Витаминдер және олардың маңызы ашық сабағы 8 сынып

Сабақтың тақырыбы: Витаминдер және олардың маңызы. Майда және суда еритін витаминдер. Авитаминоздар: ақшам соқыр, бери-бери, қырқұлақ және мешел аурулары. Гиповитаминоздар. Гипервитаминоздар Тағам құрамындағы витаминдерді сақтау.

1.Білімділік:Тағамдық заттардың негізгі құрам бөлігі – витаминдер туралы толық мәлімет беру,витамин жетіспеушілігінен болатын аурулар туралы түсінік беру.

2.Дамытушылық:“Витаминдер-тіршілік әрекетінің негізі” ұғымын пайдалана отырып, дамыта оқыту,оқушыларды қосымша әдебиеттермен жұмыс жасай білуге дағдыландыру.

3.Тәрбиелік: Оқушыларды өзін-өзі бағалауға, бір-бірінің пікірін тыңдай білуге тәрбиелеу.Туған жердің табиғат байлығын сүюге,қорғай білуге баулу.

Пәнаралық байланыс: биология, медицина.

Сабақтың түрі:

Сабақтың өту әдісі: Кіріктіре оқыту (интегративті оқыту) технологиясы.

Көрнекілігі: Жемістер,көкөністер, витаминдер,тағам түрлері, слайд, тест сұрақтары.

Жоспары:

І.Ұйымдастыру.

А) Сен білесің бе? (витаминдердің химиялық құрамы)

Ә) ДӘРУМЕНДЕРДІ ЖИНАУ.

Б) Дәптермен жұмыс.

В) Интерактивті тест «Витаминдер»Адамға бір тәулікте қажетті витаминдер мөлшері (миллиграмм есебімен)

Б) Тест тапсырмалары.

VІ. Үйге тапсырма беру.

Сабақтың барысы:

Салауатты өмір салтын насихаттау, дені сау ұрпақ тәрбиелеу бүгінгі күннің басты талабы. «Дені сау ұрпақ - мемлекет байлығы»

Елбасы НҰРСҰЛТАН НАЗАРБАЕВ айтқандай бүгінгі сабағымыз денсаулықққа тікелей байланысты.

Денім сау болсын десеңіз

Ұзақ жасағысы келетіндерге бірер кеңес.

Ең алдымен ішетін тамағыңыздың түрін көбейту керек. Холестерині көп майы қышқылдары мол деп кейбір тамақтарды мүлдем жемей қоюға болмайды, олардың мөлшерін ғана азайтыңыз. Әдетте, іс жүзінде кез келген тамақта организмге қарама- қарсы әсер ететін тамақтық заттар болады.

Өсімдік өнімдері мен мал өнімдерінен, әсіресе сүт өнімдерінен мөлшерлестіріп жасалған құрама тамақ түрлері пайдалы. Кешкі тамақты кейін айран ішуге дағдыланып,күніне төрт рет тамақтану керек. Өйткені егде тартқан организм тамақпен келген нәр – қуаттың шағын мөлшерін ғана қажетке жаратып,қалғаны қорға жинала беретін болады.

Тамақтанудың «Алтын ережесі»

1.Өмір сүруге қажет тамақ құрамында-ақуыз, май,көмірсу, минералды тұз,дәрумен,су қатынасы сәйкес болу керек.

2.Күніне 4-5 рет тамақтану керек.

3.Тамақты әбден шайнап же.

4.Өте ащы,тұзды тамақты шектеу керек.

5.Тамақтану рационында көкініс,жемістер,сүт,өсімдік майы,балық болу керек.

6.Ұн тағамы мен тәттіні шектеу керек.

7.Чипсы,сағыз,газдалған сусынды шектеу керек.

8.Ұйқыға кетерден 1,5-2 сағат бұрын кешкі ас ішу керек

Үйге берілген тапсырма дайындығы екі топқа бөліне отырып орындаймыз.

Жоспар бойынша дәрумендерді жинау кезеңінен бастаймыз. Бұл жерде құрамында дәрумендерді бар тағамды тиісті топтарға жинақтап және ерігіштігіне байланысты анықтау. Мысалы суда, майда еритіндерге. Сонымен қатар адамның жасы және физиологиялық ерекшелігіне қарай бір тәулікте қажетті витаминдер мөлшерін

(миллиграмм есебімен) сандармен көрсету.

ДӘРУМЕНДЕРДІ ЖИНАУ

А

В

С

Д

Е

К

РР

В1,В2

ҚАРАҚҰМЫҚ

Витаминдердің ағзаға сіңуіне не кедергі жасайды?

Алкоголь-А,В тобы витаминдерін, сондай-ақ кальций, цинк, магний және темірді жояды.

Никотин-А,С,Р витаминдері мен селенді жояды.

Кофеин-В,РР тобы витаминдерін жояды, сондай-ақ калий, цинк, кальцийді азайтады.

Аспирин-В,С,А тобы витаминдері мен кальцийді, калийді азайтады.

Ұйықтататын дәрілер-А,Д,Е,В12 витаминдерінің сіңуін қиындатады, сондай-ақ кальций денгейін төмендетеді.

Антибиотиктер-В тобы витаминдерін және темір, кальций магнийді жояды.

Зәр шығаратын дәрі-дәрмектер-ағзадан В тобы витаминдерін және де магний,

цинк, калийді шығарады.

Іш жүргізетін дәрілер- А,Д,Е витаминдерінің сіңуіне кедергі жасайды.

Жүйкеңізге өте қажетті витаминдер

1.В1 депрессияны жұмсартады және мазасыздану белгілерінің ұлғаюына кедергі жасайды.

2. С витамині-стрессті жоюға қажет.

3.Е витамині-миды оттегімен қамтамасыз етуге қатысады.

Oн жыл бұрын 1 апельсиннен алған C витамині мен қоректік заттарды,

Бүгін 1кг. апельсиннен aлa алмаймыз….

Дәптермен жұмыс.

1-тапсырма. Сызбанұсқаны толтыр және витаминдерді топтар бойынша бөл.

2-тапсырма.

Адам организіміндегі қандай бұзушылықтар витаминдердің жетіспеушілігіне байланысты.

D - Мешел (рахит)-фосфор- кальцийлік алмасудың бұзылып, сүйектердің беріктігі төмендеп, аяқ сүйегі қисаяды

E- Әйел бедеулігі, қанқа бұлшықеттеріжансызданады

B1 -дам организіміндегі қандай бұзушылықтар витаминдердің жетіспеушілігіне байланысты.- Бери-бери (полиневрит)-жүдеу, қозғалыс үлесімі бұзылуы, аяқ-қол салы (паралич), жүйке жүйесінің бұзылуы. Жүрек соғуы жиілейді, аяқ-қол дірілдейді

А- Ақшам соқыр-көз ауруы, түнде нашар көреді. Жас организмнің өсуін баяулатады, тері зақымданады

В2- Баланың өсіп дамуын тежейді, көздің мөлдір қабықшасы қабынады, ауыздың сілемейлі қабықшасы қабынады, тері құрғайды, әлсіздік байқалады, тәбет төмендейді Р-

В12-қаназдық (анемия) ауруына шалдықтырады.