Жанғыш пайдалы қазбалар тақырыбына сабақ жоспары, 4 сынып

Бекітемін________________

Пәннің аты: дүниетану

Уақыты: Сыныбы : Сабақ реті:

Сабақтың тақырыбы

Жанғыш пайдалы қазбалар

Мақсаты Күтілетін нәтиже

Білімдік: Пайдалы қазбалардың түрлері мен олардың өндірісте қолданылу аясын меңгерту. Экономикалық, экологиялық білім қалыптастыру. Дамытушылық: Мәтінді түсініп оқуға төселдіру. Оқушыларды өз бетінше ой қорытып сөйлеуге машықтандыру. Сын тұрғысынан қисынды ойлау білігін дамыту. Тәрбиелік: Оқушыларда қоршаған ортаны, табиғатты зерделеуге бағытталған іс - әрекет қалыптастыру, табиғат байлықтарын қорғай білуге тәрбиелеу. Сабақтың әдісі: ізденушілік, сұрақ - жауап, талдау - жинақтау, проблемалық т. б. Сабақтың көрнекілігі: түрлі суреттер, кесте Психологиялық ахуал

Шахтадан оны қазамыз, Пешке салып жағамыз. Үлкен үйді жылытып, Рахатқа біз батамыз. Бұл не? /Көмір/

Оқушылар шеңберде жиналып,мұғаліммен бірге бүгінгі сабаққа сәттілік тілейді.

Қызығушылықты ояту

ІІ Үй тапсырмасын сұрау: 1. Адамдардың үй салғанын бақыладың ба? Қандай құрылыс материалдарын пайдаланғанын көрдің? (құм, саз, тас, әк) 2. Тамақ пісіру, үй жылыту, фабрика, зауыт, электр станциялары жұмыс істеу үшін жұмсалатын қандай отын түрлерін білесіңдер? (тас көмір, мұнай, газ) 3. Үй жиһаздары, түрлі машиналар, ұшақ, кеме, темір жол, көпір салу үшін қандай пайдалы қазбалар пайдаланылады? (мыс, темір, қорғасын, алюминий) 4. Осының бәрі қосылып, пайдалы қазбаларды құрайды.(Пайдалы қазбаларға анықтама беріп өтіледі) 5. Пайдалы қазба деген не?(Жерден қазып алып, адам қажетіне жұмсалатын тау жыныстарын пайдалы қазбалар деп атайды) Мағынаны тану Түсі қара, сұйық зат. Тереңде жатады. Қазсаң атқылайды , Жақсаң жанады Пайдаға жарайды. (Мұнай) Шахтадан оны қазамыз, Пешке салып жағамыз. Үлкен үйді жылытып, Рахатқа біз батамыз. Бұл не? /Көмір/ Мөлдір, әрі түссіз, Өзі табиғи отын. /Газ/ - Балалар, жұмбақтың шешулері не болды? Олар неге жатады?/Пайдалы қазбалар/ - Ендеше біз бүгін сендермен пайдалы қазбалардың түрлерімен танысатын боламыз.

Жаңа сабақты тірек сызбалар арқылы түсіндіру Пайдалы қазбалар қолданылуына қарай негізгі 3 топқа бөлінеді: 1. Кенді пайдалы қазбаларға құрамында металл кездесетін тау жыныстары жатады. Оларды өңдеу арқылы темір, мыс, қорғасын, алюминий, алтын, күміс, мырыш және тағы басқа металдар алынады. Кенді пайдалы қазбалар, әсіресе, Орталық Қазақстанда көп шоғырланған. Ондағы Жезқазған және Қоңырат мыс кен орындары әлемге әйгілі. 2. Жанғыш пайдалы қазбаларға тас көмір, мұнай және газ жатады. Тас көмір - ең көп өндірілетін қазба. Сен тас көмірді тек отын ретінде ғана пайдаланылмай, одан басқа да көптеген заттар алынатынын білесің. Оны өңдеу арқылы дәрі - дәрмек, мата бояйтын бояу, әтір, қопарғыш зат, тыңайтқыш, нафталин, пластмасса және басқа көптеген заттар алынады. Біздің елімізде тас көмірдің қоры өте мол. Тас көмірдің аса ірі кен орны - Қарағанды. Екібастұзда ашық әдіспен арзан көмір өндіріледі. Мұнай - өте қызулы отын. Ол күл қалдырмай түгел жанып кетеді. Мұнайды айыру арқылы бензин, керосин, машина майы және басқа көптеген бағалы заттар бөліп алынады. Каспий маңы ойпаты мен Маңғыстау түбегінде мұнай мен газдың аса бай кен орындары бар. 3. Кенге жатпайтын пайдалы қазбалар қышқыл алуға, ты