Велоспорттың адам ағзасына физиологиялық әсері

БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ИННОВАЦИЯЛЫҚ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

ЖАРАТЫЛЫСТАНУ ҒЫЛЫМИ ПӘНДЕР КАФЕДРАСЫ

МАҚАЛА

Тақырыбы:«Велоспорттың ағзаға физиологиялық тұрғыдан әсері»

Орындаған:ДшС білім беру бағдарламасы

3-курс студенті

Агынаев Анарбек Мередович

Тексерген:P.h.D қауымдастырылған

профессоры

Меңдіғалиева Аягөз Сәрсенбайқызы

Орал 2022ж

МАЗМҰНЫ

1.КІРІСПЕ

2.НЕГІЗГІ БӨЛІМ

2.1 Велоспорттың шығу тарихы

2.2 Қазақстанда велоспорттың дамуы.

2.3 Велоспорттың тыныс алу жүйелеріне,бұлшық етке әсері

2.4 Велоспорттың Батыс Қазақстандағы дамуы

3. ҚОРЫТЫНДЫ

4. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ

КІРІСПЕ

Велоспорт (сөздің кең мағынасында) — бұл адамның бұлшық етті күшімен қозғалатын көлік құралдарын (велосипедтерді) пайдалана отырып, жер бетіне жылжу.

Велосипед спорты (велоспорт) тректе жарыс, тас жол, қиылысқан жер, таулы велосипед, мәнерлеп сырғанау және велосипедпен доп ойнау сияқты пәндерді қамтиды — велополо және велобол және т.б. Велоспорт триатлон сияқты спорттың бір бөлігі болып табылады. Жарыс пәндерінің негізгі мақсаты-велосипедте белгілі бір қашықтықты (және ландшафтты) тез жылдам еңсеру.

Велоспорт бойынша халықаралық жарыстардың халықаралық реттеушісі және ұйымдастырушысы Швейцарияда орналасқан Велосипедшілердің халықаралық одағы болып табылады. Ұлттық деңгейде мұндай функцияларды тиісті ұлттық ұйымдар орындайды.

Велоспорт – көптеген бағыттарды қамтыған кең мағыналы термин. Велоспорттың басты пайдасы жаттығу кезінде спортшының барлық бұлшық еті қозғалыста болады: қан жүретін тамырлар, тыныс алу және жүйке жүйелерінің жұмысын жақсарады. Бұл спорт түрі денені шынықтырумен қатар, айналаны танып-білуге мүмкіндік береді.

Қазіргі қол жеткізген жетістіктерге Қазақстан велосипед спорты федерациясының көп үлес қосып келе жатқаны құпия емес. Соның мұрындық болуымен, әуесқойлар арасында жарыстар жиі өткізіле бастады. Әсіресе, Алматы қаласында. Tour of Almaty, Tour of World Class Almaty және басқа да жарыстар – осының дәлелі. Astana Qazaqstan Team мамандары, бапкерлер Қазақстан чемпионатынан қалмай, әрдайым блакноттарын қолына алып, үздіктердің есімін түртіп алып отырады. Жаңа есім Нұрберген Нұрлықасым әлемге мәшһүр азулы командаға осылай мүше болғаны анық.

Еуропада кәсіби спортты неге мықты Өйткені,сарапшылардың айтуынша, ең алдымен әуесқой спорт кеңінен дамыған.Еуропалықтар төрт дөңгелекті көліктен, екі дөңгелекті көлікті тиімді санайды.Қаражат үнемдейді,көлігін қайта қоямын деп бас қатырмайды.Денсаулыққа тиімді деп есептейді.

2.НЕГІЗГІ БӨЛІМ

2.1 Велоспорттың шығу тарихы

Еліміздегі велоспорттың дамуы өз бастауын сонау 1918 жылдан алады. Бірінші ресми веложарыс 1922 жылы Қызылорда қаласында өтіп, велошабандоздарымыз 1951 жылдан бастап республикалық, 1963 жылдан бастап халықаралық аренада өнерлерін көрсете бастады. Кейін келе ірі жарыстарда да спортшыларымыз бәйгелерге қатысып, еліміздің намысын қорғаған. Осылайша, 1963-64 жылдары Калинкин КСРО чемпионы атағына қол жеткізсе, 1979 ж Макаров трек жарысында әлем чемпионы атанды. Еліміздегі велоспорттағы айтулы оқиғаларға тоқталып өтсек: 1980 ж. Сатыбалдиев, 1983 ж. Новолекин, 1990 ж. Тас жол бәйгесінде топтық есепте үздік атанып, алтын медальдерді қоржындарына салды. 1993 былдан бері біздің велошабандоздарымыз басқа мемлекеттердегі әріптестеріне қарағанда ең көп медальдерді еншілеп келеді. Бұған дәлел ретінде Кравченко Азия құрлығының рекордын үш рет (1993 ж. Малайзия, 1994,1999 ж. Жапония) жаңартқанын айтуға болады. Осы чемпионатта Кравченко ерлер арасынан үздік атанып, чемпиондық атаққа қол жеткізсе, Мизуров пен Яковлев атты жігіттеріміз топтасып жарысуда тамаша өнер көрсетті.[1]

XXVII жазғы Олимпиада ойындарында ел мақтанышы Александр Винокуров велобәйгеде күмісті қанжығасына байласа, «Тур де Франс» көпкүндік веложарыста жерлесіміз Кивилев 4 орынды қанағат тұтты. Винокуров алдыңғы жылы өткен «Тур де Франс» көпкүндік веложарыс кезеңінің бірінде келеңсіз жағдайға тап болып, бәйгені жалғастыра алмады. Еліміздің велосипед спортының дамуына республикалық бірлестіктің төрағасы Даниял Ахметов айтарлықтай үлес қосты.

2.2 Қазақстандағы велоспорттың дамуы

Қазақстандағы велоспорт танымалдығы бойынша футбол мен хоккейден кейінгі үшінші орында.

Оның танымалдылығы 2012 жылы Лондон Олимпиадасында Александр Винокуровтың жеңісінен кейін қарқын ала бастады.

Бүгінде республика тұрғындары чемпионаттарды қуана бақылап, Қазақстан спортшыларының жеңісіне бәс тігуде.Велосипедшілер жергілікті және әлем чемпионаттарында тамаша нәтиже көрсетуде, соның арқасында Қазақстанда велоспортқа деген қызығушылық жылдан жылға артып келеді.

Қазақстандағы велоспорттың тарихы 1914 жылдың 6 шілдесінен басталады. Дәл осы күні Ақтөбеде жол велосипедінен алғашқы жарыстар өтті.

1918 жылы Қазақстанның ірі қалаларында: Оралда, Қызылордада, Петропавлда және т.б. велоспорт үйірмесі ашыла бастады. Велосипедтің танымал болуына дәл осы көліктің азамат соғысы жылдарында сигналшылар мен барлаушыларды жылжыту үшін кеңінен пайдаланылғаны ықпал етті.

Осыдан кейін велосипед адамдар өміріне мықтап еніп, дене шынықтыруды дамыту үшін қолданыла бастады.[2]

1922 жылы әуесқой велоспорттан бірінші жарыс өтті. 1925 жылдан бастап еліміздің әр өңірінде жыл сайынғы чемпионаттар ұйымдастырылып келеді. Көптеген секциялар мен әуесқой велоүйірмелер ашыла бастады.

1928 жылы Петропавлда бірінші спартакиада өтті. Оның құрметіне Алматы-Шымкент-Алма-Ата бағыты бойынша веложарыс ұйымдастырылды. Ең жақсы нәтижені велошеруге қатысушылар М.Гуннер, Г.Белоглазов, Н.Симонов көрсетті. Олардың ауылдық жолдағы орташа жылдамдығы 20 км/сағ болды.

Қазақстандағы велоспорттың дамуында Бүкілодақтық ГТО спорт кешені үлкен рөл атқарды. Оның талаптары велосипедпен жүру дағдылары мен бағдарлау дағдыларын қамтыды. 1938 жылы Алма-Ата-Ұзын-Ағач-Отар-Георгиевка-Фрунзе-Луговая-Жамбул-Чымкент және кері бағыт бойынша 1400 шақырымдық велотур ұйымдастырылды. Велошеруде үздік нәтижені спорт колледжінің студенті Николай Маслацов көрсетті.[3]

1961 жылы Қазақстан спортшысы Владимир Жарков алғаш рет велоспорттан КСРО чемпионы атанды. Ол Ленинград трассасында топтық жарыста жеңіске жетті. 1966 жылы…