«ЖАНЖАЛДЫ БАСҚАРУ ӨНЕРІ» ЖОБАСЫ

6 - СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНА АРНАЛҒАН

«ЖАНЖАЛДЫ БАСҚАРУ ӨНЕРІ» ЖОБАСЫ БОЙЫНША САБАҚТАР

1 – сабақ

Сабақтың тақырыбы: «Көпшіліктің арасында»

Мақсаты: қақтығыстардың табиғатын, олардың жеке тұлғаларға әсерін зертте- уге ықпал ету.

Жоспарланған нәтиже:

жанжалдардың туындауына ықпал ететін факторлар туралы білім алушылардың түсініктері кеңейтіледі;

құрдастар арасында сындарлы қарым-қатынас дағдылары дамиды; жанжалдан өмірлік сабақ алу қабілетін қалыптастырады;

қарым-қатынас құруда келісім мен бейбітшілікке деген ұмтылыс пай- да болады.

Ресурстар: Оқушылар саны бойынша «Біздің сыныптағы қатынастар» тест- кестесі; «Пайдалы» «Қызықты», «Сұрақтарым бар» смайликетрі; сыныптың алдын ала белгіленген орнында орналастырылған және әрбір оқушыға қолжетімді жоба кейсі (сұрақтар мен ұсыныстарға арналған жәшік, қорап).

Сабаққа жоғары сынып оқушылары-көмекшілер шақырылады.

Сабақтың барысы:

«Біздің сыныптағы қатынастар» тесті

Мақсаты: оқушыларға сыныптағы атмосфераны өз бетінше талдауға мүмкіндік беру.

Әркім мұғалімнен (көмекшілер – жоғары сынып оқушыларынан) сұрақтары бар кесте алады және 2 минут ішінде «иә» немесе «жоқ» жауап нұсқасын таңдайды. Сауалнама анонимді түрде толтырылады. «Иә» және «жоқ» жауаптарының санын көмекші сынып оқушылары есептейді. Тест сұрақтарының жауаптары саналып жатқанда, «Бірақ сен ...»

«Бірақ сен ...» ойыны

Мақсаты: оқушылардың өздерінің жағымды қасиеттері туралы хабардар бо- луына ықпал ету.

Нұсқаулық. Мұғалім сыныпты топтарға бөледі. Топ мүшелерінің әрқайсысы өзінің бір кемшілігін айтады. Қалғандары кезек-кезек: «Бірақ сен...» бұл адамның қандай да бір жағымды қасиетін айтады. Мысалы: сен әңгімені бәрінен де қызық айтасың, сенің реакцияң тез, есте жақсы сақтайсың және т. б.

Жаттығу аяқталғаннан кейін мұғалім оқушыларға байқау және жағымды қарым

- қатынас атмосферасын құрғаны үшін алғыс білдіреді. Оқушылар өздері және басқалар туралы не білді деген сұрақ талқыланады. Оқушылардың жауаптары тыңдалады. Сіз су жасайсыз. Мысалы: ойын барысында әр адамның бойында көп- теген жақсы нәрселер бар екені анықталды. Алайда, сыныптағы барлық оқушыға жайлы, ыңғайлы емес (жас сауалнаманың нәтижелері айтылады. Нұсқаулық V тармақта берілген.

Бір-біріне деген достық пен құрмет атмосферасында өмір сүру, жанжалдардан аулақ болу, егер олар пайда болса, жоба оларды сауатты шешуге және олардан үйренуге көмектеседі.

«Жанжалды басқару өнері».

Әрі қарай, оқушыларға жобаның мақсатын анықтау ұсынылады. Жауаптар- ды тыңдағаннан кейін мақсат тақтаға жазылады. Мысалы, жобаның мақсаты- жанжалдардың алдын алуды және сауатты шешуді үйрену.

Негізгі бөлім

«Сөйлемді аяқта» жаттығуы

Мақсаты: жанжалдың себептерін анықтау және түсіну дағдыларын дамыту. Нұсқаулық. Мұғалім бұрын-соңды жанжалды жағдайға қатысқадардан қолдарын көтеруді және жанжалдың себебін еске түсіруді ұсынады.

Дауыстап айтуға барлық тілек білдірушілерге мүмкіндік беріледі.

Мұғалім қорытынды жасайды. Мысалы: жанжалдардың себептері көп және әртүрлі, бірақ тұтастай алғанда оларды топтарға біріктіруге болады.

«Жанжалдардың себептері» ми шабуылы

Мақсаты: жанжалдардың табиғатын зерттеуге ынталандыру. Барлық тілек білдірушілер сөз сөйлейді, мұғалім қорытындылайды және оқушы-

лардың айтқандарының жалпыланған жазбасын көрсетеді (слайд).

Жанжалдардың себептері:

өз эмоционалды күйіңізді басқара алмау;

жасырындық;

түсінбеушілік;

агрессивтілік;

мақсаттар, мүдделер арасындағы айырмашылық;

қарым-қатынас жасай алмау;

ынтымақтастыққа қабілетсіздік және т. б.

Мұғалім қорытынды жасайды. Мысалы: Көп жағдайда жанжалдың себебін түсіну оны болдырмауға көмектеседі.

Сұрақ: «Неліктен жанжалдарды болдырмауға тырысу керек?» Бұл сұрақтың жауабын келесі жаттығу береді.

«Айтышы, сен нені сезінесің?»

Мақсаты: жанжал бейнесін құру негізінде ішкі сезімдерді талдауға ынталанды- ру.

Оқушыларға жанжал сөзінде туындаған ассоциациялар мен сезімдермен бөлі- суге, оның заттар әлемінде қалай көрінетінін зерттеу ұсынылады.

Тақтада жазба (слайд) көрсетіледі. Ассоциациялар

Егер жанжал жиһаз болса, қайсысы? Егер жанжал ыдыс болса, қайсысы? Егер жанжал киім болса, қайсысы?

Егер жанжал өсімдік болса, қайсысы? Егер жанжал техника болса, қайсысы?

Мұғалім қорытынды жасайды. Мысалы: жанжал – бұл оның қатысушыларының ауыр жағдайы.

Ақпараттық блок

Мақсаты: жанжалдан шығу құралдарымен таныстыру.

Аурудың дамуын болдырмау үшін емдеуді тағайындау қажет. Дәр – жанжалды шешу алгоритмі. Тақтадағы жазба (слайд) көрсетіледі.

Жанжалды шешу алгоритмі

қадам. Неліктен? (Неліктен жанжалға қатысушылар өздері қалаған нәрсені қалайтынын білу.)

қадам. Не үшін? (Қатысушылардың қажеттіліктерін белгілеу, олардың мақсат- тары ғана емес.)

қадам. Қалай? (Шешім нұсқаларын қарастыру.)

қадам. Не? (Барлығына сәйкес келетін шешімді табу.)

Топтық жұмыс

Мақсаты: жаңа формация негізінде шағын топтарда шағын зерттеу ұйымдасты- ру.

Тақтадағыжазба(слайд)көрсетіледі.Жағдайлардықарастырыңызжәне сұрақтарға жауап беріңіз.

Неліктен жанжал пайда болды? 2.Қатысушылар неге жанжалдасады?

3.Шешімнің қандай нұсқалары бар? 4.Барлығына қандай шешім сәйкес келеді?

Мұғалім оқушыларды 3 топқа бөледі. Әр топқа жоғарыда аталған мәселелер бойынша қарастыру үшін жағдай ұсынылады.

жағдаят. Сен жаңа қызықты фильмге билеттер сатып алдың. Сыныптасың сенімен бірге киноға бара алмады. Себебін түсіндірмеді, тек оның маңызды істері бар екенін айтты. Содан бері сендер сөйлеспейсіңдер.

жағдаят. Әсел бастауыш мектептен бастап оқығанды өте жақсы көретін. Ол материалды тез игеріп, барлық тапсырманы оңай орындайтын. 6-сыныпта ол осы деңгейде қалу үшін, көп жұмыс істеуге мәжбүр болды. Егер бұрын біреу оның шығарған есептерін көшіргенге қарсы болмаса, енді ол тек тапсырмаларды дай- ындауда өз көмегін ұсына бастады, бірақ дәптерін көшіруге беруден бас тартты. Сыныптастары Әселге бойкот жариялады.

жағдаят. Үзіліс кезінде ағылшын тілі кабинетінде Ербол мен Бақтияр ұрсы- сып қалды. Жанжал кезінде Бақтиярдың қымбат көзілдірігі парталардың арасын- да еденге құлап қалды. Кабинетке кірген Назым, едендегі көзілдірікті байқамай, оларды басып кетті. Ашуға берілген Бақтияр Назымды ұрып жіберді…

Топтарда жұмыс аяқталғаннан кейін нәтижелер таныстырылады, мұғалім қоры- тындылайды. Қорытынды жасалады. Мысалы: кез келген жанжалды шешуге бо- лады, тек белгілі бір ережелерді сақтау керек.

Тақтадағы жазба (слайд) көрсетіледі.

Жанжалды шешу ережелері

Туындаған жанжалдың шешімін кейінге қалдыруға болмайды.

Басқаның көзқарасын шын жүректен және байыпты түсінуге тырысыңыз.

Өз қателігіңізді, қате қадамыңызды тез мойындаңыз, болуы мүмкін сыннан озыңыз.

Эмоцияларды, ең алдымен сабырлықты белгілеу арқылы бастаманы өз қо- лыңызда ұстаңыз.

Оқушыларға ережелерді талқылау және толықтыру мүмкіндігі ұсынылады.

Жобалық қызмет

Оқушыларға алған білімдерін іс жүзінде қалай қолдануға болады? сұрағына жауап беру ұсынылады.

Оқушылар өз ойларын айтады. Ұжымдық түрде қорытынды жасалады. Мысалы: алынған білімді қолданыстағы бар жанжалдарды шешу және жаңаларын болды- рмау үшін қолдануға болады.

Мұғалім жобаның құрылымын көрсетеді (слайд). Жоба 4 кезеңнен тұрады. 1- кезең. Көпшіліктің арасында

2 - кезең. Тиімді қарым-қатынас дағдылары

3 - кезең. Диджитал жасөспірімдер ортасында

4 кезең. Позитивті қарым-қатынастың күші

Зерттеу әдістері: эксперименттер, ұжымдық істер, шефтік көмек, ынтымақта- стық.

Мұғалім 1-кезеңдегі ұжымдық істерді атауды ұсынады және кеңестер береді. Мысалы: істер бір сынып оқушылары арасындағы достықты нығайтуға, екінші сы- нып оқушыларына көмек көрсетуге, эксперименттер жүргізуге бағытталуы ке- рек, бұл жаңалық ашуға мүмкіндік береді. Оқушылар ұсыныстарымен бөліседі.

Талқылаудан кейін тақтада мұғалімнің тапсырмаларын ескере отырып жазба жасалады. Мысалы: жобаның 1-кезеңі бойынша тапсырма.

Жанжалдасқан адаммен татуласыңыз немесе басқаларға татуласуға көмек- тесіңіз.

2 – сынып оқушылары үшін достық квестін жасаңыз.

Тәжірибе жасаңыз. Осы сәттен бастап барлық сыныптастарыңызбен жағым- ды қарым - қатынас жасай бастаңыз: барлығына, тіпті сіз жанжалдасқандарға да мейірімді болыңыз, сыпайы түрде жауап беріңіз, сіз пайдалы болуыңыз мүмкін жерде көмек ұсыныңыз. Көңіл-күйіңіз нашар болса да, жағымсыз эмоцияларды көрсетпеңіз. Жанжалдаржың алдын алу рецептін ұсыныңыз.

Айналаңыздағы атмосфераның қалай өзгергенін талдаңыз. Жоба бойынша ке- лесі сабақта эксперимент нәтижелері туралы айтыңыз.

Жанжалдың оң және теріс жақтары қандай? сұрағы туралы ойланыңыз: Қорытынды жасаңыз.

Ұсыныстар мен сұрақтарды жобаның кейсінде қалдыруға болады.

Қорытындылау

Мұғалім тақтаға «Қызықты», «Пайдалы», «Сұрақтар бар» смайликетін орналастыруды ұсынады.

Осының негізінде сабақтың тиімділігін бағалауға болады.

Сабақ аяқталғаннан кейін мұғалім оқушыларға жанжалдарды болдырмай, бей- бітшілік пен келісімде өмір сүруге ұмтылуды тілейді және барлық сұрақтар мен тілектерді жобаның кейсіне болатындығын еске салады.

Үлестірме материал

Пайымдаулар

Иә

Жоқ

Біздің сыныпта бір-бірімізге кедергі жасау, тиісу, жа- лықтыру әдеттегі жағдай емес.

Біздің сыныпта

бүкіл сынып күлетін етіп біреуді әзілдеу әдеттегідей емес.

Біздің сыныпта төбелесу әдеттегі жағдай емес.

Біздің сыныпта ат қою әдеттегі жағдай емес.

Біздің сыныпта одан бәрі қорқатын ешкім жоқ.

Біздің сыныпта оған бәрі күлетін ешкім жоқ

Біздің сыныпта құнды заттарды әкелуге және партада қалдыруға болады.

Біздің сыныпта балағат сөздер айтылады.

Біздің сыныпта ешкім темекі шекпейді.

Егер біздің сыныпта жанжал болса, онда біз оны өзіміз, мұғалімнің көмегінсіз шешеміз.

Біздің сынып мен үшін қолайлы және қызықты.

Менсыныппенбіргесеруендеуге,театрға, экскурсияға барғанды ұнатамын.

«Біздің сыныптағы қатынастар» тесті

Қорытындылау. «Иә» және «Жоқ» жауаптары бөлек жинақталады.

Алынған нәтижелер сауалнамаға қатысушылардың санына бөлінеді. «Жоқ» жа- уаптары неғұрлым көп болса, сыныптағы жағдай соғұрлым шиеленісті болады. Бірақ «жоқ» жауаптары аз болса да, барлығына ыңғайлы болу үшін жағдайды қа- лай өзгерту керектігін ойлауға негіз бар.

сабақ

Сабақтың тақырыбы: «Тиімді қарым-қатынас дағдылары»

Тегінде, адам баласы адам баласынан ақыл, ғылым, ар, мінез деген нәрселермен озбақ.

Онан басқа нәрсеменен оздым ғой демектің бәрі де - ақымақтық.

Абай Құнанбаев

Мақсаты: ұжымда жәбірлеуге жол бермеу үшін жауапкершілікті қалыптастыр

Жоспарланған нәтижелер:

тиімді қарым-қатынас дағдылары туралы идеялар кеңейеді;

позитивті тұлғааралық қарым - қатынас, буллингке қарсы әрекет ету дағдыла- ры дамиды;

буллингке қарсы сана қалыптасады.

Ресурстар: «Helium» мультфильмі (Вoneheds анимациялық студиясы), сөз белгілері («Жапсырмалар» жаттығуындағы нсқаулық), «Пайдалы», «Қызықты»,

«Сұрақтар бар» смайликтері; сынып бөлмесінің белгілі бір жерінде орналасқан және қолжетімді жоба кейсі (жәшік, сұрақтар мен ұсыныстар қорабы). Сабаққа жоғары сынып оқушылары-көмекшілер шақырылады.

Сабақтың барысы.

Кіріспе

«Helium» мультфильмінің үзіндісін көру (00-1. 38, Гелий / Helium: бейне бойын- ша Яндекс -ті іздеу (yandex.kz).

Мақсаты: сабақ тақырыбына кіріспе. Мұғалім талқылау үшін сұрақтар ұсынады.

Сіздің мектеп өміріңізде мультфильмде көрсетілген жағдайлар болды ма?

Бұл қаншалықты жиі болады?

Неліктен кейіпкерлердің көңіл-күйі, өмірді қабылдауы әртүрлі деп ойлай- сыз? (Оқушылардың жауаптары)

Мұғалім оқушылардың сөздерін тыңдап, қорытынды жасайды. Мысалы: егер мультфильмде көрсетілген жағдай жиі қайталанса, онда буллинг туралы айтуға болады, яғни, жүйелі зорлық - зомбылық, кемсіту, қорлау, кейбір оқушыларды басқалармен қорқыту. буллингті қалай болдырмауға болады? Тиімді қарым- қатынас дағдыларын игеру керек!

Сабақтың тақырыбы жарияланады.

Негізгі бөлім Ақпараттық блок

Мақсаты: бақылау мен талдауды ұйымдастыру арқылы буллингтің барлық қа- тысушылары үшін қауіптілігі туралы идеяларды өзектендіру және тереңдету.

Оқушыларға буллинг туралы не білетіндерін айту ұсынылады. Осыны қорытын- дылай келе, мұғалім слайдтың мазмұнын қарастыруды ұсынады.

Негізгі кейіпкерлер – мультфильмде өте айқын көрсетілген агрессор және жәбірленуші.

Буллинг әдейі жүзеге асырылады және басқа адамға физика- лық және психикалық азап шегуге бағытталған.

Буллинг жәбірленушінің өзіне деген сенімділігін төмендетеді, оның денсаулығын, өзін - өзі құрметтеуін және адамның қадір-қасиетін бұзады.