афанасьев басқаруды өз қолына алып, қарсыластардың әрекетіне қарамай Днепрдің арғы бетіне өтіп, жағаға бекінеді. Сол ұрыста ол бастаған жауынгерлер жаудың 2 пулемет ұясын жойып, 50 ден астам офицер мен солдаттарын жер қаптырды. Бірақ, сәл кейін есіл ер ерлікпен қаза тапты.

Сол асқан ерлігі үшін Александр Афанасьев 1943 жылдың 13 қарашасында Кеңес Одағының батыры деген атаққа ие болды. Арыстың мүрдесі Киев облысы Кагарлык ауданындағы бауырластар зиратынан мәңгілік мекен тапты.

Мұқат Мусаев қыр қазағы Ұсағалидің отбасында 1919 жылы Қошалақта дүниеге келген. Күнкөріс қамымен Қарабайлы ауданындағы Селитреное селосына қоныс аударады. Сонда өсіп ержеткен ол Астрахань облысынан майданға аттанды.

ІІ Украина майданының 53 армия, 228 атқыштар дивизиясындағы 795 атқыштар полкінде пулеметші болған ол өзінің ержүрек жауынгер екенін сан мәрте дәлелдеді. Қазақтың қайсар ұлы әрбір шабуыл кезінде пулеметінен оқ жаудыртып, жауынгерлердің алғак шығуына мүмкіндік жасады.

1944 жылдың суық күзінде аспаннан шелектеп құйғанжаңбырға қарамастан Мұқат ротасына Тисса өзенінен өтуге бұйрық беріледі. Күн кешкіргеніне қарамай екі жақта ракета ұшырып қоюланған ауаны жап – жарық етіп тұрды. Ағаш бөрнелерден жасалған салмен жүзіп келе жатқан Кеңес әскерлері өзенінің орта жеріне жете бергенде Мұқатта пулеметтен оқ жаудырта бастайды. Дүние алай – дүлей, зуылдаған оқ, жарылған бомба, судың беті қайнап жатқан қазандай бұрқылдайды. Жауға да жан керек, немістер де кеңес м жауынгерлерін арғы бетке шығармауды ойлап оқты боратқан үстіне бората түседі. Бірақ, тегеуріні мықты біздің жауынгерлер ақыры арғы бетке табан тірейді. Шыға сала қайтадан пулеметіне жармасқан ол немістерді дәлдеп көзбен атуға кірісті. Сол шайқаста Мұқат Мусаев жаудың 60 шақты офицерімен жауынгерлерін жайратып, 3 пулемет ұясының үнін өшірді. Осы ерлігі үшін Қошалақтан ұщқан қыран Кеңес Одағының батыры деген атаққа ие болды. Хас батыр жеңісті жолын неміс жерінде аяқтап, қайтадан Астрахан облысының Қарабайлы ауданына келеді. Мал дәрігерлік курсын…