Жаңа білім бағдарламасы – жаңашылдық туралы мақала

Жаңартылған білім беру - жаңашылдық

Тәуелсіз елдің негізгі тірегі - білімді ұрпақ. Қазіргі таңда білімдінің алға түсіп, бәйгеден озып келетін заманы туды.

Мемлекет болашағының кепілі- жастарға білім мен тәрбие беру мәселесінен өткір мәселе жоқ екені белгілі. Қазақтың кемел талантты ұлы ұстазы Ахмет Байтұрсынұлы: «Елді түзетуді бала оқыту ісін түзетуден бастау керек», - деген.

Елбасымыз Н.Ә. Назарбаевтың «Қазақстандық жол – 2050: Бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Жолдауында еліміз дамуының барлық Стратегиялық бағыттарын жүзеге асыратын міндеттер қойылды. Республика болашағына бағдар беретін бұл жолдауда «XXI ғасырдағы дамыған ел дегеніміз - белсенді, білімді және денсаулығы мықты азаматтар»- деген. Ал, дамудың негізі білім мен ғылымға келіп тіреледі.

Қазіргі ұстаздар алдындағы міндет: ғылым мен техниканың даму деңгейіне сәйкес оқушының білімі терең, іскер және ойлауға қабілетті, әлемдік стандарттар негізінде жұмыс істей алатын құзырлы тұлғаны қалыптастыру. Мұндай талапқа сай қызмет істеу үшін ұстаз үздіксіз ізденісте кәсіби білікті болуы тиіс.

Жаһандану кезеңіндегі өзгерістер: ғылым, коммуникация, технология саласындағы өзгерістер, қарқынды даму, осы жағдайлардың барлығы да мектеп оқушыларының қазіргі заманда және келешекте табысқа қол жеткізу үшін бұрынғымен салыстырғанда анағұрлым көп дағдыларды меңгеруі қажет екендігін көрсетеді.

Білім мазмұнын жаңарту не үшін қажет?

Білім беру жүйесіне өзгеріс енгізуге қажетті факторларды айтатын болсам, ол:

-әлем стандартына сай білім беру;

-бәсекеге қабілетті тұлға тәрбиелеу;

-табысты өмір сүру дағдыларын қалыптастыру;

-әлем азаматын тәрбиелеу;

-тәжірибелік дағдыларды дамыту;

-функционалдық сауаттылықты арттыру;

-мұғалімнің кәсіби шеберлігін жетілдіру.

Жаңартылған білім беру бағдарламасының мақсаты: білім беру бағдарламасын жаңарту және критериалды бағалау жүйесін енгізу тұрғысынан мұғалімдердің педагогикалық шеберлігін жетілдіру; білім алушылардың оқу нәтижелерін жетілдіру болып табылады.

«Жаңартылған білім беру мазмұнының» ерекшелігі қандай?

Пән мазмұнының спиралді қағидатпен берілуі. Яғни пән мазмұны қарапайымнан күрделенуі.

Блум таксономиясы бойынша оқу мақсаттарының иерархиясы;

Бір білім беру аясындағы және пәнаралық байланыстарды жүзеге асыру мақсатында «ортақ тақырыптардың» берілуі

Оқу үдерісін ұзақ мерзімді, орта мерзімді және қысқа мерзімді жоспарлар арқылы ұйымдастыру;

Оқытудың тәрбиелік әлеуетін арттыру, оқушының адамгершілік-рухани қасиеттерін қалыптастыру

Оқытудағы жүйелі-әрекеттік ұстаным (оқушының білім алу үдерісіне белсенді қатысу) болып табылатынын бәріміз оқып білдік.

Оқыту мен оқудағы критериалды бағалау

І ерекшелік: Пән мазмұнының спиралді қағидатпен берілуі. Яғни пән мазмұны қарапайымнан күрделенуі.

оқушы мектепте оқыған кезде тақырыпты немесе пәнді бірнеше рет қайталап оқиды, мұнда тақырыптар әртүрлі деңгейде қайталанады, кейде бір тоқсан аясында, кейде әр тоқсан сайын;

әрбір қайталап оқыған сайын тақырыптың немесе пәннің күрделілігі арта түседі,

жаңа білім алдыңғы біліммен тығыз байланысты және бұған дейін алынған ақпарат тұрғысынан қарастырылады, мұнда деңгей жоғарылаған сайын, тақырыптың күрделілігі артып отыруы керек.

ІІ ерекшелік Блум таксономиясының оқу мақсаттарының ирархиясы. Оқу үдерісінде білу, түсіну, қолдану, талдау, жинақтау, бағалау сатыларында оқушылар іс-әрекет етеді.

ІІІ ерекшелігі Ортақ тақырыптардың меңгерілуі. Бастауыш сыныптарда сегіз ортақ тақырып бар. Олар барлық пәндерде де беріліп отырады. Тақырыптар бір-бірімен тығыз байланыста, сабақтастықта өтеді. Ал жоғары сыныптарда бөлім бойынша тақырыптар бір-бірімен байланысып жатады.

ІҮерекшелігі оқу мазмұнының ұзақ мерзімді, орта мерзімді, қысқа мерзімді жоспарларының құрылып, құрылған жоспарлардың жүйелі іске асуы.

Ұзақ мерзімдік жоспар

· Оқу бағдарламасы

· Пәннің мазмұны

Орта мерзімді жоспарлау

· Жұмыс сызбасы

· Тізбектелген сабақтар

Қысқа мерзімді жоспарлау

· Жеке, дербес сабақ

Ү ерекшелігі оқытудың тәрбиелік әлеуетін арттыру, оқушы бойында адамгершілік-рухани қасиеттерді қалыптастыруды қажет ететін рухани құндылықтар мен дағдылар.

Ол Мәңгілік ел жалпы ұлттық идеясының басты 7 құндылықтары

1.Оқу дағдылары (оқылым, айтылым, тыңдалым, жазылым);

2.Ойлау дағдылары (білу, түсіну, қолдану, талдау, салыстыру, бағалау);

3.Шығармашылық ойлау дағдысы (шығармашылыққа баулу)

4.Логикалық ойлау дағдысы (оқушының логикасын дамыту)

5. Сыни ойлау дағдысы

Оқушының сын тұрғысынан ойлау дағдысын дамыту негізгі мәселенің бірі. Сын тұрғысынан ойлау қабілеті дамыған баланың бойында пәнді терең түсіну дағдысы қалыптасады. Сын тұрғысынан ойлау стратегиясына байланысты оқушының бойында қалыптасатын дағдылары:

Өз бетінше тұжырым жасау, қорытындыға келу;

Ұқсас құбылыстар арасынан тиімдісін таңдай білу;

Проблеманы шеше білу;

Пікірталасты жүргізе білуге қабілетті.

Сын тұрғысынан ойлау қабілеті дамыған бала өмірден өз орнын таба біледі.

Сын тұрғысынан ойлаудың маңыздылығының нәтижесі:

Белсенді практикалық іс-әрекетте болуы;

Басқалармен қарым-қатынас жасай білу, қорғай білу;

Қажет болса өз көзқарасын өзгерту;

Топтық тұжырымдарға келе білу;

Топ алдында өз тұжырымын айта білу.

6.Тілдік құзіреттілік дағдысы. Оқушылардың коммуникативтік дағдыларын дамыту.

ҮІ ерекшелігі оқытудағы жүйелі-әрекеттік ұсыным (оқушының білім алу үдерісіне белсенді қатысуы). Белсенді оқу — оқушының мұғалімді енжар тыңдап қана қоймай, белсенді жұмысқа тартылуын көздейтін оқыту және оқу әдістерінің бірі болып табылады. Бұл тәсілдер оқу үдерісі жаттығудың алдында емес, оны орындау барысында жүзеге асырылатын құбылыс екендігін түсіндіреді.

ҮІІ Оқу мен оқытудағы критериалды бағалау

Критериалды бағалау – оқушының оқу нәтижелерін білім беру мақсаттары мен мазмұнына сәйкес келетін, нақты анықталған өлшемдер арқылы оқушының оқу жетістіктерін салыстыруға негізделген үдеріс.

Критериалды бағалау жүйесінде қолданылатын жалпы ұғымдар — қалыптастырушы және жиынтық бағалау.

Қалыптастырушы бағалау – оқыту үшін бағалау, жиынтық бағалау – оқытуды бағалау болып табылады. Қалыптастырушы бағалау – бұл білім алушылардың оқудың қандай сатысында тұрғанын, қандай бағытта даму керек және қажетті деңгейге қалай жету керек екендігін анықтау үшін оқушылар мен мұғалімдердің қолданатын мәліметтерді іздеу мен түсіндіру үрдісі. Жалпы қалыптастырушы бағалау сабақ жүйесінде жеке қарастырылмайтын, сабақпен қатар жүретін үрдіс. Ол оқушының жаңа сабақты, тарауды қалай меңгеріп жатқандығын жүйелі түрде бақылап, қадағалап отыру. Жиынтық бақылау жұмысына дейінгі оқушының білім деңгейін қалыптастыру, дамыту, жетілдіру. Қалыптастырушы бағалау жұмысы сабақтың толық бөлігін қамтуы міндетті емес. Ол сабақтың басында , сабақтың ортасында , сабақтың соңғы бөлігінде жүргізіледі.Уақыт көлемі тапсырма деңгейіне сәйкес 5-10 минут болуы мүмкін.

Қалыптастырушы бағалауда мақсатқа сәйкес бағалау критерийлері түсінікті болғанда ғана оқушы өзін-өзі бағалай алады. Оқушылардың кері байланысы ауызша да жазбаша берілді.

Критериалды бағалауды енгізуде рубрика, критерийлер, дескриптор деген ұғымдармен таныстық..

Рубрика немесе рубрикаторлар (бағалау кезінде қолданатын нұсқаулықтар) бағалау үдерісін анық, түсінікті және кез келген критерий бойынша балдары не үшін қойылғанын түсіндіреді. Осы рубрикаларда оқушының өзі емес, оның жұмысының сипаттамасы бағалануы тиіс.

Критерий – оқушының әртүрлі қызметінің тізімі.

Дескрипторлар оқушының критерийлер бойынша нәтижеге жеткізетін барлық қадамдарын ретімен көрсетеді және оларды белгілі балдар санымен бағалайды.

Критериалдық бағалаудың мәнін түсіндіру үшін мұғалім сабақ басында оқытудың мақсаттарын түсіндіруі қажет: тақтада жазып қою немесе қойылған оқу мақсаттарды ауызша жеткізу; мұғалімнің сабақтың тиісті бағалау критерийлерін белгілеу (тым көп болмау тиіс) және оны оқушыларға жеткізу. Оны тұжырымдап жеткізудің сапасы Сізге байланысты, бірақ оқушыларға түсінікті болатын тілді пайдалану қажет. Бұл критерийлер оқушылармен сабақтың басында талқыланып, оқытудың мақсатына жету үшін және «табысқа жету қадамдарын» көрсететін ең басты мақсаты және негізгі білімдерді бекіту үшін барлық сабақ бойы қолданылады;

Кері байланыс ауызша немесе жазбаша орындауға болады

Керібайланыс:

оқушы үшін – ол өзінің жетістіктері мен кемшіліктерін түсінуге және алға жылжу үшін нақты ұсыныстар түрінде ақпарат алуына көмектеседі;

мұғалім үшін – ол оқытудағы кемшіліктерін түсінуге көмектесетін ақпаратты алу және өзінің сабақ беру әдіс-тәсілдерін жақсарту үшін өзгерістерді еңгізе алады

Оқушының кез келген тапсырмасын тексеру кезінде мұғалім оның кемшіліктерін қана түзеп қоймай, қай жерін түзету керектігін түсіндіріп жазып берсе, оқушы өзі де қызығып, қатесін түзетуге тырысады. Бұл жерде мұғалім баға қоймайды, оқушының өзі түзегеннен кейін ғана баға қойылғаны жөн, өйткені оқушының өзін-өзі оқытуына ұмтылып, табысқа жетеді және мұғалім мен оқушы арасында кері байланыс іске асырылады.

Кері байланыс беру кезінде мұғалімдерге:

• білім алушылардың жақсы жақтарын ескеруі;

• тапсырманың дұрыс орындалмағанын нақты түсіндірмей тұрып, «олай емес», «дұрыс емес» деген сөздерді қолданбауы;

• білім алушылардың жұмысын жетілдіру немесе кемшілік тұстарын жөндеудің жолдарына ұсыныс беруі;

• кері әсер ететін сөздерді, білім алушыларды кекету, келемеждеуге қатысты, мысалы, «орынсыз жауап», «осыны ойлауға

ақылың қалай жетті» деген сияқты сөздерді мүлдем қолданбауы ұсынылады.

ЖИЫНТЫҚ БАҒАЛАУ Жиынтық бағалау оқу бағдарламасының мазмұнын меңгеру деңгейін балл түрінде бағалау үшін өткізіледі: • оқу бағдарламасының әр бөлімін оқып болғаннан кейін (бөлім бойынша жиынтық бағалау); • тоқсан аяғында (тоқсандық жиынтық бағалау). Жиынтық бағалаудың балдары жиналып, тоқсан аяғында тоқсандық бағаға және оқу жылы аяғында жылдық бағаға ауыстырылып қойылады.

Модерация – бағалаудың анықтығы мен дәлдігін қамтамасыз ету үшін қойылған балдарды стандарттау мақсатында тоқсандық жиынтық бағалау бойынша білім алушылардың жұмыстарын талқылап қарастыратын үдеріс.

«Қазақ тілі» және «Қазақ әдебиеті» пәндері бойынша оқу бағдарламаларының негізгі мақсаты пәннің мазмұнын сапалы меңгеруді қамтамасыз ету, оқушылардың функционалдық сауаттылығын қалыптастыру, жалпыадамзаттық құндылықтар негізінде оқушылардың шығармашылығы мен зияткерлік деңгейін дамыту.

«Қазақ тілі» пәнін оқытудың мақсаты – ана тілін қадірлейтін, қоғамдық мәнін түсінетін тұлға қалыптастыру, қазақ әдеби тіл нормаларын сақтап, дұрыс қолдана білуге, еркін сөйлесуге және сауатты жазуға үйрету. Осы мақсаттарды жүзеге асыруда тыңдалым және айтылым, жазылым, оқылым, әдеби тілдік нормалар бөлімдері бойынша түрлі дағдыларды үйренуіне мүмкіндік беретін жұмыс түрлері жүргізіледі.

«Қазақ әдебиеті» пәні бойынша оқу бағдарламасының мақсаты оқушыларды шығармашылық ойлауға бағыттау, олардың өз ойларын ауызша еркін жеткізуіне және жаза білуіне қолдау көрсету, дәлелдер келтіру, салыстыру және талдау, бағалау дағдыларын қалыптастыру. Пәндік білімнің мазмұны бөлімдерге бөлінген: түсіну және жауап беру, анализ және интерпретация, бағалау және салыстыру.

Қазақ тілі мен қазақ әдебиеті сабақтасып жатқандықтан оқу бағдарламасын іске асыруда тәсілдер жүйелі түрде жүргізілуі маңызды.

Қазақ тілі мен қазақ әдебиеті пәндерінің оқу бағдарламаларын

іске асыруда қолданылатын тәсілдер

Құндылықтарға бағытталалған тәсіл –

оқу әрекетін белгілі бір құндылықтар тұрғысынан

ұйымдастыру және жүзеге асыру, нәтижелерге қол жеткізу және пайдалану тәсілі.

Тұлғаға бағдарланған тәсіл –

мұғалім мен оқушының арасындағы тұлғалық қарым-

қатынасты, оқушыны тұлға ретінде құрметтеуді, оның моральдық-этикалық қасиеттерін, әлеуетті

қабілеттерін ескере отырып үйлесімді қалыптастыру және жан-жақты дамытуды білдіреді.

Іс-әрекетке бағдарланған тәсіл -

білім мен дағдылардың белсенді танымдық іс-әрекет