Үстел теннисінің денсаулыққа пайдасы туралы мақала

Батыс Қазақстан инновациялық-технологиялық университеті.

Педагогика факультеті

Жаратылыстану-ғылыми пәндер кафедрасы

Мақала

Тақырыбы: Үстел теннисінің денсаулыққа пайдасы

Орындаған: Дене шынықтыру және спорт білім беру бағдарламасының 3 курс студентті: Даулеткерей Гүлжауқар Мерекеқызы

Тексерген: PhD, қауымдастырылған профессор: Меңдіғалиева Аягөз Сәрсенбайқызы

Орал 2022

Жоспар:

1. Кіріспе………………………………………………………………..…………3

2. Негізгі бөлім: ………………………………………………………….………5

2.1. Үстел теннисінің шығу тарихы…………………………...…………………5

2.2. Денсаулыққа пайдасы…………………………………………..……………7

2.3. Ұлағатты ұстаздардан үзік сыр…………………………………..…………9

3. Қорытынды……………………………………………………..……………11

4. Пайдаланылған әдебиеттер. …………………………………….…………13

Кіріспе

Кез келген спорт түрі адам баласының денсаулығына жақсы әсер ететіні анық. Сондай спорт түрінің бірі - үстел теннисі, әлемде өте кең тараған спорт түрі болып саналады. Үстел теннисі спорттық және қозғалыс ойындары ретінде аса көп материалдық шығынды және жарыстар мен жаттығуларда үлкен көлемдегі орынды талап етпейді. Солай бола тұра, ойын кезінде адамның бойында жоғары қозғалыс белсенділігімен қатар, жылдамдық, ептілік, қимылды басқарушылық, зейінділігін арттыру, әрекет жасау, көзбен мөлшерлеу, ойлау сияқты қабілеттіліктерін арттырады. Үстел теннисі өте қызықты, жан жақты, әр жастағы адамдар үшін қолжетімді. Қимыл қозғалыстың тездігі, шабуылдардың шапшаңдығы, кенеттен жасалған техникалық қиыстырулар, оқиғалардың әсерлілігі өзіне қатты қызықтырады. Әр түрлі дағдыларды, қимыл қозғалыстарды, сан қилы үйлесімді әрекеттерді күшейте түсуді талап етуінің нәтижесінде адамның физикалық тұрғыда дамуына зор әсер етеді. Ойын барысында ойыншы жалынды, жігерлі күшпен қатар, дене қозғалысына да қосымша күш бере түседі.

Атап өткен ерекшеліктеріне орай үстел теннисінің денсаулыққа тигізер пайдасы орасан зор. Денсаулық – баға жетпес асыл қазына. Ол біздің өміріміздегі ең бағалы дүние болғандықтан, әрқайсымыз өз денсаулығымызға көңіл бөліп, үнемі күш-қуатымызды арттырып отыруымыз қажет. Қандай да болмасын спортпен айналысып, салауатты өмір салтын ұстанып, түрлі аурудың алдын алуға болатыны баршамызға белгілі. Салауатты өмір салты дегеніміз – адамның тұрмыстағы күнделікті қалыптасқан дағдысы мен әдеті бойынша еңбек етіп, бос уақытын дұрыс пайдалануы, сонымен бірге өзінің рухани және материалдық қажеттіліктерін қанағаттандыра отырып, саяси және қоғамдық өмірге белсене араласуы. Спорт болған соң, жарақат та қатар жүретіні мәлім. Алайда, мен айтқалы отырған үстел теннисі жарақаты аз спорттың түрі болып саналады. (1) Британиялық ғалымдардың пайымдауынша тенниспен айналысатын балалардың үлкен жасқа жеткенеде сүйек сыну қаупі, басқа адамдарға қарағанда әлдеқайда төмен болып келеді екен. Мысалға, осы балаларда білек сындыру 40%-дан аз болса, ал жалпы жарақат алу қаупі 63%-ға төмен. Ең көп кездесетін жарақат түрлері ол сіңірдің созылуы боп табылады.

Теннис ойнау кезінде адамның көптеген дене мүшелері пайдалы жұмыс атқарады. Үстел теннисі мынадай қасиеттерді дамытуға көмектеседі: жігерлілік, қайрат, тез шешім қабылдау. Оған қоса ойыншылар жұптасып ойнаса, жауапкершілікке және командада жұмыс істеуге машықтандырады.

Күні бойы адамның бұлшық еттері қимыл қозғалыста болып, теннис ойнайтын кезде олар реалаксация кезеңіне көшеді. Осы босаңсу процесінде эндорфин гормоны ағзаға бөлінеді. Яғни, ойыннан кейінгі демалыс уақытында адам өзін бақытты сезінетін болады.

2.1. Үстел теннисінің шығу тарихы

Үстел теннисінің тарихына тоқталсақ. Үстел теннисi (пинг-понг) – арнайы ережелерге сәйкес, ойын үстелiнiң үстiнде жұмыртқа тәрiздес шарды қалақшаның көмегiмен ұрып ойнауға бағытталған спорт түрінің бірі. Пинг-понг сөзі 1901 жылдардан бастап қолданыла бастады. Оған дейін, ойын кезінде шығатын әр түрлі дыбыстарға байланысты: "Флим-флам", "Виф-ваф", "Госсим" деп аталып жүрген еді. Яғни, ресми түрде "Пинг-понг" атауын бір ғасырдай бұрын американдық Джон Джаквес енгізді. Оның түсінігінде: "Пинг" – ракеткамен допты соққан кезде шығатын дыбыс болса, "понг" – доп ойын үстеліне тигенде шығатын дыбыс.

Үстел теннисінің пайда болуы туралы кереғар пiкiрлер де көптеп кездеседі. Кейбір ғалымдар Азияда – Қытай немесе Жапонияда туындаған десе, көпшiлiгi оны XIX ғасырдың II жартысында Англияда король теннисiнiң бiр түрi ретiнде дүниеге келдi деп пайымдайды. Бұған дәлел ретінде XVI ғасырдың өзiнде-ақ Англия мен Францияда өте қызықты, ережесiз ойынның болғандығы туралы деректерді алға тартады. Үлкен теннистегiдей тор қалақшамен: әйелдер ұзын сәндi көйлек, ерлер смокинг киiп ойнаған ескi суреттер әлi де сақталған. Шығу тарихының бір қызығы, алғашында еденде, бертін келе бөлекше орналасқан үстелдерде ойналып, кейiннен екi үстел бiріктіріліп, ортасына тор керме орнатылған. Бұл ерекше ойын Еуропада пайда болды дегенмен, әлi күнге дейiн әлем бойынша қытайлықтар бiрiншiлiктi бермей келедi. 1926 жылы Германияның Берлин қаласында үстел теннисiнiң федерациясы құрылып, Лондонда тұңғыш әлем чемпионаты ұйымдастырылады. Алғаш чемпионат өткiзiлген күннен бастап тамашалауға келген жұрттың саны 10 мыңнан асқан. 1936 жылы аталмыш спорт түрi «үстел теннисi» деген атауға ие болды.

Қазақстанның алғашқы біріншілігі 1953 жылы өткізілді. КСРО чемпионаттарында республика теннисшілері 7 - орын, жасөспірімдер 6 - орын иеленді. Республикамыздың үстел теннисінің спортшылары Ә. Серікбаева, В. И. Переверзов, А. Тоқпанов, А. Оспановалар спорттың бұл түрін дамытуға зор үлесін қосқан жандар. Қазақстанда үстел теннисiнiң қалыптасуы XX ғасырдың 50-жылдары Украинадан келген үстел теннисiнiң маманы Анатолий Ицкевичтiң есiмiмен тығыз байланысты. Елiмiздiң тәжiрибелi жаттықтырушысына айналған Анатолий Хаританович Ицкевич әлемге қазақтан шыққан тұңғыш үстел теннисiнiң қарлығашы Әлия Серiкбаеваны сыйға тартты десек те болады. Қаракөз қазақ қызы небәрi 9 жасында алғаш қолына қалақшасын алып, «Медик» спорт залында үстел теннисiнiң дәнiн бойына сiңiрiп, тәлім алады.

Қазіргі таңда Әлия Қаһарманқызының iзiн жалғастырушы қазақ спорт шеберлерi жоқтың қасы. Әлия апамыз өз сөзiнде:

«Менiң жеңiстерiм ұдайы менiң бағыма орай қиындықсыз берiлетiн, егер бар ынтамды салсам, одан да биiкке шығар ма едiм…», – дейдi. Оның бұл сөзiне қарап, қалайша Әлия апамыздың орнын басар спортшы жоқ деген

ойға қаласың…

Үстел теннисі әрқашан жылдамдыққа бағытталған қатал сайыс. Алғашында XIX ғасырда оны түскі астан кейінгі ойын ретінде ермек қылған. Ойыншылар ас үстелінің үстіне тордың орнына кітаптарды қойып, шылымның қорабымен шампанның тығынын соғып ойнаған.

Бастапқы кезде ракеткалар ретінде жылтыр ағаштар пайдаланылды. Оларда қазіргі таңдағыдай қаптамалар болмағаны айтпаса да түсінікті шығар. Мұндай ракеткалармен қазіргі таңдағыдай түрлі әдістердегі соққылар жасау мүмкін болмады. 1903 жылы Ч. Гуд алғаш рет каучуктың борпылдақ қабатынан жасалған ракетканы ойлап тапты. Өткен ғасырдың жиырмасыншы жылдары бұндай ракеткалар өте кең түрде таралып, өзге ракеткалардың бәрін қолданыстан ығыстырып шығарған болатын. Борпылдақ каучуктан жасалған ракетка ойынды жеңіл бақылауда ұстауға мол мүмкіндік сыйлады. Сонымен қатар ойын техникасына да көптеген өзгерістер енгізуге әсер етті. 1950 жылдары шыққан губкалық қабатты ракеткалар ғана каучук қаптамасындағы ракеткаларды ығыстырып тастады. Губкалық ракетка Еуропада өте кең таралып кетті. 1952 жылы Бомбейде өткен чемпионатта жапониялық Хиродзи Сато губкалық ракеткамен әлем чемпионы атанды. Бірақ, губкалық ракеткалар үстел теннисінің тартымдылығын төмендетіп жіберді. Себебі бұл ракеткамен соғылған допты қабылдау өте қиын еді. Мұндай ойында физикалық күшпен атқарылатын соққылар бірінші орынға шықты да, техникалық қабілеттіліктердің қажеттілігі болмай қалды. Бұл өз кезегінде үстел теннисінің кең таралуына

1959 жылдан бастап губканы резинаның негізі ретінде қолдана бастады. Осының әсерінен шығарылған соққыны қабылдау мүмкіндігі артып, ойында техникалық мүмкіндіктерге жол ашылды. Ойын қарқыны да жақсара түсті. Жасалынатын соққының тек күшпен емес, техникамен атқарылуы ойында үлкен орын атқарды десек те болады. (2)

Маңызды күндер:

1926 жыл - Халықаралық үстел теннисі федерациясы дүниеге келді.

1926 жыл - Аталмыш спорт түрінен алғаш рет әлем чемпионаты өтті.

1952 жыл - Жапондық Хиродзи Сато жаңалық ашып, резинамен қапталған ракеткамен сайысқа түсіп әлем чемпионы атанды.

1988 жыл - Үстел теннисі 1988 жылғы Сеул Олимпиадасына алғаш рет Олимпиадалық спорт түрі болып енді.

2.2. Денсаулыққа пайдасы

Спорттық іс-шаралар кез келген адамның физикалық және психологиялық денсаулығы үшін өте пайдалы екеніне ешкім күмән келтіре қоймас. Бұл тек жігерлі ойын спорты ғана емес, сонымен қатар тамаша ойын-сауық түрі. Теннис ойындары…