Ұрлық түбі қорлық тақырыбындағы бесінші сынып ашық сабағы

Қысқа мерзімді сабақ жоспары

Ұзақ мерзімді жоспар тарауы

5.8.5 Адамның сырт келбеті мен мінезі

Сабақ: Қазақ тілі

Мектеп: Қалтай Мұхамеджанов атындағы №1 мектеп-гимназия

Күні: 7.03.2018 жыл

Мұғалімнің аты-жөні: Баймаханова Назым Турарбековна

Сынып: 5

Қатысқандар: 25 Қатыспағандар:0

Сабақтың тақырыбы

Ұрлық түбі – қорлық

Зат есімнің септелуі. Атау,ілік,барыс, табыс септіктері

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сілтеме)

5.О6. Оқылым стратегияларын қолдану: жалпы мазмұнын түсіну үшін оқу,нақты ақпаратты тану үшін оқу.

5.ӘТН.4.2 Зат есімдердің мағыналық түрлерін мәнмәтін аясында жалғаулар арқылы түрлендіріп қолдану.

Сабақтың мақсаты

Барлық оқушылар орындай алады:

- Мәтінді оқи отырып,мазмұнын түсінеді;

- Мәтіндегі негізгі ақпаратты табады.

- Зат есімнің мағыналық түрлеріне қарай септейді;

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

- септік жалғаулары жалғанған зат есімдерді қатыстырып шағын мәтін құрайды;

Кейбір оқушылар орындай алады:

- Мәтін мазмұны бойынша өмірмен байланыстырып, пікір айтады

Бағалау критерийлері

1. Мәтін мазмұнын баяндай отырып,нақты ақпаратты анықтайды.

2. Зат есімдерді атау,ілік, барыс,табыс септіктері бойынша септей алады.

Тілдік мақсат

Оқушылар орындай алады:

Адамгершілікке жат мінез-құлық , соның ішінде ұрлық жасаудың зиянды әдет екенін ұғынады, өзіндік пікір қалыптастырады.Септік категориясы,атау, ілік, барыс, табыс септіктерінің сұрақтарымен, жалғауларымен танысады, орынды қолданып үйренеді.

Пәнге қатысты сөздік қор мен терминдер:Септік жалғаулары, атау, ілік, барыс, табыс септіктері,ұрлық жасамау,атыз,жарау ат,түйеқарын.

Диалог құруға /шығарма жазуға арналған пайдалы тіркестер:

Ұрлық жасау ,алма ағашы, жарау ат,көкжал ат,сілтідей тыну,сүттей жарық, Қарауыл төбе,зәрлі дауыс,жеті ата.

Талқылауға арналған сұрақтар:

Ұрлық жасауға қандай жағдайлар себеп болады?

«Ұрлық түбі – қорлық» деген мақалдың мәнін ашыңдар.

Сіз неліктен ... екенін айта аласыз ба?

Неліктен Мамырбай ақсақал ұрлық жасаған балаларды жазаламады?

Пәнаралық байланыс

Өзін-өзі тану,Музыка

Тақырып бойынша алдыңғы білім

Зат есім туралы жалпы түсініктері бар, негізгі және туынды зат есім, түбір және күрделі зат есім

Құндылықтарға баулу

Сын тұрғысынан ойлау, адамгершілік қасиеттерді қалыптастыру мен дамытуға жағдай жасау,топтық жұмыс барысында өзара сыйластық, құрметпен қарау, ынтымақтастық, ашықтық, жауапкершілікті сезіну, білім алуға дайын болу.

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Жоспарланған жаттығу түрлері

Ресурстар

Сабақтың басы

2 минут

3 минут

2 минут

Сабақтың ортасы

7 минут

5 минут

10 минут

2 минут

І. Ұйымдастыру кезеңі:

1.Оқушылармен сәлемдесу.

2.Оқушылардың сабаққа қатысуын қадағалау.

3.Оқушылар арасында жағымды ахуал туғызу үшін «Аялы алақан» тренингі арқылы өткен сабақпен байланысты жақсы ниет білдіру.

Қима қағаздар арқылы оқушыларды топқа біріктіру.

І топ – Атау септігі

ІІ топ – Ілік септігі

ІІІ топ – Барыс септігі

ІV топ – Табыс септігі

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау

«Кір жаю» әдісі арқылы әр топтан үй тапсырмасын сұрау.

Қалыптастырушы бағалау: «Бағдаршам» әдісі арқылы қалыптастырушы бағалау.

Кері байланыс: Өткен сабақ бойынша қиындық туғызған сұрақтар бар ма?

«Миға шабуыл» әдісі бойынша топтарға сауал қою арқылы жаңа тақырыпты болжату, сабақтың мақсатын, бағалау критерийлерін таныстыру.

Зат есімнің қандай мағыналық түрлерін білеміз?

Не себепті септік атауларына байланысты топтарға біріктік?

ІІІ Жаңа тақырып

Ұрлық түбі-қорлық. Зат есімнің септелуі. Атау,ілік,барыс, табыс септіктері

Грамматикалық тақырыпты түсіндіру Зат есімнің септелуі. Атау,ілік,барыс, табыс септіктері

«Ерте,ерте,ертеде ешкі жүні бөртеде зат есім жерінде, қазақ тілі елінде Септік деген шал болыпты.Елде жұт болып,ашаршылық жайлапты . Бұл ашаршылық Септік шалдың үйіне де келіп жетіпті. Атау атты ұлы қайтыс болғанда шал ағашқа аттың қылын керіп, тиегінің орнына қойыпты да,үнсіз егіліпті. Ай өткен соң Ілік деген ұлы өлгенде тағы бір ішек тағып, «ненің зияны,кімнің көзі тиді екен?»,- деп егіледі.

Ай өткен соң Барыс атты ұлы дүниеден өтеді.Сонда шал тағы үшінші ішек тағып, «кімге айтып жылайын,неге ғана өлді екен?»,-деп жоқтау айтады. Табыс атты ұлы өлгенде «нені айтып,кімді ғана қорғайын?»,-дейді. Жатыс атты ұлы да аштықтан өлгенде ағашқа бесінші ішек тағылып, «неде, кімде екен себебі?»,- деп жылайды. Шығыс ұлы да қайтыс болады.Алтыншы ішек тағылып, «неден қайтыс болдың,кімнен нені сұраймын?»,-деп егіледі. Көмектесі де сол ашаршылықтан қайтыс болғанда «кіммен өмір сүрмекпін, немен енді шұғылданамын»,-деп жоқтау айтып егіледі. Содан жеті ішек, 7 тиек тағылып «Жетіген» аспабы пайда болыпты. Осы аспап арқылы Шал мұңын халыққа жеткізген екен.

Жетіген- қазақ халқының көп ішекті шертпелі аспабы.

Септік жалғаулары зат есімдердің мағыналарын түрлендіріп,оларды басқа сөздермен байланыстыру қызметін атқарады.Бұл зат есімдердің септелуі деп аталады.

Қазақ тілінде 7 септік бар: атау септік, ілік септік,барыс септік, табыс септік,жатыс септік,шығыс септік, көмектес септік.

Септік

Сұрақ-тары

Жалғау-лары

Мысалы

Атау

кім? не?