Жамбыл Жабаев туралы авторлық бағдарлама 9 сыныпқа

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ

ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

Балпыкова Динара Камаловна

9-сынып оқушыларына арнап жазылған

АВТОРЛЫҚ БАҒДАРЛАМА

ӘӨЖ 821.512.122 КБЖ 83.3 Рецензент: «Инновация» Оқу-әдістемелік Орталығының ғылыми қызметкері, «Алтын кітап» баспасының әдеби редакторы, өнертану және пед. ғылымдар магистрі А.Д. Әшірбаева. Авторлық бағдарлама: «Жамбыл Жабаев – ұлы дала ақыны» // құрастырушы автор: Д.К. Балпыкова – Алматы облысы Кеген ауданы «І.Жұмағұлов атындағы орта мектебі» КММ қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, 2021. – 52 б.

ISBN 267-601-7082-80-32

Авторлық бағдарлама 9-сынып оқушыларын жыр алыбы – Жамбылдың шығармашылығымен, өмірбаянымен таныстыруды мақсат ете жазылған. Вариативті курс бағдарламасы 34 сағатқа негізделген.

ӘӨЖ 821.512.122

КБЖ 83.3

«Инновация» Оқу-әдістемелік Орталығының 2021 жылғы 30 қарашадағы №4 хаттамасына сәйкес сараптау комиссиясының шешімімен баспаға ұсынылды. ISBN © «Инновация» баспа үйі – 2021 267-601-7082-80-32

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ «ИННОВАЦИЯ» ОҚУ- ӘДІСТЕМЕЛІК ОРТАЛЫҒЫНЫҢ

БАСПАСЫНА ҰСЫНЫЛДЫ

Рецензент: «Инновация» Оқу-әдістемелік Орталығының ғылыми қызметкері, «Алтын кітап» баспасының әдеби редакторы өнертану және пед. ғылымдар магистрі А.Д. Әшірбаева. Құрастырушы автор: Балпыкова Динара Камаловна Алматы облысы Кеген ауданы «І.Жұмағұлов атындағы орта мектебі» КММ қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

«Инновация» баспа үйі – 2021 жыл

ТҮСІНІК ХАТ Әр кезеңде өмір сүрген тарихи тұлғалар есімі кез- келген халықтың ұлттық бейнесін қалыптастырушы жарқын рәмізге айналып, мәдени өмірінде өшпес із қалдырады. Олардың жетістіктері – ұлттық мақтаныштың сарқылмас көзі және ұлт санасының негізі ретінде ұрпақтан-ұрпаққа сақталып, тарих беттерінде таңбаланады.

Қазақ халқының тарихындағы осындай көрнекті тұлғалардың бірі – халық ақыны, жыр алыбы Жамбыл Жабаев екені даусыз. Оның ғасырға жуық ғұмырындағы шығармашылық кезеңдері XIX ғасырға дейінгі Ұлы даланың көпғасырлық поэтикалық дәстүрі мен ХХ ғасырдағы индустриялық дәуірдің алғашқы кезеңіндегі әдебиеттің қуатты ағымын байланыстырған алтын көпір болды.

«XX ғасырдың дала Гомері» атанған Жамбыл жырлары өткенді қазіргі заманмен үйлесімді байланыстыратын қазақ әдебиетінің ең биік шыңдарының бірі ретінде мәңгі сақталады. Ол халқымыздың ежелгі поэтикалық мәдениеті – ауыз әдебиеті мұраларын жадында сақтап, жатқа айтып, жырға қоса жүріп, қазақ елінің болашақ ұрпақтары үшін рухани мұра етіп қалдырды. Жамбыл өз дәуірінің жалынды жыршысы, адуынды ақыны болған. КСРО құрамындағы Қазақстанның әлеуметтік өміріндегі күрделі өзгерістерге деген өзінің көзқарасын өлеңмен өріп, халық өмірін жырлап өтті. Жамбыл жырлары соғыс кезеңінде Отан қорғаушылар мен тыл еңбеккерлерін жігерлендіріп, жалынды шығармашылық мұрасы фашистік басқыншыларды жеңген халықтың ең үлкен ерлігінің ажырамас бөлігіне айналды.

Биыл Қазақстан ақынның 175 жылдық мерейтойын атап өтуде, яғни ақын Жамбыл Жабаевтың (1846–1945) туғанына 175 жыл толып отыр. Ол өз халқының тарихы,

өмірі мен дәстүрлерін жырлап, Құлмамбет, Сарбас, Досмағамбет, Тоқтоғұл сынды айтыскерлермен жыр сайысында ұлттық өнерімізге үн қосқан.

Халық өмірі, ұлтының бүгіні мен болашағы, бабалар ерлігі мен елінің тарихи даму кезеңдері ақын шығармашылығының өзегі болды. Қырғыз-қазақ айтыстары – туыс халықтар арасындағы рухани көпір болып, ұлттық мәдениетіміздің тасада қалған қалған кейбір қырларын ашты. Осылайша, Жамбыл Жабаев қазақ поэзиясының тарихына халықтар арасындағы достықтың жыршысы ретінде енді.

Қолыңыздағы авторлық бағдарлама Жамбылдың өмірін ғана емес, оның жарқын шығармашылық жолын қамтитын аса елеулі дәуірдің көрінісін сипаттайды. Бұл курс бағдарламасы арқылы шығармашылығы Қазақстанның ұлттық игілігінің ажырамас бөлігіне айналған ұлы ақынның өмір жолын 9-сынып оқушыларына таныстыру, шығармаларын, ақындық тұлғасын танытуды мақсат етіп отырмын.

Бағдарлама мазмұны 34 сағатқа негізделген тақырыптардан құралып, бір жыл мерзімге жоспарланған.

Бағдарламаның жаңашылдығы мен өзектілігі Тарихтың жаңа кезеңінде – Тәуелсіздіктің алғашқы жылдарында еліміз өткен тарихты қайта пайымдап, құндылықтарға деген көзқарасын қайта саралады. Бірақ Жамбылдың шығармашылығы тарих сынынан өтіп, көркем сөз шебері ретіндегі жыршылық тұлғасы өзгермей, халық ақыны ретінде сақталып қала беретінін уақыттың өзі көрсетіп берді. Оның шығармалары біз үшін ұлы ақынның дана сөзінде көрініс тапқан қазақ рухының қазынасы болып мәңгі қалады.

Біз жыр алыбы жырлаған тарих беттерін енді ғана ашудамыз. Жамбыл жыр арқылы ұлттың мәдени кодын: тілін, руханиятын, дәстүрін сақтауға ықпал етті. 2013