Ұлы Жібек жолының дамуға ықпалы бойынша ашық сабақ

Мектеп:Панфилов атындағы жалпы орта мектебі

Мұғалімнің аты-жөні: Т.Ажмеденова

Сабақ тақырыбы:

Ортағасырлық Қазақстанның экономикалық және мәдени дамуына Ұлы Жібек жолының ықпалы.

Зерттеу сұрағы: Ұлы Жібек жолы ортағасырлық Қазақстанның экономикалық және мәдени дамуына қалай әсер етті?

Оқу мақсаты :

6.4.1.1 көшпелілер мен отырықшы арасындағы өзара экономикалық байланыстарын анықтау :

6.2.2.2 ортағасырлық сәулет өнері ескерткіштерінің ерекшеліктерін түсіндіру.

Сабақтың мақсаты

Ұлы Жібек жолының халықаралық қатынастарды нығайтудағы орнын анықтау.

ортағасырлық сәулет өнері ескерткіштерінің ерекшеліктерін түсіне алады.

Бағалау критерилері

Халықаралық қатынаста Ұлы Жібек жолының маңыздылығын біледі.

ортағасырлық сәулет өнері ескерткіштерінің ерекшеліктерін қазіргі өмірмен байланыстыра алады.

Тілдік міндеттер

Пәндік лексика мен терминология:

Кіреші, архитектура;

Диалог пен жазуға пайдалы сөздер тізбегі:

Ұлы Жібек жолы, Керуен жолы, Көш, Тауар, Жібек, Сауда, Кіреші;

Алдыңғы білім

Қыпшақ хандығының қоғамдық құрылысы, әлеуметтік құрылымы, шаруашылығынсалыстырып, ортақбелгілеріменерекшеліктерінажыратаалады.

Сабақ кезеңдері

Жоспарланған іс-әрекеттер

Дерек көздері

Сабақтың басы

Ортасы

Ұйымдастыру кезеңі.

Үй тапсырмасын тексеру

«Сұрақтарды ұстап ал» старатегиясы

2) «Мозайка» қиынды суреттерді құрастыру арқылы жаңа тақырыпқа болжам жасайды. Ол үшін оқушыларды 4 топқа бөлу. Төмендегі суреттерді мозайка жасап, қиып құралған суреттер бойынша топ жасақталады.

1-сурет: Керуен 1-топ

«Ұлы Жібек жолы» атауының шығуы осы уақытта Батыс елдері үшін қымбат тауар – жібекпен байланысты. Жібек құртынан жібекті дайындау құпиясын қытайлықтар шамамен 5 мың жыл бұрын ашса, белгілі жібек шаруашылығын зерттеуші А.А.Тихомиров оның нақты уақытын – б.з.д. 298 жыл деп атап өтеді. Қытай аңыздары бойынша ең алғаш алынған жібек жіп Си Линг-чи патша ханымға тәуелді болды. Шай ішу кезінде патша ханым шыныаяғына ағаштан жібі шығып тұрған құрт түсіп кетеді, сосын құрттың жібін тарқатып алады, солай алғашқы жібек жіп алынады, ал Си Линг-чи император әйел осы үшін ризашылық ретінде Аспан асты империясының құдайын тұрғызды, оның құрметіне осы күнге дейін Қытайдың көптеген аудандарында жыл сайын ғұрыптық мейрамдар өткізіледі.

2-сурет: Құмыра; 2-топ

Бірқатар зерттеушілер жібек ша¬руашылығының отаны Шан-дунь провинциясы, өйткені б.з.д. 2255 жылдың өзінде-ақ қытай патша ханымына салық ретінде жібек мата төлеген деп есептейді. Әсіресе, жібек шаруашылығы б.з.д. 1-мыңжылдықтың 2-жартысында ақша, мата дайындау, салық төлеу, сауда келісімдері барысында есептесу жібектен болған кезде кеңінен дамыды. Бірқатар ғалымдар таза жібектің отаны Үндістанның таулы аудандары десе, келесі біреулері – Батыс Гималай, тіпті Иран деп есептейді. Дегенмен, бомбикстің отаны, осы күнге дейін жібек құртының жақын аталасы – теофиль мандарин көбелегі өмір сүретін Солтүстік Қытай болып табылады.

3-сурет: Мата; 3-топ

Табиғаттағы жібек құртын қара¬па¬йым жинаудан қолға үйретуге дейінгі сатыда бірнеше жүздеген жылдар өткен. Жібекті алу үдерісі ежелгі уақытта қалай болса, бүгінде де тура сондай. Екі құрт шағылысқаннан кейін, аталығы өліп, аналығы 600-700-ге дейін жұмыртқа-ұрық тастайды. Көктемде (сәуір айында) ұрық жылы бөлмеге кіргізгеннен кейін, 10-12 күнде одан кішкентай қырықбуынды жібек құрты шығады. Олар өте қомағай болып келеді. Негізгі қорегі тұттың жапырағы болған олар өзінің салмағынан анағұрлым көп жейді. 30 күнге созылатын өзінің өмірінде қырықбуынның салмағы 10000 есе артады. Өзінің өсуінде ол бес жастан немесе түлеуден өтеді. Бесінші жасында жібек жібінің өзі жасалынады. Жібек бөлетін бездің нәрселері сыртқа шығып екі қабатты жіпке айналады, сосын қырықбуын үш күн бойы өзіне орауында жібек құрты пайда болады. Бір жібек құртында жібек жіптің ұзындығы есеп бойынша 100-2000 метрге дейін жетеді.

4-сурет: Карта. 4-топ

Ежелгі дәуірде айтулы тауарлардың арасында бірінші орынды қытай жібегі алды. Жібек мата – жұқа мата, салмақсыз, жеңіл, жұмсақ және әдемілігімен көне заманда табиғаттың кереметтілігі деп есептелді. Сыры көп жібек жіп айқын әрі төзімді, әртүрлі түсті не түрлі керемет мата берді, ал түрлі түсті күрделі өрнекті осы маталар өздігінше бағаланды. Батыста олар алтыннан жоғары бағаланып, саудаға қымбат тастармен бірге жүрді. Жібекпен алым-салық, әскери және дипломатиялық қызметтер төленді. Оның қиындылары патшалар мен храмдарға, жауынгерлер мен ақсүйек сұлуларға сыйға тартылды. Мұның барлығы синолог Фридрих фон Рихтгофеннің 1877 жылы Қытайдан Еуропаға дейінгі сауда трассасын Ұлы Жібек жолы деп атауына толығымен дәйекті құқық берді. Бұл атау Еуразияның қазіргі елдерінің барлық қоғамдық қызметтері мен ғылымында қабылданды. Шынайы әрі нәзік түрдегі түсті және өрнекті жібектер Әлемнің байлығы символына айналды. Оның сапалығы мен жеңілдігі жүзік көзінен өтетін мата деп анықталды. Оны құрыш болаттың өткірлігімен сынады, оның жүзі жібек орамалды қиып өту керек болды.

e-history.kz/ru сайты

Бағалау топтар бірін-бірі бағалайды

Мынадай критерийлер бойынша

•Басқа топтардың сұрақтарына жауап беру;

•Өз мәтінін түсінікті етіп айту;

•Топтық жұмысқа белсенді қатысу;

•Уақытты тиімді пайдалану.

•Топтың бір мүшесі қолдау көрсету

3) Бейнесюжет.You tube «Ұлы жібек жолы тарихы» бейнесюжет көріп мынадай сұрақтарға жауап береді

Ұлы Жібек жолы қай ғасырға жатады?

Ұлы жібек жолында қаңдай сауда жолдары бар?

Сауда жолында қаңдай тауарлар тасымалданды?

Қазақстан жерінде шығысқа шығатын негізгі қақпа?

Қазақстан жерінде батысқа шығатын негізгі қақпа?

Ұлы Жібек жолында қаңдай ортағасырлық қалалар бар?

“Батыс Қытай-Батыс Еуропа” бағдарламасының авторы?

4) Картамен жұмыс. 4 топқа карта таратылады. Ұлы жібек жолының сауда тармақтарын картаға түсіреді:

5) Ұлы Жібек жолымен саяхат. Өзінді Түркістаннан Қытайға тауар керуенімен атанған саудагермін деп ойла.

Маршрут сал: Қандай қалалар арқылы өту керек екендігін көрсет.

Қытайдан сен алып кететін тауарларды ата және оларды сипатта...

6)Жылжымалы карта

7) ҮІІІ.МҰРАЖАЙҒА САЯХАТ жасаймыз.(мультимедия)

1.Қазақстан тарихы мұражайына саяхат жасап,өз жолдастарыңа бір сурет жайлы әңгіме құрастыр.Неге осы суретті таңдағаныңды айтып бер?

8)Бинго ойыны

http://lms.nci.kz/history/view?f=143&id=7&lang=kaz

https://www.youtube.com/watch?v=Ae7QAZ5pdEo

http://baq.kz/foto/ffad69a5a69bdad2c515ec3df4011e15.jpg

http://go.mail.ru/search_images?q=%D0%BA%D0%BE%D0%BD%D1%82%D1%83%D1%80%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BA%D0%B0%D1%80%D1%82%D0%B0%20%D0%BA%D0%B0%D0%B7%D0%B0%D1%85%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD%D0%B0#urlhash=970826439655384826

Сабақтың соңы

Рефлексия:

Мен бүгін не білдім?

Не үйрендім?

Менің байқағаным........

Үй тапсырмасы.

Эссе жазу:Ұлы Жібек жолыныңәлем тарихындағы рөлі.

Критерийі:

эссе тақырыбының мазмұнындағы мәселелерді түсінуі;

эссе тақырыбына мазмұнының сай келуі;

эссенің мазмұны өзекті мәселе бойынша жеке ойын білдіруі тиіс.

Қосымша ақпарат

Дифференциациялап оқыту – Оқушыларға көбірек қолдау көрсетуді қалай жоспарлайсыз? Қабілетіжоғарыоқушыларғақандайміндеттер қоюды жоспарлайсыз?

Бағалау. Оқушылардың білімін қалай тексересіз?

Пәнаралық байланыс

Қауіпсіздік ережелері

АКТ-ны қолдану

Құндылықтарменбайланыс

(тәрбие элементі)

Талқылау үрдісі кезінде барлық оқушылардың бірегей қатысуын қадағалаймын.

Дәйекті дәлелдерге ғана негізделген қорытындыға жетудің мағынасының мәні, сыныптағы қабілеті төмен оқушы дәлелдерге негізделе отырып кем дегенде өзін ойын білдіре алады, ал қабілеті жоғары оқушы тәуелсіз, негізгі жауап береді.

Рефлексия

Сабақ мақсаты/оқу мақсаты қаншалықты жүзеге асты? Бүгін оқушылар нені үйренді? Оқыту ортасы қандай болды? Дифференциациялап оқыту өз мәнінде жүзеге асты ма? Өз уақытымды ұтымды пайдалана алдым ба? Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неліктен?

Бекітемін................................7.11.16 7-сывнып .

Сабақтың тақырыбы: Жібек жолының пайда болуы және оның қызметі.

Сабақтың мақсаты:Білімділік: Ұлы Жібек жолының пайда болуын және тек сауда мен шаруашылықты дамытушы ғана емес, халықаралық қатынастар мен мәдениетті таратушы жол ретінде маңызын ашып көрсету.Дамытушылық: Ертедегі сауда жолдарының бағыттары мен оның бойындағы гүлденген мәдениет ошақтарының дамуын бүгінгі күндегі жағдайымен салыстыра отырып бағалау.Тәрбиелік: Заман талабына сай оқушыларды еңбексүйгіштікке, білімді болуға, адамгершілікке тәрбиелеу.Көрнекілік: Суреттер, электронды оқулық, кесте, слайд.Сабақтың түрі: Аралас сабақСабақ барысы:

I Ұйымдастыру кезеңі.Оқушыларды үш топқа бөлеміз.І топ «Күлтегін»ІІ топ «Тоныкөк»ІІІ топ «Түрік қағанаты»II Үй тапсырмасы.

1. Сызбаны толтыр:Қағанат халықтарының негізгі кәсіптері

2. Әріптерді дұрыс қойып, табылған сөздің анықтамасын айту.1. ғ а Қ а т а н2. а Қ ғ н та3. ш и А н аІІІ Жаңа сабақ жоспары:1. Ұлы Жібек жолының пайда болуы.2. Ұлы Жібек жолының бағыттары мен Қазақстан қалалары.3. Ұлы Жібек жолы сауда және халықаралық қатынастар жолы.

Осынау тарихи жолдың жібек саудасына байланысты “Жібек жолы” атанғаны түсінікті. Ал “ұлы” сөзінің оған қосылуы жолдың кең байтақ Шығыс өлкелері мен Батыс өлкелерін байланыстырып жатуынан. Сондықтан да бұл жол “Ұлы Жібек жолы” болып тарихқа енді.Қытай жазба деректеріндегі хабарларда б. з. б. II — I ғасырларда үйсін мемлекетінің Қытай өкіметімен қарым — қатынастары жайлы мәліметтер бар. Сол байланыс кезінде солардың араларында жасалған сауда да қымбат бағалы жібектің жүргендігі сөзсіз. Сол қытай деректері бойынша, VI ғасырда Батыс түрік қағанатының және оның нөкерлерінің жібек шапан кигендері белгілі. Бұл — VI ғасырда жібектің бүкіл Еуразияға тән болған кезеңі.Жібек жолының басы Қытай жеріндегі Хуанхэ өзеннің аңғарындағы аймақтан басталады. Ол Ұлы Қытай қорғанының батыс шетінен өтіп, Іле өзенімен Ыстықкөлге жетеді. Жол осы арада батысқа және солтүстік – батысқа қарай шығу үшін оңтүстік, солтүстік бағыттарға тармақталады. Оңтүстік бағыт Ферғана, Самарқан, Иран, Ирак, Сирия елдері мен Жерорта теңізіне шыққан. Ал солтүстік бағыт Оңтүстік Қазақстанда Испиджаб қаласына келіп, екі тармаққа бөлінген. Біреуі Орта Азияға қарай, екіншісі Түркістан арқылы Сырдарияның төменгі ағысымен батыс Қаза

1. Ұлы Жібек жолы Қазақстан арқылы төрт бағытпен жүрген2. Әлемдік діндердің пайда болуыСабақты бекіту:«Домино» ойыны“Көш керуен” ойыны1. Неліктен бұл жол Жібек жолы деп аталады?2. Ұлы меридианалды жол қандай бағыттарды байланыстырады.3. Ұлы Жібек жолы қай ғасырларда өз маңызын жоя бастады?4. Ұлы жібек жолы қай елден басталып, қай елмен аяқталады?5. Ұлы Жібек жолы тек сауда ғана емес, мәдениеті де таратушы жол дегенді қалай түсінесің?6. Ұлы меридианалды жол туралы не түсіндің?

Сабақты бекіту.Топтық жұмысты қорытындылау.Бағалау

Үйге тапсырма: Ұлы Жібек жолы

Бекітемін………………………14.11.16.

Ортағасырлардағы Қазақстан тарихы-7-сыныпСабақ тақырыбы: Ұлы жібек жолының Қазақстан территориясынан өтетін басты бағыттары.Мақсаты: Оқушыларды Ұлы Жібек жолының Қазақстандағы тармақтарымен және сiлемдерiмен таныстыру, Оңтүстiк Қазақстанның Батысқа Шығатын, Жетісудың Шығысқа шығатын басты қақпа ретiндегi маңызын түсiндiру. Жiбек жолының Қазақстан жерiндегi қалалардың дамуындағы рөлі туралы, әлеуметтiк-экономикалық маңызы туралы түciнiктіi қалыптастыру;Оқиғаларға қатысты тарихи танымын қалыптастыра отырып, ойлау, талдау, қорытынды жасау қабiлеттерiн дамыту. Өзiндiк жұмыстар жасай бiлуге дағдыландыру;Барлық салада Отанының iлгерi дамуы үшiн үлес қосуға, ұлтжандылыққа, адамгершiлiкке тәрбиелеу.Әдісі: сұрақ – жауапКөрнекілігі: карта,суреттер, Пәнаралақ байланыс: география, дүниежүзі тарихыБарысы:І. ҰйымдастыруОқушыларды түгендеу. Сабаққа ынтасын қалыптастыру.ІІ. Үй тапсырмасын тексеруҮй тапсырмасын сұрақ-жауап…