Зарзаман ағымы өкілдерінің идеологиялық құндылықтары

З.Г. Мурзагулова атындағы «Даналық» Жоғары медициналық колледжі» БМ

Оқу сабағының жоспары №37

«Зар заман» ағымы өкілдерінің идеологиялық құндылықтары

(сабақтың тақырыбы)

Модуль /пән атауы Қазақстан тарихы

Педагог Жақсылықова Гулизат Ермаханқызы

2024 жылғы "11" желтоқсан

1. Жалпы мәліметтер

Курс, топ 1-ЛД-АК__

Сабақтың түрі аралас сабақ

2. Мақсаты, міндеттері

Білімділік Қазақ ұлттық мемлекеттілігінің тарихи тағдыры туралы «Зар заман» өкілдерінің идеяларын түсіндіру; Қазақстандағы қоғамдық-саяси ойдың дамуына тарихи қайраткерлердің қосқан үлесін бағалайды, қазіргі заманмен салыстырады.

Дамытушылық Білім алушылардың сабаққа деген белсенділігін, қызығушылығын қызықты деректер арқылы арттырып, ойлау, сөйлеу, ізденімпаздық қасиеттерін дамыту.

Тәрбиелік Тарихи санасы қалыптасқан, Отан тарихына қызығушылығы жоғары, білімді студенттердің жеріне, еліне деген сүйіспеншілігін арттырып, еліміздің патриоты етіп тәрбиелеу.

3. Күтілетін нәтижелер Білім алушы ақпаратты терең меңгереді, оны сараптайды, қорытады, бағалайды, болжайды; Жаңа ақпаратпен ықыласты жұмыс жасайды; Өз болжамының сәйкес келуі немес келмеуі бойынша рефлексия жасай біледі; таным әрекеті процесінде қарым-қатынас шеберлігі қалыптасады.

4. Қажетті ресурстар Led-экран, жасанды интеллект, интерактивті тақта, плакаттар, фото-суреттер.

5. Сабақ жоспары

Ұйымдастыру кезеңі - ( 7 мин)

Студенттердің негізгі білімдерін пысықтау және тексуру - ( 15 мин)

Жаңа тақырыпты түсіндіру – ( 25 мин )

Жаңа тақырыпты бекіту – ( 30 мин)

Сабақты қорытындылау– ( 10 мин).

Үйге тапсырма – ( 3 мин)

6. Сабақтың барысы

1. Ұйымдастыру кезеңі Білім алушылармен амандасу, олардың сабаққа дайындығын тексеру, топқа бөлу.

2. Студенттердің негізгі білімдерін пысықтау және тексеру «Тарихқа шолу» білім алушыларға тікелей сұрақтар қою («Kahoot» қосымшасы арқылы).

1. С.Датұлы бастаған Кіші жүз қазақтарының көтерілісі болды: (1783-1797)

2. 1837-1847 жылдары болған ұлт-азаттық көтерілістің басшысы (Кенесары хан)

3. К.Қасымұлы бастаған көтеріліс Қазақстанның қай өңірін қамтыды (үш жүзді толық)

4. 1867-68 жылғы реформаларға сәйкес әкімшілік – териториялық бөлініс? (Орынбор, Түркістан, Батыс-Сібір)

5. XIX ғасырдың ІІ жартысында «Уақытша ережеге» сәйкес енгізілген міндетті салық (Шаңырақ салығы)

6. 1870 жылы Маңғыстаудағы көтерілістің басшылары: Д.Тәжіұлы, И.Тіленбайұлы.

7. 1916 жылғы Ұлт - азаттық көтерілістің негізгі екі орталығы? Торғай және Жетісу

8. 1905 жылы Успен кенішінде құрылған алғашқы жұмысшы ұйымының атауы («Орыс-қырғыз одағы»).

9. Патша үкіметінің сайлау заңына сәйкес «Түземдік» халық арасынан екінші мемлекеттік Думаға Жетісудан сайланған Ш.Қосшығұлұлы

10. Шоқанды әлемге әйгілі еткен еңбегі қалай аталады? (Қашқарияға саяхаты).

3. Жаңа тақырыпты түсіндіру

Білім алушылар тақырып бойынша қысқаша бейне-ролик көреді: https://youtu.be/j_S8nevRm88?si=TJRV7lTmkLeA2Hev

«Зар заман» поэзиялық ағымы қалыптасуының алғышарттары. Қазақ халқының ХVIII ғасырдағы тәуелсіздік үшін күресі «Ерлік дәуірі» аталды. Сол кезеңдегі жыраулар жас ұрпақты жаудан қаймықпай қарсы тұруға, табандылық пен ерлікке шақырды. Эпикалық жанрда жыр толғаған Ақтамберді:

Күлдір де күлдір кісінетіп,

Күреңді мінер ме екеміз,

Жалаулы найза жанға алып,

Жау қашырар ма екеміз! –

деп халықты қаһармандық рухқа үндеді.

ХІХ ғасырдың басында қазақ әдебиетінде бұрынғы әншілік-жыршылық дәстүр біртіндеп ығыстырылып, оның орнын жеке поэтикалық шығармашылық ала бастады. Егер бұрын батырлардың ерлік істерін дәріптеу басым болып келсе, ХІХ ғасырдан бастап күнделікті өмірдің әртүрлі салаларын, қарапайым адамды, оның ішкі дүниесі мен мінез-құлықтарын жыр етуде жаңа бастама қалыптасты. Бұл отаршылдық саясатқа қарсы ұлт-азаттық қозғалысты, халықтың қасіретін жырлаған ағым еді.

ХІХ ғасырда қазақ-жоңғар соғыстары аяқталып, Еділ қалмақтары мен Алатау қырғыздарына жорықтар тоқтатылған болатын. 1755 жылғы қазақ-башқұрт шиеленісінен кейін екі туыс, бауырлас халықтар арасында біршама жылымық орнатылғанымен, ол оқиға әлі ұмытылмаған еді. Сонымен қатар қазақ даласында әскери бекіністер мен округтік орталықтарының құрылысы жүріп жатты. Кіші және Орта жүз қазақтары ежелден бері көшіп-қонып жүрген бірқатар жерлерінен қуып шығарылды. Мұның өзі…