Ыбырай Алтынсарин туралы танымдық мақала

Абай Құнанбайұлының «Әуелде бір суық мұз – ақыл зерек» өлеңінен алынған үзінді мынадай:«Әуелде бір суық мұз – ақыл зерек,Жүректі жылыту үшін адам керек.Ақыл да, ашу да жоқ, күлкі де жоқ,Тулап, қайнап бір жүрек қылады әлек.»

2. Мысалды таңдау себебіМен осы үзіндіні мысал ретінде таңдадым, себебі Абайдың бұл өлеңі адамның ішкі дүниесіндегі маңызды аспектілерді ашып көрсетеді. Ақыл мен жүрек, эмоция мен ойдың байланысы туралы сөз қозғап, ақылдың адам өміріндегі маңыздылығын түсіндіреді. Өлеңде айқын бейнеленген идеялар қазіргі заманның көптеген мәселелерімен тығыз байланысты. Бұл үзіндіде ақылдың ғана жеткіліксіз екенін, жүректің де рөлі зор екенін айтқаны, сондай-ақ, осы екі күштің үйлесімді болуы керектігін көрсеткені маңызды. Бұл тақырып бүгінгі күнде адамның ішкі дүниесіне, ойлау мен сезімнің бірлігін түсінуге көмектеседі.

3. Идеясы неде?Абайдың бұл үзіндісіндегі негізгі идея — ақыл мен жүректің арасындағы үйлесімділік пен тепе-теңдік. Ақыл, тек қана ойлануға, есептеуге қабілетті, бірақ ол адамның сезімдеріне, ішкі дүниесіне әсер ете алмайды. Ал жүрек — адамның эмоцияларымен, сезімдерімен байланысты. Алайда, екеуінің арасында үйлесім болған кезде ғана адам өз өмірін дұрыс бағытта құрып, бақытқа жетуі мүмкін. Абай осы арқылы адам баласының өмірінде ақыл мен жүректің бірлігінің маңызды екенін көрсетеді. Ақылсыз жүрек дұрыс шешім қабылдай алмайды, ал жүрексіз ақыл тек теориялық білім болып қалады.

4. Абай кезеңі мен қазіргі заманның салыстырмасыАбайдың бұл идеясы өткен заманда да, қазіргі күнде де өзекті. Абай өмір сүрген уақытта қоғамда ақыл-ой мен білімнің маңызы өте жоғары болғанымен, ол тек теориялық білім мен ақылды жеткілікті деп есептемеген. Оның ойынша, адамның ішкі дүниесін дамыту, сезімдері мен эмоцияларын реттеу, қоғамға пайдалы болу үшін адамның жүрегі мен ақылы үйлесімді болуы тиіс.Қазіргі заманның өзінде адамдар көбіне тек ақылмен, біліммен ғана шектеліп жатады, бірақ ішкі жан дүниесін түсіну, эмоциялар мен сезімдерді басқару мәселесі жиі ескерілмейді. Әсіресе психология мен эмоционалдық интеллект тақырыптары соңғы жылдары кеңінен зерттеліп, өзекті мәселеге айналды.Абайдың көзқарастары қазіргі қоғамда да кеңінен қолданылып, адамдардың өз-өзіне және басқаларға деген дұрыс қарым-қатынасын…