Жалпыадамзаттық құндылықтар негізіндегі өзін-өзі тану баяндама

Т а қ ы р ы б ы : «Жалпыадамзаттық құндылықтар негізінде

өзін-өзі танудың тұжырымдамасы»

Дайындаған:Өзін-өзі тану пәні мұғалімі

Р.С.Тлекқабылова

Өзіңді өзің тану – рухани өркендеудің түп

тамыры және адамгершілік құндылықтардың

негізі. Сара Алпысқызы Назарбаева Оқыту үрдісіне жалпыадамзаттық құндылықтарды енгізу арқылы

адамның рухани өсуіне жағдай жасаймыз. Жалпы адамзаттық құндылықтар жеке тұлғаның бойында өмірге келген сәтінен бастап, жасы ұлғайған сайын қоршаған ортасына сәйкес даму тарихы арқылы қалыптасып, әрбір дәуірдің өзіндік қайшылықтарымен біте қайнасып, бірге жетіліп қалыптасады. Себебі рухани-адамгершілік құндылықтар адамның өзіне,

қоршаған әлеуметтік ортаға бір-біріне деген қарым-қатынасы, өмір сүру салты, даму деңгейін бейнелейтін құрлымдық элемент. Халықта «Ағаш түзу өсу үшін оған көшет кезінде көмектесуге болады,

ал үлкен ағаш болғанда оны түзете алмайсың» деп бекер айтпаған. Сондықтан баланың бойына жастайынан ізгілік, мейірімділік, қайырымдылық, сүйіспеншілік, адамгершілік сынды құнды қасиеттерді сіңіріп, өз-өзіне сенімді тұлға тәрбиелеу біздің басты міндетіміз.

Мәңгілік құндылықтар білімнің негізгі сапалық көрсеткіші

болып табылады. Құндылықтар қоғам үшін ең маңызды әдет-ғұрыптар мен нормалар қызметін өзіне бағындырады және реттейді. Адам өзін қоршаған заттық және рухани әлемді құндылықтар арқылы бағалайды. Құндылықтар-қасиеттер. Олар бізге бала кезден, ана сүтімен бірге, ана тілі арқылы, мораль, әдеп-ғұрыптар, салт-дәстүрлер арқылы дариды. Жалпыадамзаттық құндылықтарды адамның бойынан жарыққа шығару ізгілікке апарады, яғни мінезін өзгертуге болып табылады.Әр адамда рух бар. Рух дегеніміз жалпыадамзаттық құндылықтардың жиынтығы. Табиғи құндылықтар мен жүре пайда болатын құндылықтар жалпыадамзаттық құндылықтарды жоя бастайды. Негізгі бес жалпыадамзаттық құндылықтарды атап айтар болсам: ақиқат, сүйіспеншілік, дұрыс әрекет, ішкі тыныштық, қиянат жасамау. Адамның жақсылыққа ұмтылуы, ақиқатқа жүгінуі оның

болмысынан ішкі жан дүниесінде бес құндылықтың бар екенінінің дәлелі емес пе? Егер осы құндылықтарды ағашқа теңеп көрсек, ағаштың тамыры-мәңгілік құндылықтар, оны ақиқатқа теңейміз. Ағашқа құятын суды, сүйіспеншілік деп алайық. Егер мәңгілік құндылықтарды, ақиқат, сүйіспеншілікпен түсінсек, суарсақ, әрқашан әрекетіміз дұрыс болады. Яғни, ағаштың діңі түзу өседі. Әрекетіміз дұрыс болса. Ішімізде тыныштық орнайды. Яғни, ағаш бүршік жарады. Ішімізде тыныштық орнаса, біз ешқашан қиянат жасамаймыз.