Жаңаша оқыту – өмір талабы ғылыми жұмысы

ЖАҢАША ОҚЫТУ—ӨМІР ТАЛАБЫ

Берженбаева Асемкүл Райқызы

Қызылорда облысы Жаңақорған қонысы

№110 мектеп-лицейі бастауыш сынып мұғалімі

Баланы оқытудың мақсаты – оны әрі қарай

мұғалімнің көмегінсіз-ақ дамуға қабілетті ету.

Э. Хаббард

Еліміздің ертеңі – жас ұрпақты ХХІ ғасырдың азаматтары болуға лайықты етіп тәрбиелеу, оларға ғасырдың бар ғаламатын ұқтырып, білім берудің барлық мүмкіндіктерін пайдалана отырып, әлемдік аренада өз орнын таба білетін жеке тұлға етіп қалыптастыру әрбір ұстаз міндеті. Жас ұрпақтың білімді, саналы азамат болып өсіп қалыптасуы үшін алдымызда тұрған мақсатқа қойған міндеттерді саралап көрсетер болсақ, оқытудағы қолданылатын түрлі әдістерді дұрыс таңдап оқушылардың ой-өрісін, сана сезімін жан-жақты дамыту керек.

Сабақ барысындағы әлеуметтік өзара іс- әрекеттер оқуда маңызды рөл атқарады.«Мұғалім- оқушы» және «оқушы- оқушы» жағдайындағы қарым- қатынас түсінікті дамыту мен мағынаны ашудың елеулі бөлігін құрайды. (29-бет) Мұғалім – өз ісінің шебері, сондықтан да ол қоғам талабына сай өзін көрсетуге бейім, өзін- өзі реттей алатын, дамып келе жатқан ортада өмір сүруге қабілетті, шығармашылықпен жұмыс жасайтын тұлға қалыптастыруды өзінің айқын мақсаты деп санайды. Кәсіби деңгейін арттыру үшін қажетті жоспар мен арнайы формуланы ұштастыра алған мұғалім ғана өз мақсатына жете алады. Сондықтан мұғалімде Шулман «мұғалімнің үш көмекшісі» (Shulman, 2007) деп атаған қасиеттер болған жағдайда ғана оқыту жақсы болып саналады [МАН. 8-бет]

Алғашқы «Бетпе- бет» кезеңін аяқтағаннан кейін алған білімімді мектептегі іс- тәжірибемде қалай қолданатынымды ойлап қатты жүрексіндім. Себебі бұрынғы сабақтарымды ой елегінен өткізе отырып, сол кездегі сабақтарымды өткізгенде білімді дайын күйінде беріп, ал оқушылар болса сол білімнен түсінгенін ғана айтатын. Ал сындарлы оқыту теориясының ерекшелігі- қазіргі мектептердің жаңаруы мен ондағы педагогикалық әрекеттердің ұйымдастырылуына түбегейлі өзгеріс жасауға негізделген. Бұл Бағдарлама бойынша модульдер бір- бірімен тығыз байланыста болып, олар бір бірімен ұштасқанда ғана өз нәтижесін беретініне көзім жетті. Жоспар жасау барысында курста алған теориялық білімімді басшылыққа алдым. Жаңа бағдарламаның маңыздылығын ескере отырып, өзімнің сабақтарыма жеті модульді енгізуге тырыстым. Менің осындай бір сабағым 2-сынып бойынша әдебиеттік оқу пәнінен «Наурыздағы тілек» тақырыбы. Бұл сабақтың мақсаты біріншіден, топта жұмыс жасау арқылы сыныпта шынайы ынтымақтастық қарым-қатынас орнату. Екіншіден, бірлескен жұмысқа қол жеткізу, оқушылардың қабілеті мен белсенділігіне сүйіне отырып, өлеңнің түйінін ашу, мәтінді оқи отырып зерттеушілік әңгімеге тарту, өздігінен жұмыс істей білуге ықпал ету,

Сабақты бастамас бұрын оқушыларға өздерінің бүгінгі жеке, жұптық және топта жасаған жұмыстарын, сонымен қатар сыныптастарының жұмысын бағалайтындықтары жайлы ескертілді. Сондықтан басқалардың жұмысын бағалау үшін олардың берген жауаптарын үнемі тыңдап, қадағалап және бақылау жасап отыру керек. Өзіне және сыныптасына бағаны белгілі бір дәлелдерге сүйену арқылы қою керек екендігі түсіндірілді.

Бұл сабақта Бағдарламаның жеті модулі қалай кіріктірілді? Қандай қиындықтар болды? Қандай нәтижеге жеттім? Оқушылар не үйренді? Сөйтіп «Оқыту мен оқудағы» жаңа тәсілді пайдаланып, сабақтың тақырыбын ашуда оқушыларды дәнді дақыл суреттері арқылы төрт топқа бөлуден бастадым. Түрткі, сынама, қайта бағыттау сұрақтарын қою барысында, бүгінгі сабақтың тақырыбы мен мақсаты айқындалды. Осылай оқушыларды сыни тұрғыдан ойлануға тарттым. Әр түрлі сыни тұрғыдан ойлаундың әдістерін қолдану арқылы балаларға түрлі тапсырмалар бердім.

Әр топқа топтық жұмыс жасау үшін мынандай тапсырмалар берілді. «наурыз», «наурыз көже», «наурыз тілек», «бата түрлері» Осы сөздер туралы не білетіндерін жазу. Бұл жұмысты орындау барысында балалар түрлі ақпарат көздерінен алынған жазба, суреттерді пайдалана отырып, бір-біріне сұрақтар қойды, дәлелдер жинақтады, болжамдар айта отырып, ортақ бір тұжырымға келді.

Әр топтан бір оқушыдан шығып, өз ойларын ортаға салды. Бағалау—одан арғы оқу туралы шешімді қабылдау мақсатымен оқытудың нәтижелерін жүйелі түрде жинақтауға бағытталған қызметті белгілеу үшін қолданылатын термин. Оқушы білімі және дағдыларын бағалау арқылы мұғалім олардың сабаққа ерекше ынтамен қатысқандығы біледі. Сабақ барысында бағалау «екі жұлдыз,бір ұсыныс»,және бағдаршам арқылы жүрді.Бұл бағалау топтар арасында және жеке оқушылардың өзара жұмыс кезінде де қолданылды

Нәтижесінде: Бұрын білетін ақпараттарын орнында тұрып, ауызша айтып қана қоятын оқушылар сабақта топтасып орындалған тапсырманы өзгелерге жеткізу үшін қызығушылық танытып, тақтаға шығуға асықты. Жауапкершілік сезімі пайда болды, топ намысын қорғауға тырысты, мол мағұлмат алу барысында зерттеушілік қабілеті артты, бірін-бірі бағалау арқылы өз білімін, танымын арттырды, қызығушылықтары оянды.

2-тапсырма: Өлең шумақтарын оқып, топта талқылау, әр топтан бір оқушы шығып сыныптастарына түсіндірді. Мұндағы мақсат осы жұмыстарды орындату арқылы оқушылар арасында ынтымақтастық атмосферасын орнату және бірлескен жұмысқа үйрету. Яғни, әлеуметтік әрекеттестік қабілеттерін дамыту. Осы жерде айта кететін бір жайт, топтық жұмыста оқушылардың бәсекелестік қабілеттері арта түседі. Өйткені, әр топ өз жұмыстарының өзгелердікінен сәтті шығуын қалап отырады. Сондықтан оларда осы көріністі алып шығу үшін ұйымдасқан түрде әрекет етуге деген қажеттілік туындайды. Соның нәтижесінде балалар бір-бірімен өте етене араласып, жұмыс жасауға қалыптаса бастайды.